تحویل ۲۰۰ دستگاه اتوبوس ساخت TATA Motors هند و Yutong چین در سنگال

دولت سنگال در چارچوب سیاست نوسازی و ساماندهی نظام حمل‌ و نقل جاده‌ای کشور، مرحله جدیدی از برنامه موسوم بهYONU JAM را با تحویل و بهره‌برداری ۲۰۰ دستگاه اتوبوس جدید آغاز کرده است. این اتوبوس‌ها توسط دو شرکت بزرگ خودروسازی و اتوبوس‌سازی TATA Motors هند و Yutong چین تأمین شده‌اند.

مراسم رسمی راه‌اندازی این مرحله از برنامه در اواخر جولای ۲۰۲۶ در National Arena واقع در پیکین و با حضور وزیر حمل‌ و نقل زمینی و هوایی سنگال، عبدل الاحد انجای، برگزار شد. هدف اصلی این طرح، نوسازی ناوگان فرسوده حمل ‌و نقل مسافری، افزایش ایمنی و راحتی مسافران و ایجاد یک شبکه منظم‌تر و حرفه‌ای‌تر برای جا به ‌جایی مسافران میان مناطق مختلف کشور است.

برنامه YONU JAM چیست؟

YONU JAM به معنای «راه صلح» یا «مسیر صلح» است و یکی از برنامه‌های نوسازی ناوگان حمل ‌و نقل مسافری سنگال محسوب می‌شود. بر اساس اطلاعات AFTU، این برنامه از سال ۲۰۲۴ با هدف جایگزینی خودروهای قدیمی موسوم به Sept-places با وسایل نقلیه جدید و استاندارد آغاز شد. در مرحله نخست، ۲۰۰ دستگاه وسیله نقلیه جدید در اختیار اپراتورهای حمل ‌و نقل قرار گرفت که بخشی از آنها در کارخانه SENBUS در شهر تیئس مونتاژ شدند. در سال ۲۰۲۶ برنامه وارد مرحله جدیدی شده و تمرکز آن بر افزایش ظرفیت حمل‌ و نقل بین‌شهری و ایجاد ناوگانی مدرن‌تر برای اتصال شهرها و مناطق مختلف کشور قرار گرفته است.

نقش TATA Motors هند

حضور TATA در سیستم حمل ‌و نقل سنگال سابقه طولانی دارد. شرکت Tata International در برنامه نوسازی ناوگان حمل ‌و نقل داکار که از اوایل دهه ۲۰۰۰ با حمایت بانک جهانی آغاز شد، نقش مهمی ایفا کرد. در سال ۲۰۰۳ دولت سنگال مناقصه تأمین اتوبوس برای نوسازی ناوگان داکار را برگزار کرد و قرارداد تأمین ۵۰۵ دستگاه اتوبوس را به Tata International واگذار شد. قیمت پیشنهادی هر دستگاه حدود ۲۲ میلیون فرانک CFA بود و قرار بود بخشی از عملیات مونتاژ با مشارکت شرکت محلی SENBUS در سنگال انجام شود. این سابقه باعث شده است نام «TATA» در سنگال تا حد زیادی با برنامه نوسازی حمل‌ و نقل عمومی و اتوبوس‌های جدید پیوند بخورد.

Tata International همچنین در سال ۲۰۲۳ عرضه اتوبوس‌های بین‌شهری Yoonu Jamm از نوع LPO 1623 را در سنگال آغاز کرد و در همان سال مراسم تحویل خودروهای تجاری Tata Daewoo به شرکت‌های حمل ‌و نقل برگزار شد. بنابراین مشارکت جدید TATA در برنامه YONU JAM را می‌توان ادامه حضور این شرکت در بازار حمل ‌و نقل سنگال دانست.

نقش شرکت چینی Yutong

شرکت چینی Yutong Bus یکی از بزرگترین تولیدکنندگان اتوبوس در جهان است و در سال‌های اخیر حضور خود را در بازار آفریقا به ‌طور قابل‌ توجهی افزایش داده است. در مارس ۲۰۲۶، Yutong اعلام کرد که ۱۰۰ دستگاه اتوبوس Yutong D7 وارد داکار شده و پس از انجام بازرسی‌های فنی پیش از تحویل، برای بهره‌برداری آماده می‌شوند. این اتوبوس‌ها برای شرایط محلی سنگال طراحی و تجهیز شده‌اند و از جمله دارای سیستم صرفه‌جویی هوشمند سوخت Blue Core هستند.

همچنین شرکت Yuchai اعلام کرده است که ۱۰۰ دستگاه اتوبوس Yutong مجهز به موتورهای Yuchai به ‌صورت یک محموله عمده به سنگال صادر شده‌اند. این موتورها برای شرایط آب ‌و هوایی گرم و گرد و غبار و شرایط متغیر جاده‌ای غرب آفریقا مناسب‌سازی شده‌اند. این موضوع نشان‌دهنده توسعه همکاری میان شرکت‌های چینی در زنجیره تأمین حمل‌ و نقل سنگال است.

سازوکار تأمین مالی برنامه YONU JAM

یکی از نکات مهم این پروژه، استفاده از یک سازوکار ترکیبی برای تأمین مالی ناوگان است. بر اساس گزارش‌های منتشرشده، Coris Bank International Sénégal حدود ۱۲ میلیارد فرانک CFA برای این عملیات تأمین مالی کرده است. در این ساختار، AFTU مسئول سازماندهی تقاضا و همراهی با اپراتورهای حمل‌ و نقل بوده و Fonds de Développement des Transports Terrestres (FDTT) نیز ضمانتی به ارزش حدود ۴۰۰ میلیون فرانک سیفا ارائه کرده است.

این مدل نشان می‌دهد که دولت سنگال در حال حرکت از خرید مستقیم دولتی به سمت مدل تأمین مالی مبتنی بر مشارکت دولت، بانک و اپراتورهای خصوصی برای نوسازی ناوگان است. دو نهاد مهم در این طرح عبارتند از:

• AFTU – Association de Financement des Professionnels du Transport Urbain
• FDTT – Fonds de Développement des Transports Terrestres

AFTU از سال ۲۰۰۱ در برنامه نوسازی ناوگان حمل‌ونقل سنگال نقش داشته و بنا بر اطلاعات این نهاد، تاکنون بیش از ۲۷۵۰ دستگاه اتوبوس نو در قالب برنامه‌های مختلف نوسازی حمل ‌و نقل شهری وارد ناوگان سنگال شده است؛ حدود ۲۳۰۰ دستگاه در داکار و ۴۵۰ دستگاه در سایر شهرهای بزرگ. ورود FDTT به برنامه‌های جدید، نشان‌دهنده تلاش دولت برای ایجاد یک چارچوب مالی و نهادی پایدارتر برای نوسازی حمل‌ونقل زمینی است.

اهمیت صنعتی

اهمیت این پروژه صرفاً به واردات ۲۰۰ دستگاه اتوبوس محدود نمی‌شود. در سال ۲۰۲۵، در چارچوب توافق‌های همکاری سنگال و چین، AFTU و FDTT با شرکت Yutong و گروه Zhenhuai Construction برای ایجاد یک واحد صنعتی مونتاژ اتوبوس‌های گازسوز و برقی در سنگال توافق کردند. هدف این واحد، علاوه بر مونتاژ خودرو، ایجاد ظرفیت‌های محلی در زمینه تعمیر و نگهداری، انتقال فناوری و آموزش نیروی انسانی است. همچنین در برنامه‌های اعلام‌شده، نوسازی گسترده ناوگان حمل ‌و نقل شهری و بین‌شهری با استفاده از اتوبوس‌های Yutong پیش‌بینی شده است. بر این اساس، ورود Yutong به سنگال را می‌توان فراتر از یک قرارداد فروش اتوبوس ارزیابی کرد؛ زیرا در صورت تحقق برنامه مونتاژ داخلی، همکاری می‌تواند به تولید یا مونتاژ محلی، انتقال فناوری و ایجاد زنجیره تأمین داخلی منجر شود. یکی از نکات قابل توجه پروژه، حضور همزمان دو تولیدکننده بزرگ آسیایی، یعنی TATA Motors هند و Yutong چین، در نوسازی ناوگان سنگال است.

TATA سابقه طولانی در بازار سنگال دارد و از نخستین تأمین‌کنندگان اصلی اتوبوس در برنامه نوسازی حمل ‌و نقل داکار بوده است. Yutong نیز در سال‌های اخیر با اتوبوس‌های جدید و سرمایه‌گذاری در خدمات پس از فروش و احتمال مونتاژ محلی، حضور خود را در بازار سنگال افزایش داده است.

از این منظر، پروژه YONU JAM می‌تواند به عرصه‌ای برای رقابت و همزمان همکاری صنعتی میان شرکت‌های هندی و چینی در بازار حمل‌ و نقل غرب آفریقا تبدیل شود.

نتیجه‌گیری

تحویل ۲۰۰ دستگاه اتوبوس جدید ساخت TATA Motors هند و Yutong چین در سال ۲۰۲۶ را باید یکی از مراحل مهم برنامه نوسازی حمل ‌و نقل جاده‌ای سنگال دانست. این پروژه با سرمایه‌گذاری حدود ۱۲ میلیارد فرانک CFA و با مشارکت Coris Bank، AFTU و FDTT اجرا شده و ۲۰۰ دستگاه جدید را به ناوگان برنامه YONU JAM افزوده است. با احتساب ۲۰۰ دستگاه واردشده از سال ۲۰۲۴، ظرفیت این برنامه به حدود ۴۰۰ دستگاه رسیده است. اهمیت اصلی پروژه در سه سطح قابل ارزیابی است:

• سطح حمل‌ و نقل: کاهش فرسودگی ناوگان و افزایش ایمنی، ظرفیت و کیفیت خدمات؛
• سطح اقتصادی: بهبود ارتباط میان شهرها و مناطق، تسهیل جا به ‌جایی نیروی کار و فعالیت‌های اقتصادی؛
• سطح صنعتی: حرکت از واردات صرف اتوبوس به سمت مونتاژ داخلی، انتقال فناوری، آموزش نیروی انسانی و ایجاد ظرفیت تعمیر و نگهداری.

از این منظر، مشارکت همزمان TATA و Yutong در بازار سنگال، علاوه بر تأمین نیاز فوری کشور به ناوگان جدید، می‌تواند زمینه‌ساز شکل‌گیری زنجیره صنعتی اتوبوس‌سازی و خدمات پس از فروش در سنگال شود؛ موضوعی که به‌ویژه در مورد Yutong با توجه به توافق‌های قبلی برای ایجاد ظرفیت مونتاژ اتوبوس‌های گازسوز و برقی، اهمیت بیشتری دارد.

در برخی گزارش‌ها عنوان «حمل‌ونقل شهری» به‌صورت کلی به کار رفته است، اما بر اساس منابع جدیدتر درباره تحویل ۲۰۰ دستگاه در جولای–آگوست ۲۰۲۶، این محموله مشخصاً در چارچوب YONU JAM و حمل ‌و نقل بین‌شهری تعریف شده است.

Yonujam.com

https://logistafrica.com/a-la-une/senegal-le-programme-yonu-jam-accelere-la-modernisation-du-transport-interurbain-avec-200-nouveaux-bus/

https://senego.com/yonu-jam-le-projet-ambitieux-qui-va-transformer-le-transport-urbain-au-senegal_1812548.html

www.rts.sn/actualite/detail/a-la-une/200-bus-interurbains-pour-accelerer-la-modernisation-du-transport-au-senegal