افزایش استخراج‌ و ذخیره‌سازی طلای‌ بانک‌ مرکزی ‌پشتوانه ‌ایجاد پول‌ ملی جدید (ZiG) در زیمبابوه

تحولات اقتصادی اخیر در کنار کاهش اعتماد جهانی به دلار، موجب تصمیم اکثر کشورها به تهیه و حفظ طلا به عنوان پشتوانه مالی واقع گرایانه شده است. زیمبابوه ضمن سعی در بالا بردن میزان طلای استخراجی از معادن، درصدد است از این فرصت استفاده کرده و بازسازی اقتصاد لرزان خود را شتاب بخشد. زیرساخت های اقتصادی با ایجاد مجدد پول ملی و افزایش میزان طلای پشتوانه پولی در خزانه می‌تواند زیگ (ZiG) را مجددا احیا و از چرخش دلار در بازار جلوگیری کند.

دو سال قبل در آوریل سال ۲۰۲۴ بانک مرکزی زیمبابوه ارز دیجیتال با پشتوانه طلا (ZiG) را به عنوان راهکاری در پاسخ به بی‌ثباتی مداوم نرخ ارز و چالش‌های ناشی از تورم این کشور معرفی کرد. هدف بانک مرکزی ایجاد پولی پایدارتر و قابل اعتمادتر است. دولت و بانک مرکزی زیمبابوه اقداماتی را جهت حمایت و ایجاد این پول ملی به اجرا گذاشتند که از آن جمله می‌توان به الزام بنگاه‌های اقتصادی به پرداخت بخشی از مالیات خود به ارز ZiG و بخش دیگر به دلار آمریکا اشاره کرد. مقامات مسئول متعهد شدند که به‌منظور تقویت اعتماد عمومی‌ به این نظام جدید پولی، ذخایر طلا را حفظ نموده و حسابرسی‌های مستقلی را در این زمینه انجام دهند.

عملکرد ZiG

ارز ZiG از زمان معرفی تاکنون، با روندها و چالش‌های متفاوتی روبرو بوده است. چالش‌های ناشی از تورم و بی‌ثباتی نرخ ارز در طول سال ۲۰۲۴ و اوایل سال ۲۰۲۵ همچنان بر این ارز تاثیرگذار بود. گزارش‌ها حاکی از آن است که نرخ تورم از ۲.۵ درصد در دسامبر ۲۰۲۴ تا ۱۴.۶ درصد در ژانویه ۲۰۲۵ افزایش یافت و نرخ برابری ارز نیز در هر دو بازار رسمی و غیررسمی‌ به میزان قابل‌توجهی تضعیف شد. با وجود این چالش‌ها، هم‌اکنون بانک مرکزی زیمبابوه از بهبود شاخص‌های کلان اقتصادی در پایان سال ۲۰۲۵ خبر می دهد. بر اساس آخرین گزارش سالانه بانک مرکزی:

- رشد اقتصادی زیمبابوه در سال ۲۰۲۵ در حدود ۸ درصد برآورد شده است؛

- ذخایر ارزی کشور از ۲۸۵ میلیون دلار در آوریل ۲۰۲۴ به ۱.۲ میلیارد دلار تا دسامبر ۲۰۲۵ افزایش یافته است؛

- ذخایر طلا نیز از ۱.۵ تن به بیش از ۴ تن ارتقا یافته است.

مقامات مسئول این دستاوردها را ناشی از اتخاذ سیاست‌های پولی مدبرانه، تقویت عملکرد صادراتی، افزایش جهانی قیمت طلا و رشد جریان ورودی ارز به کشور می دانند.

چالش‌های پیشِ روی ZiG

ارز ZiG همچنان با چالش‌های حائز اهمیتی به‌ویژه در زمینه پذیرش و اعتماد عمومی مواجه است. بخش عمده‌ای از شرکای اقتصادی در بخش غیررسمی زیمبابوه به دلیل نگرانی از پایداری ارزش پول و نوسانات نرخ ارز، همچنان استفاده از دلار را در معاملات خود ترجیح می‌دهند و زیگ (ZIG) همچنان در سطح بین‌المللی از پذیرش محدودی برخوردار است؛ امری که موجب شده واردکنندگان و صادرکنندگان کماکان برای تجارت منطقه‌ای و بین‌المللی خود عمدتاً به دلار اتکا کنند. علاوه بر این، در برخی از کسب‌وکارهای رسمی، قیمت‌های بالاتری برای معاملات مبتنی بر ZiG تعیین می‌شود تا مخاطرات ناشی از نوسانات نرخ ارز مدیریت شود؛ اقدامی‌ که به نوبه خود بر میزان اعتماد عمومی‌ به این نظام پولی تاثیر منفی داشته است.

ارز ZiG مبیّن جدیدترین تلاش کشور زیمبابوه جهت استقرار یک ارز ملی پایدار و مبتنی بر ذخایر ملموس است. اگرچه این ارز با چالش‌های مرتبط با تورم، نوسانات نرخ ارز و اعتماد عمومی مواجه بوده است، اما دولت و بانک مرکزی زیمبابوه تأکید دارند که روند افزایشی ذخایر طلا و ارز، مبانی و پشتوانه این پول را تقویت می‌کند. در آینده عملکرد ZiG تا حد زیادی به استمرار انضباط پولی، شفافیت در قبال پشتوانه ذخایر و جلب اعتماد گسترده‌تر افکار عمومی‌ به نظام ارزی زیمبابوه بستگی خواهد داشت.

https://business.cornell.edu/article/2025/03/what-is-zig/

https://www.newsday.co.zw/local-news/article/200055612/rbz-reports-8-growth-rising-reserves-and-stronger-zig

https://x.com/edmnangagwa/status/2053784578242842652?s=20