رشد صادرات موز اکوادور همراه با چالش‌های لجستیکی ناشی از بحران خاورمیانه

صادرات موز اکوادور در سال جاری میلادی(۲۰۲۶) با وجود شرایط پیچیده اقتصاد و تجارت جهانی، روندی افزایشی داشته. بر اساس آمار انجمن بازاریابی و صادرات موز اکوادور(ACORBANEC)، این کشور در فاصله ژانویه تا ژوئیه ۲۰۲۶ بیش از ۲۴۷ میلیون جعبه موز صادر کرده که نسبت به مدت مشابه سال ۲۰۲۵ حدود ۸.۳۶ درصد افزایش نشان می‌دهد. این عملکرد تحت تأثیر افزایش تولید داخلی و همچنین مشکلات اقلیمی، بهداشتی و قرنطینه‌ای برخی کشورهای رقیب در آمریکای لاتین و آسیا شکل گرفته است.

اتحادیه اروپا همچنان مهم‌ترین مقصد موز اکوادور است و پس از آن روسیه، خاورمیانه، آمریکا و کشورهای آمریکای جنوبی قرار دارند. صادرات به اتحادیه اروپا نسبت به سال گذشته بیش از ۱۰.۴ میلیون جعبه و به روسیه بیش از ۵.۲ میلیون جعبه افزایش یافته است. صادرات به خاورمیانه نیز در مجموع ۳۸.۰۴ میلیون جعبه بوده که ۱۶.۹۳ درصد رشد کرده؛ این افزایش عمدتاً با رشد صادرات به ترکیه و عربستان سعودی همراه بوده است. در مقابل، صادرات به برخی کشورهای خلیج فارس مانند کویت، قطر، بحرین و امارات متحده عربی کاهش قابل‌توجهی داشته.

 

مقاصد صادرات موز اکوادور(ژانویه تا ژوئیه ۲۰۲۶)

 

رتبه	مقصد	تعداد جعبه	سهم از کل صادرات	تغییر نسبت به ۲۰۲۵ (جعبه)
۱	اتحادیه اروپا	۸۱٬۰۰۴٬۵۳۷	۳۲.۷۸٪	+۱۰٬۴۳۲٬۲۳۰
۲	روسیه	۴۹٬۰۵۸٬۲۷۷	۱۹.۸۶٪	+۵٬۲۳۸٬۹۰۰
۳	خاورمیانه	۳۸٬۰۴۲٬۵۵۰	۱۵.۴۰٪	+۵٬۵۰۷٬۸۱۳
۴	ایالات متحده آمریکا	۲۸٬۳۰۱٬۳۸۱	۱۱.۴۵٪	−۱٬۶۸۶٬۴۶۴
۵	آمریکای جنوبی	۱۷٬۲۳۱٬۲۸۳	۶.۹۷٪	+۱٬۸۰۰٬۷۵۱
۶	شرق آسیا	۱۴٬۷۴۳٬۹۹۵	۵.۹۷٪	−۵۷۴٬۴۴۸
۷	اروپای شرقی	۵٬۴۶۱٬۶۰۲	۲.۲۱٪	+۴۴۸٬۱۶۴
۸	آسیای مرکزی	۴٬۹۲۳٬۷۳۷	۱.۹۹٪	−۸۳٬۹۸۱
۹	آفریقا	۳٬۱۲۷٬۸۷۴	۱.۲۷٪	−۱٬۶۴۵٬۵۷۳
۱۰	بریتانیا	۲٬۱۲۴٬۷۴۲	۰.۸۶٪	−۱۰۶٬۵۸۴
۱۱	اقیانوسیه و نیوزیلند	۲٬۰۱۲٬۶۱۸	۰.۸۱٪	+۳۱٬۹۰۲
۱۲	EFTA؛ نروژ و ایسلند	۱٬۰۴۶٬۱۵۵	۰.۴۲٪	−۱۲۵٬۶۴۰
جمع (تعداد جعبه)		۲۴۷٬۰۷۸٬۷۵۱	۱۰۰٪

افزایش تولید و مشکلات کشورهای رقیب

به گفته ریچارد سالازار، مدیر اجرایی انجمن بازاریابی و صادرات موز اکوادو، یکی از عوامل اصلی رشد صادرات، افزایش تولید داخلی بوده. به این صورت که تعداد خوشه‌های بارداده در مزارع افزایش یافته و عملکرد خوشه‌ها نیز نسبت به سال گذشته بهبود پیدا کرده است. همچنین بین سال‌های ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵ حدود ۱۰ هزار هکتار از مزارع موز اکوادور نوسازی گردیده. بهبود روش‌های کشاورزی، مدیریت آفات و برنامه‌های تغذیه گیاهان نیز موجب افزایش بهره‌وری شده است.در مقابل، برخی کشورهای رقیب با مشکلات تولید مواجه شده‌اند. در کاستاریکا، سیلاب و بارندگی شدید موجب افزایش آفت سیگاتوکای سیاه شد. گواتمالا با خسارت ناشی از بادهای شدید روبه‌رو شد و در کلمبیا نیز بارندگی شدید، آب‌گرفتگی، خشکسالی در برخی مناطق و بادهای شدید در منطقه کارائیب بر تولید تأثیر منفی گذاشت. در آسیا نیز فیلیپین، کامبوج و ویتنام با مشکلات اقلیمی و بهداشتی ـ قرنطینه‌ای مواجه شدند و به این صورت صادرکنندگان اکوادوری توانستند از این شرایط برای افزایش حضور خود در بازار چین استفاده کنند.

رشد صادرات به چین

صادرات موز اکوادور به چین در سال جاری حدود ۷ درصد افزایش یافته. کاهش تعرفه واردات این محصول از ۱۰ به ۷ درصد و راه‌اندازی مسیر کشتیرانی گوایاکیل– شانگهای که امکان انتقال محموله‌ها طی حدود ۲۷ روز را فراهم می‌کند، از عوامل این رشد عنوان شده‌اند. بر اساس گزارش انجمن بازاریابی و صادرات موز اکوادور، صادرات این محصول به چین به حدود ۱۰.۶۱ میلیون جعبه رسیده که ۷.۰۴ درصد نسبت به سال قبل افزایش نشان می دهد.

فشار هزینه‌ها بر تولیدکنندگان

با وجود رشد صادرات، شرایط برای تولیدکنندگان کاملاً مثبت نیست. افزایش قیمت نهاده‌های وارداتی تولید، بویژه در پی اختلالات ایجادشده در تجارت منطقه‌ای خاورمیانه، هزینه تولید را افزایش داده است.در همین حال، قیمت متوسط موز در بازار نقدی در نیمه نخست سال حدود ۷.۱۰ دلار برای هر جعبه بوده که پایین‌تر از قیمت حداقل تضمینی ۷.۵۰ دلار قرار داشته است. قیمت هر جعبه در هفته ششم سال به ۱۱.۹۵ دلار رسید، اما از پایان ماه مارس روند کاهشی پیدا کرد.

تأثیر بحران خاورمیانه بر لجستیک دریایی

آندرس پادییا، رئیس اتاق کشتیرانی اکوادور(CAMAE)، در تحلیلی راجع به تأثیر بحران خاورمیانه بر لجستیک دریایی اکوادور، بر وابستگی تجارت جهانی به مسیرهای اصلی دریایی و پیامدهای اختلال در این مسیرها تأکید می‌کند. از دیدگاه وی، بحران این منطقه موجب افزایش هزینه سوخت، حمل‌ونقل و بیمه و کاهش گزینه‌های موجود برای شرکت‌های کشتیرانی شده است. برای اکوادور، این مسئله بویژه در صادرات موز و میگو به خاورمیانه اهمیت دارد؛ زیرا برخی خدمات کشتیرانی به مقصد بنادر امارات متحده عربی، عربستان سعودی و قطر متوقف یا محدود شده‌اند.

استفاده از مسیرهای جایگزین نیز به معنای افزایش زمان حمل، طولانی‌تر شدن مسیرهای زمینی، افزایش هزینه حمل و کاهش حاشیه سود صادرکنندگان است. همچنین کمبود یا جابه‌جایی کانتینرهای خالی، کاهش گزینه‌های حمل و افزایش هزینه بیمه از دیگر پیامدهای مورد اشاره در این تحلیل است. گزارش انجمن بازاریابی و صادرات موز اکوادور نیز از تأثیر مستقیم اختلالات لجستیکی بر صادرات موز به خلیج فارس خبر می‌دهد. بر اساس این گزارش، در نتیجه بحران، کانتینرها در برخی نقاط دچار انباشت شدند و تحویل محموله‌ها در برخی هفته‌ها حدود ۲۰ درصد کاهش یافت. هزینه حمل و بیمه نیز حدود ۳۰۰ تا ۶۰۰ دلار به ازای هر کانتینر افزایش پیدا کرد و در برخی محموله‌های به مقصد عربستان، هزینه‌های اضافی به حدود ۳ هزار دلار رسید. با این حال، در مجموع صنعت موز در سال ۲۰۲۶ عملکردی مثبت داشته و صادرات این محصول مهم اکوادور به خاورمیانه نیز رشد کرده است. افزایش صادرات به ترکیه و عربستان توانسته بخشی از کاهش صادرات به سایر کشورهای منطقه را جبران کند. افزایش تولید داخلی، نوسازی مزارع و مشکلات تولید در کشورهای رقیب موجب شده صادرات اکوادور تا ژوئیه به ۲۴۷.۰۸ میلیون جعبه برسد. در همین مدت، خاورمیانه با ۳۸.۰۴ میلیون جعبه و سهم ۱۵.۴ درصدی، سومین بازار منطقه‌ای مهم این محصول بوده است.