پیامدهای اقتصادی و تجاری تجاوز به غرب آسیا برای هلند

با شروع تجاوز به غرب آسیا، اتاق بازرگانی هلند KVK نیز در ارزیابی اولیه هشدار داده که ناآرامی‌های قابل توجهی به سرعت در سراسر خاورمیانه گسترش می یابد، اقتصاد جهانی تأثیر می‌ پذیرد و کارآفرینان هلندی هم از آن تأثیر خواهند پذیرفت. در این گزارش تاثیر پذیری اقتصاد هلند بر سر چند موضوع مهم به کارآفرینان و فعالان تجاری هلندی تذکر داده شده است. مشکلات در لجستیک، بسته شدن تنگه هرمز، بسته شدن کانال سوئز، افزایش هزینه‌های حمل و نقلی دریایی، افزایش قیمت انرژی و کالا از مهمترین این موضوعات می‌باشند. در پایان نیز توصیه کرده که کارآفرینان هلندی باید به ناآرامی‌های به عنوان وضعیت عادی عادت کنند.

اکنون برای کارآفرینان مهم است که از خطرات آگاه باشند و برای اتفاقاتی که ممکن است رخ دهد، آماده شوند. روزهایی که کارآفرینان فقط باید قیمت و کیفیت را در نظر می‌گرفتند به پایان رسیده است. ما در مرحله‌ای هستیم که قدرت‌های بزرگ بار دیگر به دنبال تعادل بین خود هستند. این امر بدون تنش امکان‌پذیر نیست. لذا احتمال اینکه کسب‌وکارهای هلندی تحت تأثیر این موضوع قرار گیرد، بیش از هر زمان دیگری است.

با دور شدن از زمان شروع تجاوز بویژه از زمان بسته شدن تنگه هرمز و غیرممکن شدن عبور کشتی‌های نفت کش از این تنگه، آثار و تبعات اقتصادی این تجاوز هم به سرعت خود را با محوریت مساله انرژی و موضوعات وابسته به آن نمایان کرده است. این مساله زمانی برای هلند حادتر شده که بر اساس اعلام خبرگزاری دولتی هلند، نزدیک به 100 کشتی، چه تحت پرچم هلند و چه تحت مدیریت هلند، در آبهای خلیج فارس گیر افتاده‌اند. آنها بیش از ۵۰۰ نفر را حمل می‌کنند که صد نفر از آنها تبعه هلند هستند. لذا از این زمان به بعد آثار و تبعات اقتصادی این وضعیت برای هلند نمایان تر شده است که ذیلاً به آنها پرداخته می‌شود.

 

• تاثیرپذیری اقتصادی همراه با تداوم رشد اقتصادی: رابوبانک در جدیدترین ارزیابی اعلام کرده که رشد اقتصادی در هلند تقریباً در تمام بخش ها تحت تأثیر جنگ در غرب آسیا قرار گرفته است. صنعت، حمل و نقل، ساخت و ساز، تجارت عمده فروشی و بخش گردشگری به طور مستقیم اثرات جنگ را احساس می‌کنند. به گفته این بانک، سایر بخش‌ها به طور غیرمستقیم تحت تأثیر قرار می‌گیرند. به گفته لئونتین ترر، اقتصاددان رابوبانک، عواقب آن در نهایت بر کل اقتصاد تأثیر خواهد گذاشت. ترور می‌گوید: "هیچ بخشی وجود ندارد که تحت تأثیر قرار نگیرد." علاوه بر این، به دلیل عدم اطمینان یا هزینه‌های بالاتر، هزینه‌ها به تعویق می‌افتند و باعث رکود رشد اقتصادی می‌شوند.

این بانک سه سناریو را بررسی می‌کند: سناریوی اول فرض می‌کند که جنگ به سرعت پایان می‌یابد، در حالی که دو سناریوی دیگر فرض می‌کنند که درگیری طولانی‌تر خواهد بود اما حتی اگر درگیری اکنون پایان یابد، تأثیر آن از قبل قابل مشاهده است. انتظار بر آن بوده که صنعت امسال نزدیک به 2 درصد رشد کند اما اکنون این رقم به 1.6 درصد کاهش یافته است. اگر درگیری بیشتر طول بکشد، این رقم می‌تواند به ۱.۴ درصد کاهش یابد. اگر پالایشگاه‌های نفت در عربستان سعودی و قطر به دلیل خسارات جنگ سال‌ها از کار بیفتند، همانطور که رابوبانک در بدترین حالت محاسبه کرده، تنها ۰.۶ درصد از رشد باقی خواهد ماند. سایر بخش‌ها نیز تحت تأثیر قرار می‌گیرند که علاوه بر سایر دلایل، عمدتاً به مساله افزایش قیمت انرژی مربوط می‌شود. به عنوان مثال، صنعت مهمان‌نوازی از این موضوع رنج می‌برد. این بخش پیش از این با افزایش مالیات بر ارزش افزوده در اقامت هتل‌ها دست و پنجه نرم می‌کرد و اکنون علاوه بر آن با افزایش هزینه انرژی نیز مواجه است. در بدترین حالت، رشد صنعت مهمان‌نوازی می‌تواند به انقباض 0.3 درصدی تبدیل شود.

رابوبانک انتظار دارد که صنعت گردشگری نیز با سرعت کمتری رشد کند. جنگ مردم را از سفرهای طولانی باز می‌دارد و مراکز هوایی مانند دبی و قطر به شدت مختل شده‌اند.

این بانک محاسبه کرده است که به دلیل افزایش قیمت انرژی، تورم نیز می‌تواند به طور قابل توجهی افزایش یابد. رابوبانک فرض می‌کند که اگر جنگ ظرف چند هفته پایان یابد، تورم به 2.6 درصد خواهد رسید. این در حالی است که این بانک طی چند هفته پیش پیش بینی کرده بود که به 2.2 درصد بیشتر نمی رسد. همچنین اگر جنگ ادامه یابد، زندگی روزمره می‌تواند 3.1 درصد گران‌تر شود. در بدترین حالت، با نابودی پالایشگاه‌های نفت قطر و عربستان سعودی، تورم می‌تواند به 4.4 درصد برسد. اگر چنین اتفاقی بیفتد، رابوبانک انتظار دارد قیمت بنزین از ۳ یورو در هر لیتر فراتر رود. در این صورت، قرارداد جدید انرژی برای خانوارها به طور موقت به بیش از ۴۰۰ یورو در ماه افزایش می‌یابد. این بانک در حال حاضر انتظار دارد که هزینه انرژی حدود ۲۰۰ یورو در ماه باشد.

در مجموع بر اساس ارزیابی رابوبانک، اقتصاد هلند در همه سناریوها به رشد خود ادامه می‌دهد اما بخش‌ها به درجه خاصی از تاب آوری نیاز دارند.

 

افزایش قیمت انرژی همراه با اثرات تورمی و اقدامات تقابلی هلند

بزرگترین علامت سوالی که ایجاد شده این است که آیا این درگیری گسترش بیشتری خواهد یافت و اینکه چه مدت طول خواهد کشید. دولت هلند برای مهار روند افزایشی قیمت و با هماهنگی شرکای بین‌المللی، در عرضه بی‌سابقه ذخایر استراتژیک نفت برای کاهش قیمت‌ها شرکت کرده است. آژانس بین‌المللی انرژی (IEA) بزرگترین عرضه جهانی نفت در تاریخ خود را آغاز کرد و هلند هم اعلام کرده که بیش از ۵.۴ میلیون بشکه از ذخایر خود را عرضه می‌کند. این نفت به سرعت در بازارهای جهانی عرضه می‌شود تا بلافاصله با افزایش قیمت‌ها مقابله کند. با برداشت مستقیم از ذخایر محلی، مانند ذخایر روتردام و ایمسهاون، عرضه از اتکا به مسیرهای بالقوه مسدود یا ناامن مانند تنگه هرمز جلوگیری می‌شود. ممکن است تقریباً چهار هفته طول بکشد تا نفت آزاد شده به بنزین و سایر سوخت‌ها تصفیه شود.

استینتجه ون ولدهوون (D66)، وزیر آب و هوا و رشد سبز هلند در این خصوص گفته که ما انتظار داریم افزودن چنین مقدار زیادی نفت به بازار، اثر کاهشی بر قیمت داشته باشد. مردم در درازمدت متوجه این موضوع در پمپ بنزین‌ها خواهند شد اما ما همچنین شاهد کاهش قیمت بالای نفت خواهیم بود که در تورم منعکس می‌شود. همچنین گرتجان تن بروک، مدیر بنیاد COVA که ذخایر نفتی هلند را مدیریت می‌کند، می‌گوید پیش‌بینی تأثیر دقیق آزادسازی نفت دشوار است: «این واقعیت که ما ذخایر استراتژیک نفت داریم، البته چیز خوبی است و این باید بازارهای نفت را آرام کند.»

اما سوال اصلی اینجاست که آیا بازار در نتیجه این اقدام اضطراری واقعاً آرام‌تر خواهد شد یا نه؟ به باور تحلیل گران 400 میلیون بشکه رقم زیادی است. در حالت عادی حدود 20 میلیون بشکه در روز از تنگه هرمز عبور می‌کرد، بنابراین اگر این 400 میلیون را در طول 20 روز پخش کنید، تقریباً سه هفته انسداد را می‌توان جبران کرد. اما این سوال باقی می‌ماند که این اقدام چه مقدار از ناآرامی‌های بازار را کاهش می‌دهد و چه مقدار از قیمت‌ها را کاهش می‌دهد. در نهایت، این به بازار بستگی دارد.

قیمت پیشنهادی برای هر لیتر بنزین یورو۹۵، از ۲.۴۵۳ یورو در روز سه‌شنبه اندکی کاهش یافته و به ۲.۴۴۷ یورو رسیده است. با وجود این کاهش اندک، قیمت بنزین همچنان نزدیک به بالاترین رکورد خود (کمی‌بالاتر از ۲.۵۰ یورو در ژوئن ۲۰۲۲) باقی مانده است. قیمت‌های پیشنهادی سوخت از زمان آغاز جنگ در غرب آسیا به طور قابل توجهی افزایش یافته است. پیش از درگیری، قیمت گازوئیل ۲.۰۹ یورو در هر لیتر بود در حالی که قیمت بنزین ۲.۲۸ یورو بود. اتحادیه CNV از دولت هلند خواسته است که در واکنش به افزایش قیمت‌ها، مالیات سوخت را به طور موقت ۲۰ سنت در هر لیتر کاهش دهد. این مالیات باید به طور موقت کاهش یابد، زیرا میلیون‌ها کارگر شاهد افزایش شدید هزینه‌های رفت و آمد خود هستند. کاهش ۲۰ سنتی مالیات غیرمستقیم، کمک قابل توجهی به کارمندان خواهد کرد.»

 

ترس از ایجاد ناآرامی‌های سیاسی

این ارزیابی هم وجود دارد که افزایش قیمت انرژی به ناآرامی‌های سیاسی هم منجر شود زیرا مستقیم به جیب مردم ضربه می زند. همچنین می‌تواند به اقتصاد هلند نیز آسیب بزند زیرا شرکت ها، هزینه‌های بالاتری را متحمل می‌شوند.  فدراسیون اتحادیه CNV اعلام کرده که پرستاران، مکانیک‌ها و کارگران راه نمی‌توانند از خانه کار کنند. کسانی که مشاغل عملی دارند و اغلب در منطقه زندگی می‌کنند، بیشترین فشار را متحمل می‌شوند. تحقیقات این اتحادیه نشان می‌دهد که از هر پنج کارمند، چهار نفر هزینه بیشتری برای رفت و آمد به محل کار خود صرف می‌کنند و ۴۰ درصد به دلیل هزینه‌های بالای سوخت، پوشش هزینه‌های زندگی را دشوارتر می‌دانند. طبق همین مطالعه، ۸۱ درصد از کارمندان دریافته‌اند که بازپرداخت هزینه سفر کارفرمایشان به طور کامل هزینه‌های رفت و آمد را پوشش نمی‌دهد. از هر چهار نفر، یک نفر اعتراف می‌کند که برای بهره‌مندی از قیمت پایین‌تر سوخت، باک بنزین خود را از مرز عبور می‌دهد. پیت فورتوین تأکید می‌کند: «سیاست‌گذاران باید فوراً وارد عمل شوند. قیمت سوخت به طرز مسخره‌ای بالاست.»

 

افزایش قیمت بلیط های پروازی KLM و لغو پروازها تا 28 مارس به منطقه

KLM اعلام کرده که افزایش شدید هزینه‌های سوخت جت را در قیمت بلیط‌های خود لحاظ خواهد کرد و این افزایش بسته به مقصد و کلاس پروازی متفاوت خواهد بود. همچنین KLM اعلام کرده که در حال بررسی افزودن پروازهای طولانی مدت اضافی به آسیا و آفریقا است. پیش از این، شرکت هواپیمایی آلمانی لوفت‌هانزا اعلام کرده بود که برای بهره‌برداری از تقاضای رو به افزایش برای این مسیرهای سودآور، پروازهایی را اضافه خواهد کرد. مسافران به دنبال جایگزین‌هایی برای خطوط هوایی غرب آسیا مانند امارات و قطر ایرویز هستند که تحت تأثیر بسته شدن حریم هوایی در مناطق خود قرار گرفته‌اند.

شرکت هواپیمایی KLM هم اعلام کرده که به دلیل درگیری در غرب آسیا، پروازهای خود به دبی را تا 28 مارس لغو کرده است. در بیانیه‌ای کوتاه و جداگانه، شرکت هواپیمایی کی‌ال‌ام اعلام کرد که پروازها به شهرهای ریاض و دمام عربستان سعودی نیز تا پنجشنبه ۱۲ مارس به حالت تعلیق در خواهد آمد. این شرکت هواپیمایی اعلام کرد که «از نزدیک» تحولات غرب آسیا را دنبال می‌کند و به طور مداوم در حال ارزیابی این است که آیا پرواز به مقاصد خاص ایمن است یا خیر.

 

افزایش نرخ بهره وام مسکن

پس از هفته‌ها کاهش اندک نرخ‌ها، نرخ وام مسکن از اواسط هفته گذشته رو به افزایش بوده است. در نتیجه ناآرامی‌ها در غرب آسیا، نرخ بهره در بازارهای سرمایه در حال افزایش است و نیمی از تقریباً چهل وام‌دهنده وام مسکن را بر آن داشته است تا نرخ‌های خود را افزایش دهند. طبق گزارش‌های زنجیره‌ای مشاوره‌ای De Hypotheker، Van Bruggen Adviesgroep و De Hypotheekshop، این شامل ارائه‌دهندگان اصلی مانند ABN Amro، ASN، ASR و NN نیز می‌شود. در حال حاضر، افزایش‌ها اندک است. به عنوان مثال، میانگین نرخ وام مسکن ده ساله با نرخ ثابت با ضمانت ملی وام مسکن (NHG)، که در حال حاضر محبوب‌ترین گزینه است، به 3.71٪ افزایش یافته در حالیکه در پایان هفته گذشته، این رقم 3.68٪ بوده است.

اوایل هفته گذشته، وام‌دهندگان مسکن هنوز در واکنش به افزایش نرخ بهره بازار سرمایه و تهدید تورم نسبتاً محتاط بودند. اکثر وام‌دهندگان هنوز نرخ بهره خود را کاهش می‌دادند اما از چهارشنبه، زمانی که اولین وام‌دهندگان شروع به افزایش نرخ وام مسکن خود کردند، تغییر آشکاری رخ داده است. اکنون بیست وام‌دهنده نرخ‌های بالاتری را دریافت می‌کنند.

وضعیت فعلی یادآور سال 2022 است زمانیکه نرخ وام مسکن پس از حمله روسیه به اوکراین و بحران انرژی پس از آن به شدت افزایش یافت. میانگین نرخ وام مسکن NHG با نرخ ثابت ده ساله از میانگین 1٪ در ژانویه به حدود 4٪ تا پایان آن سال افزایش یافت. به گفته مشاوران وام مسکن، جنگ در اوکراین علت اولین افزایش نرخ بهره در سال 2022 نبود، اما از طریق افزایش قیمت انرژی، تورم بالاتر و افزایش نرخ بهره بازار سرمایه، آن را به طور قابل توجهی تسریع کرد. پیش‌بینی اینکه آیا این سناریو تکرار خواهد شد یا خیر، غیرممکن است زیرا واقعاً بستگی به این دارد که عرضه نفت و گاز از غرب آسیا تا چه مدت مختل بماند و چه تأثیراتی بر قیمت انرژی داشته باشد. در حال حاضر، روند به جای نزولی، صعودی است.

 

عدم انعقاد قراردادهای ثابت انرژی توسط شرکت های ارائه دهنده

شرکت های Vattenfall و Eneco که دو شرکت بزرگ هلندی تامین کننده گاز می‌باشند، اعلام کرده اند که به دلیل تحولات غرب آسیا، قراردادهای انرژی ثابت را تا حدی فسخ می‌کنند زیرا جنگ باعث افزایش سریع قیمت گاز شده و عدم اطمینان را برای شرکت‌های انرژی ایجاد کرده است. Vattenfall به طور موقت ارائه قراردادهای مدت‌دار را به طور کامل متوقف کرده و صرفاً برای مشتریانی انجام می دهند با این شرکت هم اکنون قرارداد دارند. بسیاری از مشتریان به دلیل افزایش قیمت‌ها، خواستار تغییر قرارداد خود از یک قرارداد متغیر به یک قرارداد مدت‌دار می‌باشند. همچنین Eneco ارائه قراردادهای ثابت سه ساله را متوقف کرده اما یک قرارداد یک ساله را هنوز در دسترس مشتریان قرار می دهد. شرکت Essent هم هنوز قراردادهای ثابت ارائه می‌دهد، اما نمی‌تواند تضمین کند که چه مدت به این کار ادامه خواهد داد. تأمین‌کنندگان انرژی به دلیل افزایش سریع قیمت گاز ناشی از جنگ در غرب آسیا، این تنظیمات را انجام می‌دهند. در هفته گذشته قیمت گاز اروپا ۳۶ درصد افزایش را تجربه کرده است. این بدان معناست که قیمت اکنون تقریباً برابر با اوج مصرف گاز در سال ۲۰۲۵ است.

سایت مقایسه overstappen.nl اعلام کرده که تقریباً همه شرکت‌های انرژی پس از آخر هفته پیشنهادات خود را تعدیل کرده‌اند. بسیاری از تأمین‌کنندگان کوچک‌تر نیز ارائه قراردادهای ثابت را متوقف کرده یا پیشنهادات خود را تعدیل کرده‌اند. به اذعان کارشناسان انرژی، بازار در حال حاضر در همه جهات در حال حرکت است. این امر خرید مؤثر را برای تأمین‌کنندگان بسیار دشوار می‌کند. آنها نمی‌خواهند گاز را در زمان‌های اوج مصرف بخرند، زیرا نمی‌توانید آن را در کنار خیابان بفروشید."

 

نتیجه گیری

در حال حاضر مهمترین متغیر تاثیرگذار بر شرایط اقتصادی هلند موضوع بسته نگه داشتن تنگه هرمز و تامین پایدار انرژی از این منطقه برای هلند می‌باشد. در حال حاضر دامنه این تاثیرپذیری در هلند عمیق نبوده و هنوز وسعت قابل توجهی پیدا نکرده است و اتخاذ اقدامات حمایتی هم خیلی زود به نظر می رسد بدان دلیل که اوضاع در غرب آسیا هنوز روزانه در حال تغییر است. دفتر تحلیل سیاست‌های اقتصادی هلند (CPB) با اشاره به دوره پس از حمله روسیه به اوکراین اعلام کرده که بحران انرژی قبلی به ما آموخت که تمرکز بر خانوارهای آسیب‌پذیر، افرادی که با مشکلات فوری روبرو هستند، خوب است اما کاهش مالیات سوخت در حال حاضر بهترین گزینه نیست. همچنین کابینه هم هیچ دلیلی برای اتخاذ اقدامی علیه قیمت‌های بالاتر در حال حاضر نمی‌بیند.