جایگاه انرژی‌های تجدیدپذیر در سوئد

تمرکز مداوم بر توسعه و اجرای فناوریهای سبز ، سوئد را قادر ساخته است تا بسیار جلوتر از دیگر کشورهای اروپایی در توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر حرکت کرده و به عنوان اولین کشور اروپایی در دست یابی به اهداف برنامه EU2020 و نیز توافق نامه پاریس در استفاده از منابع تجدید پذیر در تامین انرژی مورد نیاز خود تبدیل شود. سهم انرژی تجدید پذیر در سوئد در حال افزایش بوده و هم اکنون نزدیک به 54 درصد انرژی سوئد از این منابع بدست می آید. قرار است تا سال 2040 ، 100درصد برق این کشور از منابع تجدیدپذیر تامین شود. علاوه بر این قصد دارد تا سال 2045 انتشار گازهای گلخانه ای را به صفر برساند.

سوئد یکی از کشورهای پیشرو دنیا در زمینه توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر است. تمرکز مداوم بر توسعه و اجرای فناوریهای سبز ، این کشور را قادر ساخته است تا بسیار جلوتر از دیگر کشورهای اروپایی در این زمینه حرکت کند. قرار بود در سال 2030 بیش از 50 درصد تولید انرژی خود را از منابع تجدیدپذیر تامین نماید اما هم اکنون 12 سال جلوتر به این هدف دست یافته است. علاوه بر این ،  بسیار جلوتر از هدف توافقنامه آب و هوایی پاریس که کشورهای عضو را موظف ساخته است تا سال 2020 حدود 20 درصدِ انرژی خود را از منابع تجدیدپذیر تامین کنند، قرار دارد. همچنین به عنوان اولین کشور اروپایی به چشم انداز اتحادیه اروپا درباره تامین 20درصدی سبد انرژی از منابع تجدید پذیر (EU2020 ) دست یافته است.  دستیابی به این هدف تا حدودی ناشی از تقاضای صنعت و پذیرش سریع فن آوریهای جدید در این کشور است. فناوریهای تجدیدپذیر در سراسر سوئد مورد استفاده قرار می‌گیرند و ارتباط قوی بین رشد اقتصادی و کاهش گازهای گلخانه ای وجود دارد. مراکز تحقیقاتی ، پژوهشگاه‌ها و دانشگاه‌های سوئد در پیشبرد اهداف فوق نقش بسیار مهم داشته اند. این کشور در نظر دارد تا سال 2040 ، 100 درصد برق مورد نیاز خود را  از منابع تجدیدپذیر تامین کند و همچنین تا سال 2045 خالص انتشار گازهای گلخانه ای را به صفر برساند. در این کشور از منابع طبیعی و انسانی ، تولید و حفظ انرژی از طریق فناوریهای جدید، استفاده بهینه ای می‌شود. 

سهم انرژی تجدید پذیر در سوئد در حال افزایش است . هم اکنون نزدیک به 54 درصد انرژی سوئد از منابع تجدید پذیر بدست می آید و بیشترِ آن بدلیل استفاده گسترده از سوخت های زیستی  بویژه برای تولید برق و گرما است. در سالهای اخیر استفاده از پمپ های گرمایی (استفاده از انرژی زمین گرمائی یا ژئوترمال ) نیز به عنوان یکی از دیگر منابع مهم انرژی تجدید پذیر، افزایش یافته است. سوئد دارای منابع غنی آب و زیست توده (Biomass) است که به سهم بالای انرژیهای تجدیدپذیر در این کشور کمک می‌کند. تولید برق از آب و انرژی زیستی (bioenergy)  مهم ترین منابع انرژی تجدید پذیر در سوئد هستند. نیروی آب برای تولید برق و انرژی زیستی برای گرمایش مورد استفاده قرار می‌گیرد. 

سهم انرژی تجدید پذیر در سوئد

سال 1990	سال 2016
37 درصد	54 درصد

         

یکی از مهمترین منابع انرژی تجدید پذیر در این کشور ، سوخت زیستی (Biofuel  ) است. علاوه بر این ، زباله‌های آلی خانگی و صنعتی نیز بخش مهمی از منابع انرژی تجدید پذیر را تشکیل می دهند. شایان ذکر است که تنها 1% زباله‌ها در سوئد دفن می‌شود و بقیه تبدیل به برق و گرما می‌شوند. این دو منبع ، بخش مهمی از سیستم گرمایشی در سود را برعهده دارند. گرمایشِ حدود 93 درصد آپارتمان‌های مسکونی و 83 درصد ساختمانهای اداری از این دو منبع تامین می‌گردد.

لازم به ذکر است سوئد توانسته است مصرف بالای انرژی و انتشار کربن را مدیریت نماید. انتشار کربن در سوئد در مقایسه با سایر کشورها بسیار پایین تر است. براساس آمار آژانس بین المللی انرژی (IEA  ) ، میانگین انتشار سالانه دی اکسید کربن (CO2  ) در آمریکا ، 4 برابر بیشتر از سوئد است. همانگونه که گفته شد سوئد قصد دارد تا سال 2045 خالص انتشار گازهای گلخانه ای را به صفر برساند

سیاست های دولت در بخش انرژیهای تجدید پذیر:   

سیاست های بخش انرژی دولت سوئد در تشویق و گسترش استفاده از انرژیهای تجدید پذیر بسیار موثر بوده است. این امر از طریق معافیت های مالیاتی و نیز ارایه کمک های یارانه ای انجام می‌شود. در عین حال وضع مالیات بر انرژی ، خصوصا مالیات بر تولید دی اکسید کربن از دیگر سیاست های دولت در حوزه گذار به سمت انرژیهای تجدید پذیر است.  یکی دیگر از این سیاست ها ، صدور گواهینامه برق سبز از سال 2003  است. از جمله شرایط صدور این گواهینامه این است که برق بایستی از آب ، خورشید، زمین گرمایی ، موج انرژی (جزر و مد) ، سوخت های زیستی یا نیروگاههای کوچک برق آبی ، بدست آید. خرده فروشان نیز بایستی بخشی از «برق سبز» را به عنوان عرضه عادی خود از تولیدکنندگانی که این گواهینامه را دارند ، خریداری کنند.

آژانس انرژی سوئد در زمینه تحقیق در حوزه انرژیهای خورشیدی و همچنین حمایت از سرمایه گذاریهای بخش خصوصی ، عمومی و تجاری در این بخش  ، اقدامات خوبی را به انجام رسانده است .

 

برخی منابع مهم انرژی سبز در سوئد :

باد: نیروگاه‌های برق بادی به موازات رشد سریع جهانی در سوئد نیز رشد کرده است. بین سالهای 2000 الی 2017 تولید انرژی برق بادی در سوئد از 0.5 به 17.5 TWH  (تراوات ساعت ) افزایش داشته است. در حال حاضر حدود 3680 توربین بادی با ظرفیت 7506 MW  و تولید سالانه 19,8TWh ( 19 تریلیون و 800 میلیارد وات ساعت ) در سوئد وجود دارد. این کشور پتانسیل تولید 510TWh/a برق بادی در خشکی و46TWh/a در دریا را دارد. در حال حاضر حدود 11 درصد برق سوئد از نیروگاههای بادی و 9 درصد از نیروگاه‌های سیکل ترکیبی برقآبی (CHP  ) بدست می آید . باتوجه به اهدف و برنامه‌های بلند پروازانه این کشور ، قطعا در سالهای آینده سرمایه گذاری در این بخش افزایش خواهد یافت.

بیو انرژی: بزرگترین منبع بیو انرژی در سوئد ، جنگل ها هستند. سوئد در مقایسه با سایر کشورها ،جنگل های زیادی دارد . حدود 63 درصد خاک سوئد از جنگل پوشیده شده است. بیو انرژی در درجه اول برای گرمایش منازل و نیز تولید برق و فرآیندهای صنعتی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

انرژی خورشیدی: بازار انرژی خورشیدی سوئد اگرچه محدود اما با کمک مالی دولت در طی این سالها شروع به رشد کرده است. کمک های دولت در این زمینه شامل افراد حقیقی ، سازمانهای دولتی و شرکت ها می‌شود. میزان این کمک ها بسته به نوع و طرح واجدِ شرایط متفاوت است و می‌تواند تا 30% هزینه‌ها را پوشش دهد. براساس اعلام آژانس انرژی سوئد،  در پایان سال 2017 کل ظرفیت نصب شده پانل های خورشیدی بالغ بر 231MW و در پایان 2018 به رقم 411 MW رسید. بنابراین سال 2018 بهترین سال برای توسعه انرژی خورشیدی در سوئد بود. در مجموع 25500 صف (ردیف) PV  در سوئد نصب شده است که تقریبا تعداد 10 هزار تا از آن در سال 2018 نصب شده اند. براساس گزارش آژانس مذکور، سیستم هایِ  کمتر از 20 KW حدود 46 درصد ظرفیت انرژی خورشیدی این کشور و 84 درصد تاسیسات را به خود اختصاص داده اند.  

از جمله دلایل رشد قوی سیستم های  خورشیدیPV  در سال 2018 علاوه بر کاهش قیمت این سیستم ، بخاطر افزایش کمک های دولتی به  این بخش بوده که به 915 میلیون کرون ( 91.5 میلیون یورو) رسید . در سال 2018 میزان کمک حمایتی دولت  به پروژه‌های خورشیدی از 20 درصد به 30 درصد افزایش یافت .( البته این کمک ها  در سال 2019 بالغ بر 475 میلیون کرون یعنی حدود 47 میلیون یورو خواهد بود و  احتمالا میزان آن نیز از 30درصد به 15 % کاهش خواهد یافت).  همانگونه که گفته شد افراد حقیقی ، سازمانهای دولتی و تجاری می‌توانند از آن استفاده کنند.  بین سالهای 2017 و 2018 دولت سوئد اقدامات متعدی را برای احیای بازار سیستم های خورشیدی PV  که در سال 2016 افت کرده بود انجام داد. از جمله این اقدامات لغو مالیات بر پانل های تولید انرژی خورشیدی برای PV  های تجاری و حذف مجوز ساختمانی برای PV  های مستقر در پشت بام منازل بود.

شایان ذکر است علیرغم اینکه سوئد از روزهای آفتابی کمی‌برخوردار است اما تمایل مردم به نصب پانل های خورشیدی درحال افزایش است. محبوبیت نصب پانل های خورشیدی بدلیل اختصاص یارانه دولتی و  زمان مناسب بازگشت سرمایه و نیز کاهش پول برق ، رو به رشد است.

اتانول : تحقیقات در خصوص استفاده از سوخت اتانول در دهه 1980 در سوئد آغاز شد و در این زمینه یکی از کشورهای پیشرو دنیا است. هرچند این کشور از طریق اعمال مالیات های پایین برای سوخت اتانول سعی در مدیریت میل مصرف کننده داشته است اما مزایای زیست محیطی آن در مقایسه با بنزین مورد بحث است و چندان استقبال نمی‌شود.

پمپ های گرمایی (حرارتی) : از طریق این پمپ ها ، از گرمای داخل زمین برای گرم کردن منازل استفاده می‌شود و به عنوان یکی از منابع انرژی تجدیدپذیر  مورد توجه سوئدی‌هاست.  استفاده از پمپ های گرمایی از سال 1990 تاکنون در سوئد شدیدا افزایش داشته است. این پمپ ها در عین حال انرژی کمتری برای گرم کردن  ساختمانها و آب گرم منازل مصرف می‌کنند .

موفقیت ، دانش و تجربه سوئد در اجرای فناوریهای سبز می‌تواند در بسیاری از کشورهای دنیا خصوصا کشورهای درحال توسعه و از جمله کشورمان که با چالش های توسعه پایدار و نیازهای جمعیتی رو به رشد مواجه هستند  ، مورد استفاده قرار گیرد.