طرح راونا CCS گام راهبردی ایتالیا برای کربن‌زدایی صنعت و ایجاد قطب بین‌المللی ذخیره‌سازی دی‌اکسید کربن

پروژRavenna CCS به‌عنوان نخستین طرح جامع ایتالیا در زمینه جذب، انتقال و ذخیره‌سازی دائمی دی‌اکسید کربن(Carbon Capture and Storage – CCS)، با هدف کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای صنایع و افزایش رقابت‌پذیری اقتصادی، تعریف گردیده است. این پروژه بر پایه ایجاد زیرساختی برای ذخیره‌سازی CO₂ در مخازن خالی ‌شده گاز طبیعی دریای آدریاتیک طراحی شده است. در این فرآیند، دی‌اکسید کربن حاصل از فعالیت‌های صنعتی در محل تولید جمع‌آوری، از طریق خطوط لوله یا کشتی به ایستگاه پمپاژ کازالبورستی (Casalborsetti[1]) منتقل و سپس در مخازن گازی تخلیه شده در عمق حدود سه هزار متری زیر بستر دریا به‌صورت دائمی ذخیره می‌شود.

حمایت اتحادیه اروپا

با قرار گرفتن پروژه یکپارچه Callisto CCS[2]  در فهرست پروژه‌های دارای منافع مشترک اتحادیه اروپا (PCI)[3] از سوی کمیسیون اروپا، مرکز ذخیره‌سازی راونا به یکی از ارکان اصلی توسعه زنجیره بین‌المللی فناوری‌های کربن‌زدایی نیز تبدیل خواهد شد.

 اجرای نخستین مرحله(فاز 1) پروژه؛

          شرکت نفت ایتالیا، انی (Eni) به‌عنوان بهره‌بردار پروژه، همراه با شرکت Snam، توسعه این طرح را بر عهده دارند. فاز 1 پروژه Ravenna CCS که از ماه اگوست ۲۰۲۴ آغاز شده، با هدف جذب و ذخیره‌سازی سالانه ۲۵ هزار تن دی‌اکسید کربن (CO₂)  منتشرشده از پالایشگاه  گاز طبیعی شرکت انی (Eni) در منطقه کازالبورستی (Casalborsetti)  در شهرستان راونا طراحی شده است. این فاز، کارایی بسیار بالای سامانه جذب کربن را با بازدهی بیش از ۹۰ درصد به اثبات رسانده است.

           دستاوردی که با توجه به غلظت بسیار پایین CO₂ در دودکش‌های این پالایشگاه (کمتر از ۳ درصد)، از نظر فنی دستاوردی قابل توجه در صنعت به شمار می‌رود. دی‌اکسید کربن جذب‌شده از طریق خطوط لوله‌ای که پیش‌تر برای انتقال گاز طبیعی مورد استفاده قرار می‌گرفت و اکنون تغییر کاربری یافته‌اند، به سکوی فراساحلی Porto Corsini Mare Ovest  (در مجاور سواحل راوننا- مانند تصویر بالا)) منتقل و در مخزن گازی این میدان تخلیه ‌شده و به‌صورت دائمی ذخیره شده است.

بر اساس برنامه توسعه این پروژه، پیش بینی می‌شود: 

• تا سال ۲۰۳۰ ظرفیت تزریق سالانه به ۴ میلیون تن CO₂ برسد؛
• پس از سال ۲۰۳۰ این ظرفیت با توجه به نیاز بازار به بیش از ۱۶ میلیون تن در سال افزایش یابد؛
• ظرفیت نهایی ذخیره‌سازی نیز از ۵۰۰ میلیون تن فراتر رود.

 راهکار برای صنایع سخت‌کربن‌زدا

پروژه Ravenna CCS  راهکاری نوآورانه برای صنایع سخت‌کربن‌زدا (Hard-to-Abate Industries) ارائه می‌کند؛ صنایعی که به دلیل ماهیت فرآیندهای تولید، کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای در آن‌ها با فناوری‌های موجود بسیار دشوار است. این پروژه قادر است از همان مراحل اولیه، تا ۹۰ درصد انتشار CO₂ صنایع متصل به این شبکه را کاهش دهد؛ به‌ویژه صنایعی که به دلیل ماهیت فرآیندهای تولید، امکان کربن‌زدایی آنها با فناوری‌های موجود بسیار محدود است؛ از جمله صنایع سیمان، فولاد، شیمیایی و پتروشیمی.

این پروژه با تلفیق دانش زمین‌شناسی شرکت  Eni، تجربه Snam در انتقال و ذخیره‌سازی گاز طبیعی و فناوری‌های نوین جذب کربن، امکان استفاده مجدد از میادین گازی پایان‌یافته دریای آدریاتیک را برای تحقق اهداف اقلیمی ایتالیا و اتحادیه اروپا فراهم می‌کند.

 توسعه شبکه انتقال CO₂

در چارچوب این طرح، شبکه‌ای یکپارچه برای انتقال چندوجهی دی‌اکسید کربن ایجاد خواهد شد که شامل خطوط لوله زمینی و یک مرکز لجستیکی در منطقه صنعتی شهر راوننا است. این مرکز امکان دریافت CO₂ مایع از طریق کشتی، قطار و کامیون را نیز خواهد داشت.

شرکت Snam مسئول اجرای خطوط لوله انتقال CO₂ است که به‌صورت مرحله‌ای توسعه یافته و مراکز صنعتی اصلی شمال ایتالیا را به مرکز ذخیره‌سازی راوننا متصل خواهد کرد.

 مزایای اقتصادی و صنعتی

به گفته مجریان پروژه، اجرای کامل Ravenna CCS علاوه بر کمک به تحقق اهداف کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای در ایتالیا و اروپا، مزایای اقتصادی قابل توجهی نیز به همراه خواهد داشت. از جمله:

• ایجاد فرصت‌های جدید سرمایه‌گذاری در صنایع کم‌کربن؛
• حفظ و ارتقای اشتغال تخصصی در حوزه‌های لجستیک و فعالیت‌های فراساحلی؛
• استفاده مجدد از حدود ۱۰ درصد زیرساخت‌های موجود مانند خطوط لوله و تأسیسات دریایی و کاهش هزینه‌های سرمایه‌گذاری؛
• جلوگیری از انتقال صنایع به کشورهای دارای استانداردهای زیست‌محیطی پایین‌تر (پدیدهcarbon leakage) افزایش جذابیت منطقه راونا برای سرمایه‌گذاران داخلی و بین‌المللی در حوزه صنایع پایدار.

  به اعتقاد مسئولان این پروژه، Ravenna CCS  می‌تواند به یکی از مهم‌ترین زیرساخت‌های کربن‌زدایی اروپا تبدیل شود و نقش مهمی در حفظ رقابت‌پذیری صنعت ایتالیا در مسیر گذار به اقتصاد کم‌کربن ایفا کند.

 منبع:

https://ravennaccs.com/it-IT/progetto/ravenna-hub

  [1]   Casalborsetti  کاسال بورستی نام روستایی از توابع شهر راونا (Ravenna) است که در ساحل و در ۱۵ کیلومتری شمال شهر واقع شده است.

[2]  ا Callisto : کالیستو پروژه‌ای است که هدف آن جمع‌آوری، انتقال و ذخیره دائمی CO₂ از ذخایر تخلیه‌ شده در دریای مدیترانه است.

[3]   PCI : پروژه‌های منافع مشترک (PCI) پروژه‌های کلیدی زیرساخت انرژی فرامرزی در اتحادیه اروپا هستند. فهرست فعلی شامل ۲۳۵ پروژه، از جمله ۲۲ پروژه در ایتالیا (۱۴ پروژه برقی، ۵ پروژه هیدروژنی و ۲ پروژه CO2) است که از رویه‌های مجوزدهی تسریع‌شده و دسترسی به فراخوان‌های تأمین مالی اختصاصی بهره‌مند می‌باشد.