بررسی فرصت‌ها، چالش‌ها و کاربردهای هوش مصنوعی در اکوادور

روز سه شنبه 28 مهرماه 1405، به ابتکار اتاق مشترک بازرگانی اکوادور و فرانسه و با همکاری شرکت مخابراتی تلکونت(TELCONET)، نشستی با عنوان #171همایش هوش مصنوعی#187 با هدف بررسی فرصت‌ها، چالش‌ها و کاربردهای این فناوری در اکوادور برگزار شد. عضو این سفارت نیز در این جلسه شرکت نمود.در این نشست، سفیر فرانسه در اکوادور، معاون وزارت زیرساخت‌ها و مخابرات، رئیس نهاد نظارت و کنترل مخابرات (ARCOTEL)، رئیس سازمان نظارت بر مؤسسات مالی، کارشناسان حوزه هوش مصنوعی و نمایندگان شرکت‌های اکوادوری حضور داشتند. محورهای اصلی نشست شامل سیاست‌های دولت اکوادور در زمینه توسعه هوش مصنوعی، چارچوب‌های قانونی و نظارتی، زیرساخت‌های فناوری، حفاظت از داده‌ها، آموزش نیروی انسانی و تجربیات عملی شرکت‌های خصوصی در استفاده از این فناوری بود.

 دیدگاه دولت اکوادور و رویکرد نظارتی

مقامات وزارت زیرساخت‌ها و مخابرات اکوادور بر حمایت دولت از توسعه و گسترش کاربردهای هوش مصنوعی با هدف بهبود خدمات عمومی، افزایش بهره‌وری اقتصادی، توسعه فرصت‌ها و ارتقاء کیفیت زندگی مردم تأکید کردند. بر اساس دیدگاه مطرح‌شده، هوش مصنوعی باید در خدمت مدرن‌سازی نهادهای دولتی و تسهیل ارائه خدمات به شهروندان قرار گیرد. در این چارچوب، دولت از توسعه فناوری، دیجیتالی‌شدن خدمات عمومی و گسترش کاربردهای هوش مصنوعی در اقتصاد حمایت می‌کند.          توسعه زیرساخت‌های لازم برای دسترسی عمومی‌به اینترنت و فناوری‌های هوش مصنوعی، بویژه برای شرکت‌ها، دانشگاه‌ها، مدارس و دانش‌آموزان، از دیگر اولویت‌های اعلام‌شده بود. همچنین به ظرفیت این فناوری برای افزایش بهره‌وری بخش کشاورزی، پیشگیری و شناسایی بیماری‌ها و آفات محصولات، بهبود فرایندهای تولید و تسهیل دسترسی تولیدکنندگان به بازارها اشاره شد. معاون وزارت زیرساخت‌ها و مخابرات اکوادور نیز پیشنهاد تقویت همکاری دوجانبه با فرانسه در زمینه بهره‌گیری از هوش مصنوعی را مطرح کرد.

در حوزه قانون‌گذاری و نظارت، مقامات اکوادوری اعلام کردند که رویکرد دولت، ایجاد محدودیت‌ها و مقررات جدید و غیرضروری برای توسعه این فناوری نیست؛ بلکه تأکید بر استفاده صحیح، اخلاقی و مسئولانه از آن است. به گفته آنان، اکوادور از قوانین موجود در زمینه حفاظت از داده‌های شخصی و توسعه فناوری برخوردار است و در حوزه تدوین سیاست‌ها و چارچوب‌های نظارتی نیز با سازمان ملل متحد و بانک توسعه بین‌آمریکایی همکاری دارد.

آموزش عمومی و تخصصی نیز از موضوعات مورد تأکید مقامات دولتی بود. از دیدگاه آنان، توسعه هوش مصنوعی بدون افزایش آگاهی عمومی، ارتقاء مهارت‌های تخصصی و آماده‌سازی نیروی انسانی برای استفاده مؤثر از این فناوری با محدودیت مواجه خواهد شد.

 دیدگاه فرانسه درباره توسعه هوش مصنوعی

سفیر فرانسه با تأکید بر ضرورت جلوگیری از انحصار توسعه هوش مصنوعی در دست دو قدرت اصلی، یعنی آمریکا و چین، بر اهمیت فراهم‌کردن فرصت توسعه و بهره‌برداری از این فناوری برای سایر کشورها و مناطق جهان تأکید کرد. از دیدگاه وی، اروپا قصد ندارد مانعی در مسیر توسعه هوش مصنوعی ایجاد کند؛ بلکه خواهان شکل‌گیری رقابتی عادلانه و برخوردار از شرایط برابر است. وی همچنین بر ضرورت استفاده مسئولانه از هوش مصنوعی در راستای تقویت ظرفیت صنایع، افزایش کارآمدی اقتصادی و تأمین منافع انسانی تأکید کرد. این دیدگاه با رویکرد اعلام‌شده دولت اکوادور در زمینه توسعه فناوری همراه با رعایت ملاحظات اخلاقی و اجتماعی هم‌راستا بود.

 تجربیات بخش خصوصی اکوادور

در بخش دیگری از نشست، شرکت تلکونت در حوزه فناوری و گروه تجاری فاوریتا (Favorita)، فعال در زمینه فروشگاه‌های زنجیره‌ای، تجربیات خود را در زمینه به‌کارگیری هوش مصنوعی ارائه کردند. این شرکت علاوه بر استفاده از هوش مصنوعی در فرایندهای مدیریتی و عملیاتی خود، از سرمایه‌گذاری حدود ۵۵ میلیون دلاری برای ایجاد زیرساخت‌های ارائه خدمات هوش مصنوعی به مشتریان خبر داد. این زیرساخت‌ها شامل چهار مرکز داده در اکوادور و دو مرکز داده در خارج از کشور، از جمله پاناما، است. یکی از مزیت‌های مورد تأکید شرکت، امکان نگهداری داده‌ها در داخل اکوادور و ارائه خدمات تخصصی با حفظ کنترل بر اطلاعات در داخل کشور بود.

موضوع حاکمیت داده‌ها و محل نگهداری اطلاعات از نکات مهم مطرح‌شده در نشست بود. کارشناسان خاطرنشان کردند که نگهداری داده‌ها در زیرساخت‌های ابری مستقر در خارج از کشور می‌تواند ملاحظاتی درباره دسترسی و صلاحیت قانونی دولت‌های محل استقرار این زیرساخت‌ها ایجاد کند. از این منظر، ایجاد مراکز داده داخلی و حفظ کنترل بر اطلاعات، یکی از مؤلفه‌های مهم توسعه مستقل خدمات هوش مصنوعی به شمار می‌رود.

نماینده گروه فاوریتا نیز تأکید کرد که هدف این مجموعه، جایگزینی نیروی انسانی با هوش مصنوعی نیست؛ بلکه توانمندسازی کارکنان و افزایش ظرفیت آنان از طریق استفاده از این فناوری است. بر این اساس، شرکت به‌جای تمرکز صرف بر کاهش هزینه‌ها، افزایش بهره‌وری، بهبود عملکرد و ارتقای توان تولیدی را دنبال می‌کند.

بر اساس تجربیات ارائه‌شده، ورود موفق هوش مصنوعی به سازمان‌ها مستلزم حمایت و اعتقاد مدیریت ارشد، سرمایه‌گذاری متناسب و اجرای تدریجی برنامه‌ها در واحدهای مختلف است. آموزش کارکنان در سطوح عمومی و تخصصی، تشویق آنان به ارائه ایده‌های کاربردی و شناسایی راهکارهای قابل تعمیم به سایر بخش‌های سازمان، از جمله اقداماتی بود که در این زمینه مورد اشاره قرار گرفت.

جمع‌بندی و ارزیابی

مهم‌ترین نکته مشترک در تجربیات ارائه‌شده این بود که استفاده مؤثر از هوش مصنوعی، پیش از هر چیز، نیازمند به تعریف دقیق اهداف و مسائل موردنظر سازمان است. تعیین فعالیت‌های قابل بهبود، فراهم‌کردن داده‌های صحیح و کامل و مشخص‌کردن معیارهای ارزیابی، از پیش‌شرط‌های استفاده موفق از این فناوری است. در عین حال، تصمیم‌گیری نهایی باید همچنان بر عهده انسان باقی بماند. هوش مصنوعی می‌تواند حجم گسترده‌ای از داده‌ها را پردازش و راهکارهای مختلفی پیشنهاد کند، اما فاقد تجربه مستقیم انسانی در مواجهه با بحران‌ها، درک کامل پیامدهای اجتماعی تصمیم‌ها و پذیرش مسئولیت نتایج آنهاست. بنابراین، سهولت دریافت پاسخ از این فناوری نباید جایگزین قدرت تحلیل، ارزیابی و قضاوت انسانی شود.

در مجموع، از اظهارات مقامات دولتی و نمایندگان بخش خصوصی می‌توان چنین برداشت کرد که رویکرد غالب در اکوادور، توسعه و ترویج اکوسیستم هوش مصنوعی با محوریت بخش خصوصی و نقش تسهیل‌کننده دولت است. این رویکرد بر گسترش زیرساخت‌ها، تسهیل دسترسی، آموزش نیروی انسانی، استفاده مسئولانه و پرهیز از ایجاد موانع غیرضروری تأکید دارد. دولت نیز درصدد بهره‌گیری از این فناوری برای ارتقاء خدمات عمومی و مدرن‌سازی نهادهای خود است.

از منظر اقتصادی، نکته قابل توجه آن است که هوش مصنوعی دیگر صرفاً یک مزیت رقابتی محسوب نمی‌شود، بلکه به‌تدریج مبدل به یکی از الزامات حضور مؤثر در بازار و رقابت اقتصادی می‌گردد. در این شرایط، موفقیت سازمان‌ها بیش از دسترسی صرف به فناوری؛ به توانایی آنها در شناسایی نیازهای واقعی، مدیریت داده‌ها، آموزش کارکنان و استفاده هدفمند و مسئولانه از ابزارهای هوش مصنوعی بستگی خواهد داشت.