صادرات اورانیوم قزاقستان، بازارهای هدف، ساختار سرمایه‌گذاری و درآمدهای اقتصادی دولت
بر اساس گزارش World Nuclear Fuel Report انجمن جهانی هسته‌ای، راکتورهای هسته‌ای جهان در سال ۲۰۲۵ به حدود ۶۸٫۹ هزار تن اورانیوم نیاز داشتند. طبق سناریوی پایه، تقاضای جهانی تا سال ۲۰۴۰ از ۱۵۰ هزار تن فراتر می‌رود. در صورت تحقق سناریوی توسعه شتابان انرژی هسته‌ای، این نیاز ممکن است از ۲۰۰ هزار تن نیز عبور کند.افزایش تقاضای اورانیوم با رشد ظرفیت نصب‌شده نیروگاه‌های هسته‌ای همراه خواهد بود. بر اساس سناریوی پایه، ظرفیت نصب‌شده انرژی هسته‌ای جهان از ۳۹۸ گیگاوات در سال ۲۰۲۵ به ۷۴۶ گیگاوات در سال ۲۰۴۰ افزایش می‌یابد.در سال ۲۰۲۵، تولید جهانی اورانیوم حدود ۶۰ هزار تن بود. همچنین، در صورت اجرای سیاست سه‌برابر کردن سهم انرژی هسته‌ای در تراز انرژی جهان، نیاز سالانه به اورانیوم می‌تواند به حدود ۲۵۰ هزار تن برسد.
پیامدهای افزایش تقاضا برای تولید و اکتشاف
افزایش پیش‌بینی‌شده تقاضای اورانیوم، سرمایه‌گذاری در ایجاد ظرفیت‌های جدید تولید و انجام اکتشافات زمین‌شناسی را ضروری‌تر می‌کند. در این شرایط، توسعه ذخایر معدنی و شناسایی محدوده‌های جدید اکتشافی از محورهای مورد توجه صنعت اورانیوم قزاقستان است.
صادرات اورانیوم قزاقستان و بازارهای مقصد
عملکرد صادرات در سال‌های ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۵
بر اساس داده‌های بانک جهانی، قزاقستان یکی از رهبران جهانی صادرات اورانیوم طبیعی است. این کشور در سال ۲۰۲۴ بیش از ۲۸ هزار تن اورانیوم طبیعی و ترکیبات آن را به ارزش ۴٫۵۴ میلیارد دلار صادر کرد.مجموع ارزش صادرات اورانیوم طبیعی قزاقستان طی سال‌های ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۴ حدود ۲۳٫۴ میلیارد دلار بوده است. ارزش صادرات در سال‌های اخیر افزایش قابل‌توجهی داشته است.در سال ۲۰۲۵، صادرات اورانیوم طبیعی قزاقستان به ۲۱٫۳۶ هزار تن رسید. مطابق آمار گمرکی، میزان اورانیوم موجود در این محموله‌ها ۱۷٫۳ میلیون کیلوگرم و ارزش صادراتی آن‌ها ۲٫۹۸ میلیارد دلار بود.
کشورهای خریدار اورانیوم قزاقستان
در سال ۲۰۲۴، پنج خریدار اصلی اورانیوم قزاقستان عبارت بودند از روسیه، چین، ایالات متحده آمریکا، فرانسه و کانادا. ارزش صادرات به این کشورها به شرح زیر اعلام شده است:
بر اساس این داده‌ها، روسیه و چین دو مقصد اصلی صادرات اورانیوم قزاقستان در سال ۲۰۲۴ بوده‌اند.
توسعه اکتشافات و تقویت پایه معدنی کازاتوم‌پروم
سرمایه‌گذاری در محدوده‌های جدید اکتشافی
شرکت کازاتوم‌پروم سبد جدیدی از پروژه‌های اکتشافی را تشکیل داده است که شامل شش محدوده امیدبخش اورانیوم در قزاقستان می‌شود. برنامه این شرکت، سرمایه‌گذاری ۷۵ تا ۸۵ میلیارد تنگه تا سال ۲۰۳۰ برای انجام اکتشافات زمین‌شناسی در این محدوده‌ها است.مساحت مجموع این محدوده‌ها بیش از یک هزار کیلومتر مربع اعلام شده است.
گسترش بازارهای فروش
کازاتوم‌پروم در چارچوب راهبرد توسعه سال‌های ۲۰۲۵ تا ۲۰۳۴، گسترش حضور در بازارهای جدید فروش را دنبال می‌کند.در سال ۲۰۲۵، قراردادهایی برای تأمین اورانیوم با شرکت‌های انرژی اروپایی AxpoPower AG از سوئیس و ČEZ Group از جمهوری چک، همچنین شرکت ژاپنی Kansai Electric Power Co., Inc. امضا شد.
ارزش بازار و منابع معدنی
از زمان عرضه اولیه سهام کازاتوم‌پروم در سال ۲۰۱۸، ارزش بازار این شرکت بیش از هفت برابر افزایش یافته است.بر اساس اطلاعات سال ۲۰۲۵، منابع معدنی کازاتوم‌پروم مطابق استاندارد JORC بالغ بر ۵۳۱ هزار تن اورانیوم بوده است. با احتساب محدوده‌های جدید امیدبخش، پایه معدنی این شرکت ۹۵۴ هزار تن برآورد می‌شود.
ساختار مالکیت معادن و شرکت‌های فعال در صنعت اورانیوم
تعداد شرکت‌ها و ساختار مشارکت خارجی
در حال حاضر، ۱۴ شرکت در بهره‌برداری از معادن اورانیوم قزاقستان فعالیت دارند. از این تعداد، دو شرکت Kanzhugan/Sauran و RU-6 به‌طور صددرصد در مالکیت کازاتوم‌پروم هستند. ۱۲ شرکت دیگر به‌صورت سرمایه‌گذاری مشترک با مشارکت شرکت‌های خارجی از ژاپن، چین، فرانسه و روسیه فعالیت می‌کنند.
سهم شرکا در پروژه‌های منتخب
ساختار سهام‌داری برخی از پروژه‌های اصلی اورانیوم قزاقستان به شرح زیر است:
مشارکت روسیه در دارایی‌های اصلی اورانیوم
شرکت روسی روس‌اتم از طریق گروه Uranium One در سه دارایی اصلی صنعت اورانیوم قزاقستان دارای سهم مشترک است.سهم این گروه در معادن Karatau و Akbastau به‌ترتیب ۵۰ درصد و ۵۰ درصد و در شرکت Southern Mining and Chemical Company (SMCC) برابر با ۷۰ درصد است. سهم کازاتوم‌پروم در این سه پروژه به‌ترتیب ۵۰ درصد، ۵۰ درصد و ۳۰ درصد اعلام شده است.
حجم تولید اورانیوم در سال ۲۰۲۵
بر اساس داده‌های منتشرشده، مجموع تولید ۱۴ شرکت استخراج‌کننده اورانیوم قزاقستان در سال ۲۰۲۵ برابر با ۲۵٬۸۳۹ تن بود.
از این میزان، ۱۳٬۵۱۹ تن به سهم کازاتوم‌پروم اختصاص داشت که معادل ۵۲٫۳ درصد از کل تولید شرکت‌های فعال در معادن اورانیوم قزاقستان است.
درآمد، سود و سود سهام شرکت‌های وابسته و مشترک
عملکرد مالی شرکت‌های وابسته
در سال ۲۰۲۵، مجموع درآمد شرکت‌های وابسته‌ای که کازاتوم‌پروم در آن‌ها سهم دارد، به ۷۴۳٫۵ میلیارد تنگه رسید. سود خالص این شرکت‌ها ۳۶۰٫۹ میلیارد تنگه بود.از این میزان، سهم سود منتسب به کازاتوم‌پروم حدود ۱۷۰ میلیارد تنگه اعلام شده است. همچنین، کازاتوم‌پروم ۱۱۲٫۷ میلیارد تنگه سود سهام از این شرکت‌ها دریافت کرد.
عملکرد مالی شرکت‌های سرمایه‌گذاری مشترک
در شرکت‌های سرمایه‌گذاری مشترک، سهم سود کازاتوم‌پروم در سال ۲۰۲۵ برابر با ۲۹٫۲ میلیارد تنگه بود. میزان سود سهام دریافتی این شرکت از سرمایه‌گذاری‌های مشترک نیز ۲۰٫۵ میلیارد تنگه اعلام شده است.
نمونه عملکرد شرکت Semizbay-U
شرکت Semizbay-U نمونه‌ای از ساختار سرمایه‌گذاری مشترک در صنعت اورانیوم قزاقستان است. ۵۱ درصد سهام این شرکت در اختیار کازاتوم‌پروم و ۴۹ درصد آن متعلق به شرکت چینی CGN است.
عملکرد مالی این شرکت در سال ۲۰۲۵ به شرح زیر بود:
- درآمد: ۸۱٫۱ میلیارد تنگه؛
- سود خالص: ۳۵٫۸ میلیارد تنگه؛
- سهم کازاتوم‌پروم از سود: ۲۳٫۴ میلیارد تنگه.
این ارقام نشان می‌دهد که شرکت‌های وابسته و مشترک در ساختار درآمدی و سود کازاتوم‌پروم نقش دارند.
پرداخت‌های صنعت اورانیوم به بودجه دولت
مجموع پرداخت‌ها در سال ۲۰۲۵
در سال ۲۰۲۵، گروه کازاتوم‌پروم و شرکت‌های استخراج‌کننده اورانیوم آن در مجموع ۴۴۴٫۱ میلیارد تنگه به دولت پرداخت کردند.
ترکیب این پرداخت‌ها به شرح زیر اعلام شده است:
پرداخت‌های شرکت‌های استخراج‌کننده
برخی از شرکت‌های فعال در صنعت اورانیوم قزاقستان در سال ۲۰۲۵ پرداخت‌های قابل‌توجهی به دولت داشتند:
این پرداخت‌ها بخشی از سهم اقتصادی صنعت اورانیوم در تأمین درآمدهای دولت قزاقستان را تشکیل می‌دهند.
اقدامات دولت در زمینه توسعه صنعت هسته‌ای و اکتشاف اورانیوم
در تاریخ ۵ اکتبر، اولژاس بکتنوف، نخست‌وزیر قزاقستان، جلسه‌ای درباره اجرای دستورهای قاسم‌ژومارت توکایف، رئیس‌جمهور کشور، در حوزه توسعه صنعت هسته‌ای برگزار کرد.در این جلسه، اقدامات انجام‌شده برای بررسی محدوده‌های جدید و امیدبخش اورانیوم، انجام اکتشافات زمین‌شناسی و افزایش پایه منابع معدنی، در چارچوب راهبرد توسعه صنعت هسته‌ای جمهوری قزاقستان تا سال ۲۰۵۰، مورد توجه قرار گرفت.همچنین، برنامه‌های شرکت ملی اتمی‌کازاتوم‌پروم برای ادامه فعالیت‌های گسترده اکتشافی بررسی شد.
منبع:
https://www.inform.kz/ru/kazahstan-ukreplyaet-pozitsii-na-rinke-urana-950e7032