تدابیر مربوط به انرژی در بودجه سال 2024-2023 پاکستان

تقاضا برای انرژی در پاکستان به دلیل گسترش اقتصادی، رشد جمعیت و پیشرفت های سریع تکنولوژی در حال افزایش است. با این حال، اتکا به سوخت‌های فسیلی وارداتی و محدودیت‌های عرضه انرژی چالش‌های مهمی را برای چشم‌انداز اقتصادی کشور ایجاد می‌کند. دولت قصد دارد در پاسخ به این چالش استفاده از منابع انرژی محلی بویژه برق آبی ، خورشیدی، باد و زغال سنگ را بهینه سازی کند.

تقاضا برای انرژی به دلیل گسترش اقتصادی، رشد جمعیت و پیشرفت های سریع تکنولوژی در حال افزایش است. با این حال، اتکا به سوخت‌های فسیلی وارداتی و محدودیت‌های عرضه انرژی چالش‌های مهمی را برای چشم‌انداز اقتصادی کشور ایجاد می‌کند.

در پاسخ، دولت قصد دارد استفاده از منابع انرژی محلی مانند هایدل(تولید برق از طریق نیروی آب یا بخار)، خورشیدی، باد و زغال سنگ ثار را بهینه کند. دولت اخیراً چارچوب دستورالعمل های ابتکارات خورشیدی سریع 2022 را برای ترویج و توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر مقرون به صرفه،  تصویب کرده است.

این چارچوب در درجه اول بر جایگزینی سوخت‌های فسیلی وارداتی گران قیمت با انرژی فتوولتائیک خورشیدی (PV)، پیاده‌سازی تولید PV خورشیدی بر روی فیدرهای ۱۱ کیلوولت و تامین انرژی خورشیدی ساختمان‌های عمومی متمرکز است.

در طول سال مالی جاری (23-2022)، افزودن سه نیروگاه زغال سنگ ثار، کل ظرفیت نصب شده را به 3300 مگاوات افزایش داده است. علاوه بر این، شش نیروگاه هسته ای با ظرفیت نصب شده ترکیبی 3560 مگاوات وجود دارد.

برای ارزیابی اثربخشی سیاست‌های دولت و بررسی چالش‌ها و فرصت‌های بالقوه، داشتن نگاه انتقادی به این سیاست ها حائز اهمیت است.

از جولای تا مارس سال مالی 23، کل ظرفیت نصب شده و تولید برق به ترتیب به 41050 مگاوات و 94121 گیگاوات ساعت رسید. توزیع ظرفیت نصب شده بین منابع هایدل، هسته ای، تجدیدپذیر و حرارتی به ترتیب 25.8 درصد، 8.7 درصد، 6.8 درصد و 58.7 درصد است.

به همین ترتیب، سهم تولید برق برای منابع هایدل، هسته ای، تجدیدپذیر و حرارتی به ترتیب 28.6، 21، 4.2 و 46.2 درصد بود. (بررسی اقتصادی پاکستان، 23-2022).

از نظر مصرف برق، بخش خانگی 47.2 درصد از کل مصرف را به خود اختصاص داده است، پس از آن بخش صنعت با 28 درصد، کشاورزی با 8.1 درصد و تجارت با 7.8 درصد قرار دارند. تقاضای کل برای فرآورده‌های نفتی با 21.9 درصد کاهش به 13.1 میلیون تن در ژوئیه تا مارس سال مالی 23 رسید.

بخش حمل و نقل به تنهایی حدود 78.5 درصد فرآورده‌های نفتی مصرف می‌کرد. قابل ذکر است که کاهش قابل توجهی در تقاضا برای بنزین، گازوئیل و روغن کوره وجود دارد که تقریباً 95 درصد از کل تقاضا را تشکیل می دهد.

برای تامین این تقاضا، واردات فرآورده‌های نفتی و نفت خام به ترتیب 6118.3 هزار تن و 5858.4 هزار تن بوده است.

علاوه بر این، مصرف گاز طبیعی طی ژوئیه تا مارس سال مالی 23 حدود 3267 میلیون فوت مکعب در روز (MMCFD) بود که شامل 626 (MMCFD) گاز طبیعی مایع شده مجدداً گازی شده (RLNG) بود. در نهایت، بخش های برق، کوره‌های آجرپزی و سیمان/سایر بخش ها 47.3، 21.5 و 31.1 درصد از کل مصرف زغال سنگ را به میزان 15416.5 هزار تن مصرف کردند.

بودجه ای بالغ بر 30 میلیارد روپیه برای تبدیل انرژی خورشیدی 50000 چاه لوله خورشیدی تحت این چارچوب در نظر گرفته شده است. هدف دولت همچنین کاهش وابستگی به واردات انرژی با افزایش وابستگی به منابع تجدیدپذیر است.

باتری‌ها، پنل های خورشیدی و مواد اولیه اینورترها از مالیات گمرکی معاف خواهند بود (سند بودجه 24-2023). از آنجایی که ظرفیت تولید برق پاکستان از 41000 مگاوات فراتر رفته است، 107 میلیارد روپیه برای بهبود اثربخشی انتقال نیرو کنار گذاشته شده است.

برای حمایت از پروژه برق 500 کیلوولت پاکستان و تاجیکستان، 16 میلیارد روپیه برای توسعه همکاری‌های انرژی دوجانبه و 12 میلیارد روپیه برای پروژه زغال سنگ جمشورو اختصاص یافته است.

در طول سال مالی 24-2023، برای پروژه‌های کلان انتقال نیرو مانند CASA-1000   16.1 میلیارد دلار برنامه ریزی شده است و پیش بینی می‌شود در بخش انتقال تا پایان ژوئن سال پیش رو 3750 مگاولت آمپر ظرفیت اضافی در شبکه 500 کیلوولت و 6900 مگاولت آمپر ظرفیت بیشتر در شبکه 220 کیلوولت داشته باشند.

خطوط انتقال 522 کیلومتر و در سطح 220 کیلوولت 668 کیلومتر گسترش خواهند یافت. برای تخلیه داسو (5.67 میلیارد روپیه) و تخلیه سوکی کیناری (13.8 میلیارد روپیه) در بودجه جاری تخصیص داده شده است. علاوه بر این، 7.27 میلیارد روپیه برای هشت پروژه برای انتقال برق به مناطق ویژه اقتصادی اختصاص یافته است.

در برنامه توسعه بخش عمومی 24- 2023 که شامل پروژه‌های توزیع عمده مانند زیرساخت اندازه گیری پیشرفته تامین برق اسلام آباد است که ارزش آن 3 میلیارد روپیه است. سرمایه‌گذاری‌های بخش توزیع 6985 روستا را برق‌رسانی می‌کند و 1.4 میلیون مشتری جدید برای شرکت‌های توزیع (دیسکو) ایجاد می‌کند.

از آنجایی که نفت خام و فرآورده‌های نفتی پالایش شده بیشتر صنعت انرژی را تشکیل می‌دهند، سیاست ذخیره‌سازی فله‌ای پیوندی برای محصولات نفتی (POL) برای رفع مشکل اختلال زنجیره تامین اجرا خواهد شد.

سد موهمند، سد دیامر باشا و پروژه برق آبی داسو به ترتیب 10.5 میلیارد، 20 میلیارد و 59 میلیارد روپیه در سال مالی   2024بودجه خواهند داشت. این طرح ها به دنبال تولید برق با قیمت مناسب و در عین حال تامین آب برای بخش کشاورزی هستند. تنوع منابع انرژی، کاهش اتکا به سوخت‌های وارداتی و سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های انرژی تجدیدپذیر کلید تضمین امنیت انرژی بلندمدت و ثبات اقتصادی است.

منبع: گزارش تحقیقی در مورد منشور اقتصاد “PIDE"  موسسه اقتصاد توسعه پاکستان