اکسپوی هواشناسی آمستردام 2026: فناوری‌ها و ابتکارات جدید

نمایشگاه تجاری هواشناسی آمستردام 2026 از تاریخ 6 الی 8 نوامبر به مدت 3 روز در مرکز نمایشگاه‌های بین المللی شهر آمستردام برگزار شد. در رویداد امسال 128 شرکت از کشورهای مختلف شرکت کردند. از ایالات متحده آمریکا ۲۴ شرکت، از فرانسه و چین هر کدام ۱۵ شرکت، از آلمان ۱۴ شرکت، از ایتالیا 8 شرکت، از هلند ۶ شرکت، از اسلواکی و کره جنوبی هرکدام ۵ شرکت، از انگلیس، کانادا، هند و سوئیس هر کدام ۴ شرکت، از چک، فنلاند، ژاپن، برزیل و ترکیه هر کدام 3 شرکت، از نروژ، اسپانیا و اتریش هر کدام 2 شرکت، و از بلژیک، بلغارستان ، قبرس ، یونان، لهستان و سوئد #160هم کدام یک شرکت حضور داشتند.

مهم‌ترین برداشت از اکسپوی امسال این بود که صنعت هواشناسی به‌سمت عبور از اندازه‌گیری و پیش‌بینی صرف و حرکت به‌سوی سامانه‌هایی پیش می‌رود که بتوانند داده‌های جوی را سریع‌تر به هشدارهای محلی و تصمیم‌های عملیاتی تبدیل کنند. اکسپوی فناوری هواشناسی آمستردام ۲۰۲۶ را می‌توان نمایشگاهی با سه جهت‌گیری اصلی توصیف کرد: اندازه‌گیری دقیق‌تر جو، یکپارچه‌سازی هوشمند داده‌ها و تبدیل سریع‌تر اطلاعات هواشناسی به تصمیم‌های عملیاتی.

ترکیب هوش مصنوعی (AI) و رادارهای هواشناسی ، مهمترین تحول اصلی در اکسپوی هواشناسی آمستردام بود. هوش مصنوعی و رادارهای هواشناسی مکمل یکدیگرند به این نحو که رادارها حجم عظیمی از داده‌های لحظه‌ای را جمع‌آوری می‌کنند و هوش مصنوعی با پردازش این داده‌ها، دقت پیش‌بینی را بالا می‌برد. در سامانه‌های سنتی، پیش‌بینی بر اساس معادلات فیزیک پیچیده و حل عددی آنها توسط ابرکامپیوترها انجام می‌شد که فرآیندی زمان‌بر و سنگین بود. الگوریتم‌های جدید هوش مصنوعی با یادگیری عمیق (Deep Learning) روی داده‌های تاریخی چند دهه گذشته و ترکیب آن با داده‌های آنی زنده، الگوها را تشخیص داده و پیش‌بینی را سرعت می‌بخشند.

در سطح کلان، مهم‌ترین پیام اکسپوی امسال را می‌توان در معرفی چشم‌اندازWIGOS 2050  ارزیابی کرد بر این اساس که آینده هواشناسی تنها به ابزارهای پیشرفته‌تر وابسته نیست بلکه به توانایی کشورها و سازمان‌ها برای ایجاد شبکه‌ای هماهنگ، قابل اعتماد و پایدار از داده‌های مشاهده‌ای بستگی دارد. این موضوع نشان می‌دهد که توسعه فناوری هواشناسی در سال‌های آینده احتمالاً بیش از گذشته با مدیریت بحران، تاب‌آوری زیرساخت‌ها، هوش مصنوعی و همکاری‌های بین‌المللی پیوند خواهد خورد.

آلبرت فیشر Albert Fischer از چهره‌های شناخته شده سازمان جهانی هواشناسی، در نشستی در چارچوب رویداد WMO TECO-2026، چشم‌انداز ۲۰۵۰ «سیستم پایش جهانی یکپارچه سازمان جهانی هواشناسی» (WIGOS) را ارائه کرد که سناریوی ۲۵ ساله از چگونگی تحول نیازهای کاربران به داده‌های پایش می‌باشد. این طرح، نقشه‌راهی را ترسیم می‌کند که از نظر فنی و اقتصادی قابل‌اجراست و هدف آن ایجاد یک سیستم پایش یکپارچه برای پشتیبانی از تمامی فعالیت‌های سازمان جهانی هواشناسی (WMO) در حوزه‌های آب‌وهوا، اقلیم و آب است[1].

فناوری‌ها و ابتکارات برجسته در نمایشگاه: امسال چند محصول در کانون توجهات قرار داشت:

1) پهپاد Strato Meteodrone

شرکت سوئیسی Meteomatics  در نمایشگاه از نسل جدید پهپاد هواشناسی خود به نامStrato  رونمایی کرد. این پهپاد موفق شده به ارتفاع 10438 متری برسد. قابلیت انجام اندازه‌گیری عمودی جو تا ارتفاعات بسیار بالا، طراحی برای دستیابی به ارتفاع عملیاتی ۱۲ کیلومتر، امکان استفاده مجدد (برخلاف روش متداول بالن‌های یک‌بارمصرف هواشناسی) و افزایش انعطاف‌پذیری در برداشت داده‌های جو در زمان و مکان موردنیاز از مهمترین ویژگی‌های کلیدی این فناوری عنوان شده است. نسل‌های قبلیMeteodrone  تا حدود ۶ کیلومتر اندازه‌گیری انجام می‌دادند اما این پیشرفت از نظر افزایش پوشش عمودی قابل توجه می‌باشد. 

2)  فناوری Flood Finder؛ پیش‌بینی سیلاب در مقیاس خیابان

شرکت آمریکاییBaron  این محصول را به عنوان یکی از کاربردی‌ترین نوآوری‌های مرتبط با مدیریت مخاطرات معرفی کرده است. این فناوری جدید، سامانه‌ای مبتنی بر هوش مصنوعی برای ارائه سریع اطلاعات سیلاب ناگهانی است. طبق اطلاعات شرکت، این سامانه می‌تواند در مدت چند دقیقه اطلاعاتی در مقیاس خیابان ارائه کند از جمله عمق آب، سرعت جریان و جهت حرکت آن را پیش بینی نماید. تفاوت اصلی این رویکرد با هشدارهای متداول این است که به‌جای اعلام صرف احتمال بارندگی شدید یا وقوع سیلاب در یک محدوده بزرگ، تلاش می‌کند اطلاعات مکانی دقیق‌تری برای تصمیم‌گیری فراهم کند.کاربردهای بالقوه آن شامل مدیریت بحران شهری، هدایت تیم‌های امدادی، تصمیم‌گیری درباره انسداد معابر و حفاظت از زیرساخت‌های حساس است. هر چند این محصول پیش از آغاز نمایشگاه، در ۲۹ سپتامبر معرفی شده بود اما در اکسپوی امسال رسماً رونمائی شد. 

3)  رادارهای نسل جدید؛ حرکت به‌سوی فناوری Solid-State

شرکتLeonardo Germany  در نمایشگاه امسال نسل جدیدی از سامانه‌های راداری هواشناسی خود را معرفی کرد که یکی از نمونه‌های شاخص آن رادار باند S مدل Meteor 2000S  می‌باشد. این رادار از فناوری حالت‌جامد استفاده می‌کند و طبق توضیحات شرکت، توان پیک آن تا ۲۰ کیلووات است.معماری باز سامانه‌های راداری؛ پردازش هوشمند داده‌ها، تاب‌آوری سایبری، نرم‌افزارهای مبتنی بر زیرساخت ابری، مدیریت عملکرد تجهیزات در طول چرخه عمر از مهمترین کارکردهای این رادار است. نکته مهم اینکه رقابت سازندگان رادار دیگر صرفاً بر سر توان فرستنده یا برد آشکارسازی نیست بلکه قابلیت یکپارچه‌سازی، امنیت و بهره‌برداری مداوم نیز اهمیت بیشتری یافته است. 

4) Vaisala؛ توسعه سامانه‌های نرم‌افزاری و اندازه‌گیری بارش

یکی دیگر از فناوری‌های جدید معرفی شده، معرفی نسخه هشتم نرم‌افزار سنجش از دور IRIS Focus  و راهکار یکپارچه اندازه‌گیری بارشRM60  بود. اهمیت این رونمایی در توسعه هم‌زمان دو بخش مکمل زنجیره هواشناسی است: تجهیزات جمع‌آوری داده و نرم‌افزارهایی که امکان استفاده عملیاتی از اطلاعات را فراهم می‌کنند. این رویکرد نشان می‌دهد تولیدکنندگان بزرگ به‌سمت ارائه راهکارهای یکپارچه حرکت می‌کنند، نه صرفاً فروش ابزارهای مستقل اندازه‌گیری. 

* نشست های تخصصی اکسپو:

یکی از مهمترین بخش های نمایشگاه، بخش مربوط به "ویترین غرفه‌داران" یا Exhibitor Showcase بود که توسط برگزار کننده سازماندهی شد. در این بخش و طی سه روز در قالب نشست جانبی تخصصی نمایشگاه، بر محورهای فناوری‌های نوظهور اندازه‌گیری و رویکردهای یکپارچه پایش؛ بررسی، آزمایش و عملکرد ابزارها و روش‌ها و همچنین درباره نوسازی سامانه‌های پایش و ظرفیت‌سازی بحث و بررسی صورت گرفت.

الف) روز اول:  

• نخستین نشست با عنوان "از مقیاس کشوری تا سطح خیابان: شبیه‌سازی گردابه‌های بزرگ (LES) با دقت بالا برای جریان جوی در تمامی مقیاس‌ها"، آقای پیتر باس Peter Baas از شرکت Whiffle به ارائه مدل شبیه‌سازی گردابه‌های بزرگ ویفل (LES) پرداخت که در آن جریان جوی را از الگوهای آب و هوایی در مقیاس کشوری تا جزئیات سطح خیابان، مستقیماً از قوانین فیزیک، تجزیه و تحلیل می‌کند. این مدل پیچیدگی کامل رفتار باد در اطراف زمین‌های محلی، ساختمان‌ها و به عنوان مثال، توربین‌های بادی را ثبت می‌کند. LES با اتصال به داده‌های آب و هوایی در مقیاس بزرگ و پشتیبانی از پردازنده‌های گرافیکی، بینش‌های سریع و با دقت بالا را برای شبیه‌سازی پدیده‌های آب و هوایی شدید به طور مداوم در مقیاس‌های مختلف، از طوفان‌های سینوپتیکی گرفته تا تندبادها و تلاطم‌های محلی، ارائه می‌دهد. همچنین برای مدل‌سازی پراکندگی آلاینده‌ها در مقیاس ریز از طریق محیط‌های پیچیده و مملو از مانع بسیار مناسب است. این مدل به طور گسترده در برابر اندازه‌گیری‌های باد برای طیف وسیعی از پیچیدگی‌های زمین اعتبارسنجی شده است. با استفاده از مطالعات موردی، قابلیت‌های مدل برای شبیه‌سازی آب و هوای شدید و پراکندگی گازها در یک محیط شهری نشان داده شده است. ترکیب دقت چندمقیاسی و سرعت عملیاتی، این مدل را به عنوان ابزاری قدرتمند برای ارزیابی منابع باد، مطالعات کیفیت هوای شهری و پیش‌بینی آب و هوا با وضوح بالا قرار می‌دهد.
• نشست دوم با عنوان "اقدام برای پاسخگویی: تصمیم‌گیری مبتنی بر داده برای رویدادهای آب و هوایی شدید" توسط کاتیا وبرKatja Weber مدیر توسعه کاربردها در شرکت global OTT HydroMet  و آقای فرانک زوکول Frank Zokoll  مدیر توسعه محصولات و برنامه‌های کاربردی در شرکت Kipp & Zonen برگزار شد. این ارائه، راهکارهایی را در مورد چگونگی اندازه‌گیری پارامترهای حیاتی با سطوح مختلف پیچیدگی معرفی می‌کند. از ایستگاه‌های ساده و فشرده گرفته تا شبکه‌های پیچیده و سفارشی. اهمیت این موضوع از آن جهت است که این مطلب کمک می‌کند که  چگونه ترکیب پارامترهای مناسب با تنظیمات اندازه‌گیری مقیاس‌پذیر، پاسخ به سیل را از واکنش به تصمیم‌گیری آگاهانه تبدیل می‌کند.
• نشست سوم با عنوان “Solid state is the present. Phased Array is next” توسط میشل نجمن Michal Najman مدیرعامل و بنیانگذار Meteopress با تاکید بر نوسازی سیستم‌های رصد و توسعه ظرفیت برگزار شد. با توجه به اینکه این شرکت رادارهای حالت جامد باند C و S را طراحی و می‌سازد که اکنون در چهار قاره فعال هستند که اخیراً یک سیستم باند C با طول ۴.۱ متر در ساحل عاج و سه رادار باند S در برزیل را مستقر کرده است. این جلسه آنچه را که این پروژه‌ها در مورد نیازهای خدمات، فرودگاه‌ها و تأسیسات از یک رادار مدرن به ما آموختند را به اشتراک گذاشته است.
• آخرین نشست این روز با عنوان " eyond the Boundary Layer: Meteodrone Strato and the Case for Data-as-a-Service" توسط بایرون درو، مدیر شرکت Meteomatics با محوریت فناوری‌های اندازه‌گیری نوظهور و رویکردهای رصد یکپارچه برگزار شد. در این جلسه یک پهپاد هواشناسی که قادر به پروفایل کردن ستون کامل جوی تا 10000 متر ASL است و شبکه عملیاتی که در حال حاضر بدون مراقبت در سراسر سوئیس و نروژ در حال اجرا است، را ارائه می‌دهد. نتایج در برابر داده‌های دکل باد و رادیوسوند اعتبارسنجی می‌شوند و الزامات هدف OSCAR را برآورده می‌کنند. این سخنرانی به بررسی اهمیت این موضوع از نظر عملی می‌پردازد: تشخیص زودهنگام مه و قطعی برق، بهبود پیش‌بینی و تغییر از مالکیت سخت‌افزار به مدل داده به عنوان سرویس که در آن مشتریان به جای پهپادها، برای پروفایل‌های جوی هزینه پرداخت می‌کنند. این سخنرانی با برنامه سه‌بعدی NOAA به عنوان نمونه‌ای از این رویکرد در مقیاس ملی و در دنیای واقعی به پایان رسیده است. شرکت‌کنندگان با تصویری واضح از چگونگی پر کردن شکاف مشاهداتی طولانی مدت توسط پروفایل‌های عمودی روتین و با فرکانس بالا و اینکه یک مدل ارائه خدمات در عمل چگونه است، جلسه را ترک کرده اند. 

ب) روز دوم:

1) اولین نشست این روز با عنوان "BTD-1 Thunderstorm Warning System: early warnings for safer decisions" توسط آقای الک بنت Alec Bennett ، دانشمند ارشد Senseca برگزار شد. بر اساس اظهارات ایشان BTD-1 راندمان بسیار بالای تشخیص رعد و برق را با نرخ هشدار کاذب پایین ترکیب می‌کند تا از تصمیمات به موقع و آگاهانه پشتیبانی کند. در این جلسه توضیح داده شد که چگونه سیستم انواع رعد و برق را تا فاصله ۸۳ کیلومتری (از جمله رعد و برق‌های کوچک درون ابری که می‌توانند برای نشان دادن تشدید خطرناک طوفان استفاده شوند) شناسایی و مکان‌یابی می‌کند. در این نشست به این موضوع پرداخته شد که چگونه هشدارهای منحصر به فرد پیش از رعد و برق، بر اساس بار الکتریکی شناسایی شده روی قطرات باران و در هوای اطراف، می‌توانند فعالیت در حال توسعه در بالای سر را قبل از اولین رعد و برق شناسایی کنند. همچنین طراحی مقاوم و مستقل، ارتباط بی‌سیم، انرژی خورشیدی و رابط چند نمایشگری به‌روز شده پوشش داده خواهد شد. مطالعات موردی نشان داده که چگونه می‌توان از هشدارهای پیش از رعد و برق و تشخیص تشدید طوفان برای ارزیابی مداوم تغییر خطر رعد و برق و پشتیبانی از تصمیمات عملیاتی ایمن‌تر استفاده کرد.

2) در نشست دوم با عنوان "بهبود دقت پیش‌بینی با mLM: روش‌شناسی، راستی‌آزمایی و کاربردهای دنیای واقعی"، آقای مایکل بوهرر Micheal Bührer ، رئیس خدمات هواشناسی  meteoblue به این مساله پرداخت که چگونه روش پیش‌بینی mLM ، پیش‌بینی لحظه‌ای، ترکیب چند مدل، کوچک‌نمایی و سایر تکنیک‌های پیشرفته را برای ارائه پیش‌بینی‌های دقیق و مرتبط با محل، ترکیب می‌کند. موارد استفاده عملی نشان داده که چگونه پیش‌بینی‌های mLM در محصولات Windy ادغام شده و در مدیریت آب و هوای شهری، کشاورزی و زیرساخت‌های حیاتی اعمال شده اند. نمونه‌هایی از بخش‌های انرژی، جاده، فرودگاه و بندر نشان می‌دهد که چگونه اطلاعات آب و هوایی قابل اعتماد می‌تواند به سازمان‌ها کمک کند تا خطرات را پیش‌بینی کنند، عملیات را بهینه کنند و تصمیمات حیاتی تجاری را با اطمینان بیشتری اتخاذ کنند.

3) نشست سوم این روز هم با عنوان "اطلاعات جامع درباره بارش و پیش‌بینی‌های فرانقطه ای مبتنی بر هوش مصنوعی، همراه با مشاهدات قابل‌اعتماد" هم مشترکاً توسط لودوویک توبوا Ludovic Thobois و اسکات ماکارو Scott Mackaro ، از مدیر ارشد شرکت VAISALA برگزار شد. این گزارش به بررسی چگونگی ارائه بینش‌های کامل بارش توسط نوآوری‌های Vaisala برای هشدارهای دقیق‌تر و به موقع‌تر پرداخت و استفاده از حسگر بارش راداری PRECICAP RM60، یک راهکار نوآورانه که قابلیت‌های مشاهده در سطح زمین را معرفی کرد. این جلسه همچنین به راه‌حل‌های دیجیتال Xweather پرداخت که مشاهدات قابل اعتماد را با فناوری مبتنی بر هوش مصنوعی ترکیب می‌کند تا پیش‌بینی‌های دقیق و فرانقطه ای ارائه دهد. این فناوری‌ها با بهره‌گیری از مشاهدات با دقت بالا و قابل اعتماد، تحولات عمده‌ای را در نظارت و پیش‌بینی بارش نشان داده اند.

4) آخرین نشست این روز هم با عنوان " Cloud Sky Imager (CSI-50D): from cloud observation to solar irradiance forecasting" توسط آقای Shiqi Ren، مدیر تحقیق و توسعه - شرکت فناوری ACErain برگزار شد. این ارائه، تخمین دقیق‌تر پوشش ابر را در شرایط نوری پیچیده همراه با اطلاعات غنی‌تر در مورد جنس ابرها و شرایط آب و هوایی، معرفی کرد. همچنین در مورد چگونگی استفاده از تصاویر پیوسته آسمان برای ردیابی حرکت و تکامل ابرها در طول زمان بحث و بررسی به عمل آمد. این قابلیت‌ها می‌توانند از پیش‌بینی کوتاه‌مدت تابش خورشیدی پشتیبانی کنند و ورودی ارزشمندی برای پیش‌بینی توان فتوولتائیک فراهم کنند و کاربرد تصویربرداری تمام‌نما را در رصد هواشناسی و انرژی خورشیدی گسترش دهند. 

ج) روز سوم:

در این روز صرفاً یک نشست با عنوان "ارتقای سنجش بارش: بهبود دقت رادار و پارسیول (Parsivel) و کدهای هواشناسی" توسط آقای هولگر ویل Holger Wille ، مدیر شرکت Kipp & Zonen برگزار شد. در این جلسه، آخرین دستاوردهای شرکت در مورد حسگرهای آب و هوایی همه کاره جدید سری WS-J که در سپتامبر 2026 عرضه شدند، ارائه گردید. همچنین به بحث و بررسی درباره اندازه‌گیری‌های بارندگی و مقایسه فناوری‌های مورد استفاده این شرکت، از سطل‌های واژگون‌کننده گرفته تا فناوری‌های توزین و دستگاه‌های رادار نوری پرداخته شد.

[1]  - برای اطلاع از جزئیات بیشتر درباره ارائه ایشان رجوع شود به:

https://www.meteorologicaltechnologyinternational.com/news/meteorological-technology-world-expo/expo-news-wmo-teco-2026-session-outlines-wigos-2050-vision-for-integrated-observing-system.html