افزایش قیمت سوخت در اکوادور و اثرات آن

افزایش تنش‌ها در خاورمیانه و آغاز جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه جمهوری اسلامی ایران، به سرعت از سطح نظامی فراتر رفت و بازار جهانی انرژی را تحت تأثیر قرار داد. اکوادور نیز به عنوان کشوری که با وجود تولید نفت، به دلیل محدودیت ظرفیت پالایشگاهی وابستگی بالایی به واردات مشتقات نفتی دارد، از نخستین کشورهایی بود که آثار این بحران را در اقتصاد داخلی خود لمس کرد. افزایش قیمت جهانی نفت، بویژه پس از تشدید بحران در منطقه و نگرانی از اختلال در صادرات انرژی، موجب جهش بهای سوخت در اکوادور و افزایش فشار مالی بر دولت و خانوارها شد.

افزایش قیمت سوخت؛ رکوردشکنی نرخ بنزین سوپر

طبق گزارش رسانه‌های اکوادوری، در بازه زمانی ۱۲ آوریل تا ۱۱ می سال جاری میلادی(۲۰۲۶) قیمت انواع سوخت در این کشور افزایش یافته و بیشترین جهش مربوط به بنزین سوپر پریمیوم اکتان ۹۵ بوده است. قیمت این نوع بنزین از ۳.۴۱ دلار به ۴.۵۷ دلار برای هر گالن رسید که معادل افزایش ۳۴.۰۲ درصدی است؛ رقمی‌که بالاترین سطح قیمت از سپتامبر ۲۰۲۲ محسوب می‌شود. در مقابل، افزایش قیمت سایر سوخت‌ها محدودتر بوده. بنزین‌های معمولی کم‌اکتان (اکسترا و اکوپایس) از ۲.۸۹ دلار به ۳.۰۲۴ دلار افزایش یافته اند که رشد ۴.۶۴ درصدی را نشان می‌دهد. همچنین قیمت گازوئیل پریمیوم از ۲.۸۲ دلار به ۲.۹۶ دلار رسید که برابر با رشد ۴.۷۴ درصدی است. این داده‌ها نشان می‌دهند که هرچند دولت در مورد سوخت‌های پرمصرف کنترل قیمتی اعمال می‌کند، اما بحران جهانی انرژی در بازار داخلی تاثیر مشهودی دارد.

سیاست قیمت‌گذاری دولت نوبوآ و واکنش اجتماعی

از آغاز جنگ تاکنون، طی ماه‌های مارس و آوریل قیمت بنزین معمولی و گازوئیل در هر مرحله نزدیک به سقف مجاز «باند قیمتی»(طبق قانون کاهش یا افزایش قیمت بنزین معمولی و گازوئیل در هر ماه نسبت به ماه قبل حداکثر می‌تواند 5% باشد) یعنی حدود ۵ درصد افزایش یافته. این موضوع موج گسترده‌ای از انتقاد در شبکه‌های اجتماعی ایجاد کرد و کاربران با انتشار ویدئو مناظره‌های انتخاباتی، دولت را به عدول از وعده‌های پیشین خود متهم کردند. لازم به توضیح است که این افزایش در حالی رخ داده که دانیل نوبوآ در مناظرات انتخاباتی وعده داده بود قیمت سوخت افزایش نخواهد یافت اما پس از روی کار آمدن، نظام «باند قیمتی» را تصویب که بر اساس آن ضمن آزاد سازی قیمت بنزین سوپر(فروش به قیمت روز جهانی)، نوسانات افزایشی و کاهشی قیمت بنزین‌های معمولی و گازوئیل را تا سقف ۵ درصد در ماه تعیین نمود.

فشار مالی ۲۰۰ میلیون دلاری بر دولت

یکی از جدی‌ترین پیامدهای افزایش قیمت سوخت، تشدید فشار بر بودجه عمومی است. اکوادور همچنان برای گازوئیل و بنزین‌های معمولی یارانه پرداخت می‌کند. گزارش‌ها نشان می‌دهند که دولت گازوئیل را با قیمت جهانی حدود ۴.80 دلار برای هر گالن وارد و به نرخ ۲.۹۶ دلار در بازار داخلی عرضه می‌کند. این اختلاف به معنای یارانه‌ ی ۱.84 دلار در هرگالن است. بر اساس اطلاعات رسانه‌های محلی، دولت برای جبران این شکاف قیمتی ناچار به پذیرش هزینه‌ای در حدود ۱۹۰ تا ۲۰۰ میلیون دلار در قالب یارانه برنامه‌ریزی‌نشده شده است. این روند، دولت را میان دو گزینه دشوار قرار داده است: افزایش قیمت داخلی و پذیرش فشار اجتماعی، یا تداوم یارانه‌های سنگین و تشدید کسری بودجه.

اثرات افزایش قیمت سوخت بر بازار و معیشت مردم

افزایش قیمت سوخت به سرعت در بازار کالاها و مواد غذایی بازتاب یافته است. گزارش های منتشره از بازار مرکزی گوایاکیل(بزرگترین شهر و پایتخت اقتصادی اکوادور) نشان می‌دهند که قیمت برخی اقلام مانند پیاز دو تا سه برابر شده و از ۱۵ دلار به ازای هر کیسه به ۴۵ تا ۵۲ دلار رسیده است. فروشندگان اعلام کرده‌اند برای جلوگیری از واکنش مشتریان، در مواردی به جای افزایش مستقیم قیمت، مقدار کالا در هر بسته را کاهش داده‌اند. بسیاری از کسبه معتقدند اثر کامل افزایش قیمت سوخت هنوز آشکار نشده و در هفته‌های آینده بیشتر نمایان خواهد شد.

اعتراض اتحادیه‌های حمل‌ونقلروز ۱۴ آوریل، اتحادیه‌های حمل‌ونقل در استان پیچینچا و شهر کیتو نسبت به افزایش قیمت سوخت اعتراض کرده و خواستار گفتگوی فوری با دولت شدند. نمایندگان تاکسی‌ها، سرویس مدارس و حمل‌ونقل شهری اعلام کردند که کمک جبرانی دولت برای پوشش هزینه‌های آنها کافی نیست و افزایش قیمت قطعات یدکی و هزینه‌های جانبی فشار مضاعفی بر درآمد و معیشت آنها ایجاد کرده است. رهبران صنفی هشدار داده اند که در صورت بی‌پاسخ ماندن مطالبات، احتمال گسترش اعتراضات وجود دارد.

چشم‌انداز آتی؛ احتمال نزدیک شدن قیمت‌ها به نرخ جهانی

تحلیل‌های اقتصادی حاکی از آنست که در صورت تداوم جنگ در خاورمیانه، روند افزایش قیمت سوخت در اکوادور ادامه خواهد یافت. با وجود محدودیت 5 درصدی باند قیمتی، کارشناسان پیش‌بینی می‌کنند که طی ۸ تا ۱۰ ماه آینده قیمت‌ ها به نرخ‌های جهانی نزدیک شود. همچنین برخی گزارش‌ها اشاره دارند که متوسط قیمت بنزین در آمریکا در۱۳ آوریل به ۴.۱۲۵ دلار رسیده که نسبت به ماه قبل حدود ۵۰ سنت افزایش داشته است. از سوی دیگر، اداره اطلاعات انرژی آمریکا (EIA) هشدار داده حتی در صورت پایان سریع جنگ، فشار بر بازار جهانی انرژی ادامه خواهد داشت. همزمان، دولت اکوادور برای جبران کمبود برق و ناترازی انرژی، اجاره سه کشتی نیروگاه تولید برق حرارتی را تا سال ۲۰۲۸ تمدید کرده است؛ اقدامی‌که نشان می‌دهد شکنندگی بخش انرژی کشور همچنان پابرجاست و افزایش قیمت سوخت می‌تواند در عملکرد حزب حاکم در انتخابات محلی (استانداران، شهرداران و اعضای شورای شهر) که قرار است در پایان ماه نوامبر ۲۰۲۶ برگزار شود، تاثیرگذار باشد.

افزایش قیمت سوخت در اکوادور طی ماه‌های اخیر نشان داد که جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه جمهوری اسلامی ایران بسرعت می‌تواند اقتصاد کشورهای دور از منطقه را نیز متأثر کند. جهش قیمت جهانی نفت موجب افزایش شدید قیمت بنزین سوپر و رشد پله‌ای قیمت بنزین معمولی و گازوئیل در اکوادور شده است. این وضعیت فشار اجتماعی و سیاسی قابل توجهی ایجاد کرده و همزمان دولت را ناچار نموده با پرداخت یارانه سنگین، هزینه‌های پیش‌بینی‌نشده را تقبل کند. ادامه این بحران می‌تواند روند افزایش قیمت‌ها را تداوم بخشد و پیامدهای آن در تورم، معیشت مردم و ثبات اجتماعی کشور آشکارتر شود. این کشور اکنون در موقعیتی قرار گرفته که همزمان باید فشار بازار جهانی، محدودیت‌های بودجه‌ای و واکنش اجتماعی داخلی را مدیریت کند.