پروژه صنایع کشاورزی و فرآوری انبه در منطقه سیجو (Sedhiou) سنگال

سادیو مانه، فوتبالیست سنگالی، از طریق شرکت SM10 Agro اجرای یک پروژه بزرگ صنایع کشاورزی در بامبالی (Bambali) در جنوب سنگال را دنبال می‌کند. این طرح که با عنوان «پارک صنایع کشاورزی بامبالی» معرفی شده، دارای سرمایه‌گذاری اعلام‌شده ۸.۷ میلیارد فرانک سیفایی (معادل 13.400میلیون یورو) است.

هدف اصلی پروژه، عبور از الگوی سنتی فروش محصولات کشاورزی خام و ایجاد زنجیره کامل ارزش انبه از تولید تا فرآوری، بسته‌بندی و صادرات است. پروژه در زمینی به مساحت ۵۰۰ هکتار احداث خواهد شد و شامل یک باغ انبه رقم Kent با حدود ۷۸ هزار اصله درخت و چهار واحد فرآوری خواهد بود. ظرفیت پیش‌بینی‌شده برای این مجموعه ۱۰ هزار و ۵۰۰ تن فرآوری در سال و ظرفیت ارسال ۴۸.۵ تن در روز اعلام شده است. همچنین انتظار می‌رود پروژه در مرحله نخست حدود ۱۰۰۰ فرصت شغلی و پس از رسیدن به مرحله تثبیت، نزدیک به ۲۵۰۰ فرصت شغلی با تأکید ویژه بر اشتغال جوانان و زنان ایجاد کند.

اهمیت این پروژه از آنجا ناشی می‌شود که در منطقه سیجو، با وجود ظرفیت بالای کشاورزی، تنها حدود ۲ درصد از تولید انبه در داخل منطقه فرآوری می‌شود و هیچ شرکت محلی درآمد سالانه‌ای بیش از ۲ میلیارد فرانک سیفا ندارد. از اینرو، پروژه مانه می‌تواند نمونه‌ای از حرکت به سمت صنایع تبدیلی، افزایش ارزش افزوده محلی، ایجاد اشتغال و توسعه صادرات محصولات کشاورزی در کازامانس باشد. بر اساس اطلاعات منتشرشده، طرح کسب ‌و کار پروژه تأیید شده، تأمین مالی آن توسط سرمایه‌گذار اعلام شده و شرکای فنی آن نیز شناسایی شده‌اند. شرکت بین‌المللی Monin، فعال در حوزه شربت‌ها و مواد اولیه صنعت نوشیدنی، از جمله شرکای پروژه معرفی شده است. مراسم کلنگ‌زنی پروژه در سپتامبر ۲۰۲۶ پیش‌بینی شده و مدت ساخت آن حدود ۱۸ ماه اعلام شده است.

منطقه سیجو در جنوب سنگال، در محدوده کازامانس، از ظرفیت قابل توجهی در زمینه کشاورزی و تولید محصولات باغی برخوردار است. با وجود این ظرفیت، بخش قابل توجهی از محصولات تولیدشده به‌ صورت خام از منطقه خارج می‌شود و سهم محدودی از ارزش افزوده در داخل منطقه ایجاد می‌شود. در همین راستا، پروژه «پارک صنایع کشاورزی بامبالی» با هدف توسعه فرآوری محلی محصولات کشاورزی و ایجاد زنجیره ارزش طراحی شده است. 

میزان سرمایه‌گذاری اعلام‌شده برای پروژه 8.7 میلیارد فرانک سیفا است که با توجه به ماهیت پروژه، شامل توسعه باغ‌های انبه، ایجاد واحدهای فرآوری، زیرساخت‌های مرتبط و ظرفیت‌های صادراتی خواهد بود. پارک صنایع کشاورزی بامبالی قرار است در زمینی به مساحت ۵۰۰ هکتار احداث شود. یکی از بخش‌های اصلی پروژه، ایجاد باغ انبه رقم Kent با حدود ۷۸ هزار اصله درخت است. در کنار بخش تولید، چهار واحد فرآوری برای تکمیل زنجیره ارزش پیش‌بینی شده است. این واحدها به‌طور عمده در زمینه‌های زیر فعالیت خواهند کرد:

• تفکیک و درجه‌بندی انبه برای صادرات؛
• تولید پالپ یا خمیر انبه؛
• تولید انبه خشک؛
• تولید کره انبه.

پروژه صرفاً یک باغ یا واحد بسته ‌بندی نیست، بلکه درصدد ایجاد یک زنجیره یکپارچه کشاورزی ـ صنعتی است. بر اساس اطلاعات اعلام‌شده، ظرفیت فرآوری پارک در حدود 10 هزار و ۵۰۰ تن در سال خواهد بود. همچنین ظرفیت ارسال محصولات حدود ۴۸.۵ تن در روز اعلام شده است.

ایجاد چنین ظرفیتی می‌تواند امکان فرآوری بخش قابل توجهی از محصولات تولیدشده در منطقه و تبدیل آنها به محصولات با ارزش افزوده بالاتر را فراهم کند. در شرایط فعلی، تنها حدود ۲ درصد از تولید انبه در منطقه سیجو به‌صورت محلی فرآوری می‌شود. بنابراین، یکی از مهمترین اهداف اقتصادی پروژه، افزایش سهم فرآوری داخلی و کاهش وابستگی به فروش محصول خام است.

اشتغال یکی از محورهای اصلی پروژه محسوب می‌شود. بر اساس برنامه اعلام‌شده، در مرحله آغاز فعالیت، حدود ۱۰۰۰ شغل ایجاد خواهد شد و در مرحله تثبیت پروژه، تعداد مشاغل به حدود ۲۵۰۰ نفر خواهد رسید. توجه ویژه‌ای نیز به جوانان و زنان شده است. از این منظر، پروژه می‌تواند در کنار ایجاد اشتغال مستقیم در واحدهای تولیدی و فرآوری، اشتغال غیرمستقیم قابل توجهی نیز در حوزه‌های زیر ایجاد کند:

• حمل‌ونقل؛
• بسته‌بندی؛
• خدمات کشاورزی؛
• نگهداری و انبارداری؛
• لجستیک؛
• صادرات؛
• خدمات فنی؛
• توزیع و بازاریابی.

یکی از مهمترین ابعاد پروژه، حرکت از تولید محصول خام به سمت ایجاد ارزش افزوده در داخل منطقه است. مدل موردنظر پروژه به صورت کلی عبارت است از تولید انبه، برداشت، تفکیک و درجه‌بندی، فرآوری، بسته‌بندی، حمل‌ونقل، صادرات. این مدل می‌تواند باعث شود درآمد بیشتری از تولید انبه در داخل کازامانس باقی بماند و وابستگی منطقه به صادرات محصولات خام کاهش پیدا کند. در واقع، پروژه می‌تواند الگویی برای توسعه صنایع تبدیلی کشاورزی در منطقه باشد.

در طراحی پروژه، موضوع محیط زیست نیز مورد توجه قرار گرفته است. یکی از محورهای اعلام‌شده، استفاده از انرژی خورشیدی برای تأمین بخشی از انرژی مورد نیاز مجموعه است. همچنین قرار است از محصولات جانبی فرآیند فرآوری استفاده و آنها ارزش‌گذاری شوند. این رویکرد می‌تواند ضمن کاهش ضایعات کشاورزی، به توسعه یک مدل نسبتاً پایدار در صنایع تبدیلی کمک کند.

بر اساس اطلاعات منتشرشده درباره پروژه، طرح کسب‌ و کار (Business Plan) آن تأیید شده و تأمین مالی پروژه نیز از سوی سرمایه‌گذار اعلام شده است. همچنین شرکای فنی پروژه شناسایی شده‌اند. از جمله شرکای معرفی‌شده، شرکت Monin است؛ یک شرکت بین‌المللی شناخته‌شده در زمینه تولید شربت‌ها و مواد اولیه مورد استفاده در صنعت نوشیدنی. حضور یک شریک بین‌المللی در پروژه می‌تواند از نظر انتقال تجربه، توسعه محصولات فرآوری‌شده و دسترسی به بازارهای صادراتی حائز اهمیت باشد.

پروژه پس از مرحله معرفی و رایزنی با مقامات محلی و ذینفعان وارد مرحله اجرایی شده است. در صورت اجرای برنامه زمان‌بندی اعلام‌شده، پروژه می‌تواند در حدود سال ۲۰۲۸ وارد مرحله بهره‌برداری شود؛ البته زمان دقیق آغاز تولید به پیشرفت عملیات ساختمانی، نصب تجهیزات و راه‌اندازی واحدهای فرآوری بستگی خواهد داشت.

کازامانس از مناطق مهم کشاورزی سنگال است، اما یکی از چالش‌های اصلی این منطقه، ضعف زیرساخت‌های صنعتی و فرآوری محصولات کشاورزی است. در چنین شرایطی، پروژه بامبالی می‌تواند از چند جهت اهمیت داشته باشد:

• افزایش ارزش افزوده محلی: فرآوری محصول در محل باعث می‌شود بخش بیشتری از درآمد زنجیره تولید در منطقه باقی بماند؛
• ایجاد اشتغال: ایجاد تا ۲۵۰۰ شغل می‌تواند تأثیر مستقیمی‌ بر اقتصاد محلی داشته باشد؛
• توسعه صادرات: محصولات فرآوری‌شده قابلیت حضور در بازارهای خارجی را با ارزش افزوده بالاتر نسبت به محصول خام دارند؛
• توسعه صنایع تبدیلی: این پروژه می‌تواند زمینه را برای ایجاد پروژه‌های مشابه در حوزه سایر محصولات کشاورزی فراهم کند؛
• توسعه اقتصادی بامبالی: هدف اعلام‌شده سرمایه‌گذار آن است که بامبالی به یک مرکز تولید، فرآوری و صادرات تبدیل شود.

این پروژه را می‌توان در چارچوب سیاست کلی سنگال برای افزایش فرآوری داخلی محصولات کشاورزی و توسعه زنجیره‌های ارزش مورد ارزیابی قرار داد. یکی از نقاط قوت این طرح، اتصال سه حلقه اصلی تولید، فرآوری و صادرات است. این مدل نسبت به صادرات محصول خام، ظرفیت بیشتری برای ایجاد ارزش افزوده، اشتغال و درآمد ارزی دارد. همچنین انتخاب انبه به ‌عنوان محصول اصلی پروژه، با توجه به ظرفیت کشاورزی منطقه و وجود بازارهای داخلی و خارجی برای محصولات فرآوری‌شده، می‌تواند مزیت تجاری ایجاد کند.

 https://www.seneweb.com/fr/news/Economie/sedhiou-sadio-mane-mise-87-milliards-sur-la-transformation-de-la-mangue_n_502162.html