اقتصاد جمهوری ازبکستان در سال ۲۰۲۵

از منظر اقتصادی سال ۲۰۲۵ برای ازبکستان سالی بسیار موفق ارزیابی می‌شود. بر اساس آخرین اطلاعات و آمار اعلام شده، انتظار می رود تولید ناخالص داخلی این کشو در سال گذشته میلادی با 145 میلیارد دلار، رشد ۷ درصدی را تجربه نماید که همراه با کاهش قابل توجه نرخ فقر از ۸.۹ به ۵.۸ درصد، نرخ بیکاری از 5.5 به ۴.۹ درصد و کنترل تورم سالانه در حدود 7.3، نشان‌دهنده موفقیت مدل رشد فراگیر و اشتغال‌زا در اقتصاد این کشور است.

همکاری‌های بین‌المللی و جذب سرمایه‌گذاری خارجی

دولت ازبکستان در سال ۲۰۲۵ دیپلماسی اقتصادی فعال و برنامه خصوصی‌سازی بلندپروازانه‌ای را برای جذب سرمایه و فناوری پیشرفته در پیش گرفت. جذب سرمایه‌گذاری خارجی در  9 ماهه ابتدایی سال 2025 (آخرین آمار موجود) حدود 25 میلیارد دلار بوده است که رشد 6 درصدی را نسبت به سال پیش از آن داشته است. همچنین بخش دیگری از سرمایه‌های لازم برای پروژه‌های اقتصادی از طریق فروش دارایی‌های دولتی محقق شد. از جمله مهم‌ترین معاملات، فروش ۷۵٪ از سهام کارخانه خودروسازی سمرقند به شرکت ترکیبی آنادولو ایسوزو به مبلغ ۸۰ میلیون دلار، و واگذاری ۸۰٪ از سهام مجتمع نیروگاهی تالیمارجان (۸۷۴ مگاوات) به کنسرسیومی از شرکت‌های اماراتی TAQA  بود. در بخش صنعت، کارخانه بزرگ پتاس دهقان‌آباد نیز به به «گروه شیمیایی آسیایی» فروخته شد.

در عرصه همکاری راهبردی، توافق‌های تاریخی برای احداث نخستین نیروگاه هسته‌ای کشور با مشارکت روسیه به امضا رسید. پروژه شامل ساخت یک نیروگاه هسته‌ای کوچک (SMR) در فاریش که کارهای مقدماتی آن آغاز شده، و یک نیروگاه بزرگ در منطقه جیزخ می‌شود که در صورت تکمیل، ازبکستان نخستین کشوری خواهد بود که هر دو نوع نیروگاه هسته‌ای را در یک مکان یکپارچه می‌سازد.

روندها و شاخص‌های اقتصاد کلان در سال ۲۰۲۵

اقتصاد ازبکستان در سال ۲۰۲۵ در مسیری پرشتاب و پایدار حرکت کرد که با بهبود شاخص‌های کلیدی اجتماعی همراه بود. رشد واقعی تولید ناخالص داخلی (GDP) به ۷٪ رسید و پیش‌بینی می‌شود ارزش کل اقتصاد در پایان سال به ۱۴۵ میلیارد دلار برسد. این رشد متوازن، منجر به بهبود قابل ملاحظه در شاخص‌های رفاه اجتماعی شد؛ نرخ فقر از ۸.۹٪ در ابتدای سال به ۵.۸٪ و نرخ بیکاری از ۵.۵٪ به ۴.۹٪ کاهش یافت. نرخ تورم نیز تا ۷.۳٪ کنترل شد که نشان از موفقیت نسبی سیاست‌های مهار تورم دارد.

اما بی‌تردید چشمگیرترین تحول در بخش پولی رخ داد. صوم (واحد پول ملی) پس از سال‌ها تضعیف، در سال ۲۰۲۵ در برابر دلار آمریکا ۶.۸٪ تقویت شد. این رویداد که باور عمومی را درباره روند همیشگی تضعیف پول ملی تغییر داد، حاصل ترکیبی از عوامل بود: افزایش چشمگیر انتقال‌های ارزی کارگران مهاجر، رشد سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی (FDI)، تثبیت ارزهای شرکای تجاری اصلی، و رشد صادرات به‌ویژه در بخش طلا. همزمان، قیمت جهانی طلا با افزایش خیره‌کننده ۷۰٪، به بالاترین سطح خود از سال ۱۹۷۹ رسید. از آنجا که ازبکستان یکی از بزرگترین تولیدکنندگان و صادرکنندگان طلای جهان است، این افزایش قیمت، ذخایر ارزی بانک مرکزی را تا اول دسامبر به بیش از ۶۱ میلیارد دلار رساند و به عنوان عاملی کلیدی در ارتقای رتبه اعتباری کشور عمل کرد.

سیاست‌های مالی و پولی در ۲۰۲۵

سیاست‌گذاران ازبکی در سال ۲۰۲۵ از ترکیبی از ابزارهای پولی، مالی و تجاری برای مدیریت اقتصاد استفاده کردند. در بخش پولی، هدف اصلی حفظ ثبات و کنترل تورم بود. تقویت طبیعی صوم در بازار، به بانک مرکزی اجازه داد بدون افزایش شدید نرخ بهره (که در داده‌های قبلی ۱۴٪ گزارش شده بود)، بر مهار تورم متمرکز شود. طی سال 2025،  افزایش ارزش ذخایر طلا و ارز، به عنوان عامل حمایت کننده از بازارها بود.

در بخش مالی، اگرچه رشد اقتصادی و درآمدهای بالاتر (به‌ویژه از صادرات طلا) فضای بودجه را بهبود بخشید، اما بدهی دولتی کماکان رشدی معتدل داشت و تا اول اکتبر 2025 به ۴۴ میلیارد دلار رسید. نرخ رشد بدهی نسبت به سال قبل کاهش یافته بود. با این حال، کل بدهی خارجی کشور (شامل بخش دولتی و خصوصی) تا نیمه اول سال به ۷۲.۲ میلیارد دلار افزایش یافت که نیازمند مدیریت دقیق است.

در زمینه سیاست تجاری، دولت به سمت حمایتگرایی گزینشی حرکت کرد. از اول می، تعرفه‌های واردات خودروهای برقی دست دوم به شدت افزایش یافت و محدودیت مقدار کالای معاف از حقوق گمرکی برای مسافران به طور قابل توجهی کاهش داده شد. این اقدامات با هدف حمایت از تولید داخلی و حفظ ذخایر ارزی صورت گرفت.

مهمترین چالش های پیش رو برای اقتصاد ازبکستان

افزایش بدهی خارجی کل: رسیدن بدهی خارجی به ۷۲.۲ میلیارد دلار در نیمه اول سال (آخرین آمار موجود) نیازمند نظارت دقیق بر بدهی‌های بخش دولتی و خصوصی است.

کمبود شفافیت در برخی فرآیندها: خصوصی‌سازی برخی دارایی‌های بزرگ دولتی (مانند کارخانه پتاس دهقان‌آباد) با انتقاداتی درباره شفافیت روبرو بود.

تمایل به حمایتگرایی: اقداماتی مانند افزایش تعرفه خودروهای برقی ممکن است در بلندمدت رقابت‌پذیری بخش صنعت را کاهش دهد.

وابستگی به درآمدهای ناپایدار: بخش قابل توجهی از درآمدهای ارزی و بودجه‌ای کشور وابسته به قیمت جهانی طلا است که نوسانات ذاتی دارد.

 منابع

https://kun.uz/news/2025/12/30/yil-yakuni-2025-yil-ozbekiston-iqtisodiyotidagi-asosiy-tendensiyalar. "Yil yakuni: 2025 yil O‘zbekiston iqtisodiyotidagi asosiy tendensiyalar" پایان سال: گرایش‌های اصلی اقتصاد ازبکستان در ۲۰۲۵

https://stat.uz/. اداره ملی آمار جمهوری ازبکستان

https://cbu.uz/. بانک مرکزی جمهوری ازبکستان

https://mitc.uz/. وزارت سرمایه‌گذاری، صنعت و تجارت جمهوری ازبکستان

https://www.imf.org/en/Countries/UZB. صندوق بین‌المللی پول. بخش کشور ازبکستان

https://www.worldbank.org/en/country/uzbekistan بانک جهانی. بخش کشور ازبکستان،