ابعاد اقتصادی سفر رئیس‌جمهور آنگولا به تانزانیا

سفر ژوآئو مانوئل لورنسو، رئیس‌جمهور آنگولا به دارالسلام در اکتبر 2026 و امضای چند سند همکاری دوجانبه با تانزانیا با هدف تبدیل روابط دیرینه دوران آزادی‌بخش به پیوندهای پایدار اقتصادی، گامی در جهت تغییر شکل جغرافیای اقتصادی آفریقا از طریق اتصال شبکه‌های ترانزیتی شرق و غرب قاره به شمار می‌رود. این ابتکار با ترکیب موافقت‌نامه خدمات هوایی دوجانبه (BASA) جهت راه‌اندازی پروازهای مستقیم میان دارالسلام و لوآندا و همچنین طرح اتصال بندر دارالسلام به بندر لوبیتو از طریق خاک زامبیا و جمهوری دموکراتیک کنگو، در پی رفع محدودیت‌های لجستیکی و کاهش هزینه‌های حمل‌ونقل است. تحقق این کریدور ریلی بین‌قاره‌ای علاوه بر تقویت موقعیت تانزانیا به عنوان دروازه تجارت منطقه‌ای و درآمدزایی، به تولیدکنندگان کمربند مس آفریقای مرکزی تنوع مسیر صادراتی و به بخش خصوصی و کشاورزان محلی دسترسی به بازارهای جدید را ممکن می‌سازد. با این حال، اجرای این چشم‌انداز، میدان آزمایشی برای منطقه تجارت آزاد قاره آفریقا (AfCFTA) محسوب می‌شود چرا که موفقیت آن منوط به بازسازی زیرساخت‌های ریلی نظیر نوسازی 1.4 میلیارد دلاری راه‌آهن تازارا، یکپارچه کردن سیستم‌های فنی، ساده‌سازی رویه‌های گمرکی مرزی و تامین مالی پایدار است.

در پی سفر رسمی ژوآئو مانوئل گونسالوس لورنسو، رئیس‌جمهور آنگولا به دارالسلام در اکتبر 2026، نشستی دوجانبه با سرکار خانم سامیا سولوحو حسن، رئیس‌جمهوری متحده تانزانیا در کاخ ریاست جمهوری برگزار گردید. در جریان این دیدار، سران دو کشور بر ضرورت ارتقای مناسبات دیپلماتیک تاکید کرده و در همین راستا، رئیس‌جمهور تانزانیا تصمیم رسمی این کشور مبنی بر بازگشایی سفارت تانزانیا در لوآندا را با هدف تقویت روابط دوجانبه و گسترش همکاری‌ها اعلام نمود. در ادامه، روسای جمهور با اشاره به پایین بودن سطح فعلی مبادلات تجاری علی‌رغم پتانسیل‌های بالا، بر توسعه همه‌جانبه روابط اقتصادی تاکید و اعلام داشتند که بازتعریف روابط دیرینه دوران مبارزات آزادی‌بخش که تانزانیا در آن دوران میزبان اردوگاه‌های آموزشی و تسلیحاتی مبارزان آنگولایی علیه استعمار پرتغال بود و تبدیل آن به پیوندهای اقتصادی و تجاری پایدار، نیازمند اصلاح روندهای فعلی حاکم بر روابط دوجانبه است.

سفر رئیس­‌جمهور آنگولا به تانزانیا که در زمره اقدامات تانزانیا در باب دیپلماسی فعال و پویای این کشور طی سالیان اخیر می­‌گنجد، از منظر تاریخی واجد اهمیت بسیار است چرا که نخستین سفر رسمی یک رئیس‌جمهور آنگولا به تانزانیا پس از سفر رهبر فقید این کشور، آنتونیو آگوستینیو نتو در سال 1979 میلادی می­باشد. در جریان سفر اخیر رئیس‌­جمهور آنگولا به تانزانیا، اسناد همکاری رسمی و یادداشت تفاهم‌­هایی به شرح ذیل به امضای طرفین رسید:

- خدمات هوایی: توافق‌نامه خدمات هوایی جدید، چارچوب قانونی را برای راه‌اندازی پروازهای مستقیم در مسیر دارالسلام-لوآندا فراهم می‌سازد. این اقدام با هدف حذف واسطه‌ها و پروازهای ترانزیتی کنونی (که از طریق آدیس‌آبابا یا آفریقای جنوبی انجام می‌شود) و نیز رونق تجارت و گردشگری صورت گرفته است هرچند هنوز خطوط هوایی یا جدول زمانی مشخصی برای انجام آن اعلام نگردید؛

- فناوری اطلاعات، ارتباطات و هواشناسی: یادداشت‌های تفاهم امضاشده در این بخش، دستورکار دوجانبه را به حوزه‌های نوین مانند ارتباطات، کاربردهای فضایی، فناوری ماهواره‌ای، سیستم‌های آب‌وهوایی و تبادل اطلاعات فنی تسری می‌دهد. این همکاری‌ها پتانسیل بالایی برای بهبود بخش‌های کشاورزی، لجستیک و پیش‌بینی‌های اقلیمی خواهند داشت؛

- زیرساخت‌های حمل و نقل: طرفین در خصوص اتصال ریلی کریدور لوبیتو (در اقیانوس اطلس) به بندر دارالسلام (در اقیانوس هند) از طریق بازسازی و پیوند راه‌آهن تازارا و بنگوئلا گفتگو کردند. شایان ذکر است این طرح در حال حاضر جنبه چشم‌انداز راهبردی داشته و در مرحله مطالعات امکان‌سنجی است به‌ویژه آنکه راه‌آهن تازارا (زامبیا-تانزانیا) نیز به طور مجزا در حال نوسازی است؛

- انرژی: طی این سند، شرکت توسعه نفت تانزانیا، ارزیابی مشارکت احتمالی در پالایشگاه لوبیتو آنگولا را آغاز کرده است.

علاوه بر اسناد امضاشده، سران دو کشور بر روی یک کلان‌پروژه ترانزیتی قاره‌ای برای پیوند دادن شبکه‌های حمل‌ونقل شرق و غرب آفریقا گفتگو کردند. این طرح شامل ایجاد یک کریدور راه‌آهن بین‌قاره‌ای است که بندر لوبیتو آنگولا (در ساحل اقیانوس اطلس) را از طریق زامبیا و جمهوری دموکراتیک کنگو به بندر دارالسلام تانزانیا (در ساحل اقیانوس هند) متصل می‌سازد. این ابرپروژه که از طریق احیا و اتصال راه‌آهن بنگوئلا و راه‌آهن تازارا انجام می‌شود، مسیرهای صادراتی جایگزینی برای کمربند مس در مرکز آفریقا ایجاد کرده است. تحقق این چشم‌انداز به عنوان یک آزمایش عملی برای منطقه تجارت آزاد قاره آفریقا قلمداد می‌شود تا هزینه‌های بالای حمل قاره‌ای را تعدیل کرده و در کنار آن، با افزایش بار ورودی به بندر دارالسلام درآمدزایی بالایی در بخش لجستیک برای تانزانیا داشته و دسترسی تولیدکنندگان محصولات کشاورزی این کشور را به بازارهای زامبیا، کنگو و آنگولا هموار می‌سازد.

در جریان این مذاکرات تانزانیا آمادگی خود را برای تامین محصولات کشاورزی موردنیاز آنگولا اعلام داشت و در مقابل، بحث واردات فرآورده‌های نفتی و کودهای شیمیایی از آنگولا مورد بررسی قرار گرفت. علاوه بر این، همکاری‌ها به حوزه بهداشت و درمان نیز تسری یافت به گونه‌ای که کشور آنگولا تمایل خود را برای استخدام متخصصان بهداشت تانزانیایی جهت رفع کمبود پرسنل در شبکه بیمارستانی رو به گسترش خود، همراه با تبادل تخصص در موسسات آموزش پزشکی و بهبود خدمات سلامت مادر و کودک اعلام کرد.

علاوه بر اسناد اقتصادی، روسای جمهور دو کشور مسائل امنیتی منطقه از جمله وضعیت شرق جمهوری دموکراتیک کنگو، منطقه دریاچه‌های بزرگ، کابو دلگادو در شمال موزامبیک و سودان را مورد بررسی قرار دادند. در این راستا رئیس‌جمهور آنگولا تاکید کرد که ناامنی در مناطق جامعه توسعه جنوب آفریقا (SADC) مانع اصلی جذب سرمایه‌گذاری و رشد اقتصادی است. در پایان این گفتگوها، طرفین ضمن تاکید بر اصلاحات شورای امنیت سازمان ملل متحد جهت اعطای کرسی‌های دائمی‌ بیشتر به آفریقا، آمریکای لاتین و آسیا، به لزوم همگرایی کشورهای آفریقایی برای حل چالش‌های توسعه‌ای اشاره کردند.

 منابع

- dailynews.co.tz/tanzania-angola-corridor-holds-promise-for-african-trade/

-thechanzo.com/2026/10/30/tanzania-angola-sign-four-deals-to-turn-50-years-of-solidarity-into-trade/

- tanzaniainvest.com/transport/angola-mous-embassy-luanda-plan

- dailynews.co.tz/tanzania-to-reopen-its-embassy-in-angola/

[1] - Mtumba Government City