تصویب پیش نویس قانون مالیات گزینشی در کویت
هیئت وزیران کویت پیش نویس قانون مالیات گزینشی را تصویب کرد. کویت آخرین کشور در میان کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس است که به سمت اجرای این نظام حرکت می‌کند. عربستان، امارات و بحرین از سال ۲۰۱۷ و عمان و قطر از سال ۲۰۱۹ مالیات غیرمستقیم بر کالاهای منتخب را اجرا کرده‌اند.
تصویب پیش‌نویس فرمان قانون مربوط به توافق‌نامه یکپارچه مالیات غیرمستقیم کشورهای شورای همکاری خلیج فارس و پیوست اصلاحی آن، در هیئت وزیران کویت، نشانه دیگری از تلاش دولت برای کاهش وابستگی بودجه به درآمدهای نفتی است. بر اساس خبر منتشرشده، این مالیات نوشیدنی‌های انرژی‌زا، محصولات دخانی، نوشیدنی‌های گازدار و نوشیدنی‌های شیرین‌شده را با نرخ‌های متفاوت دربرمی‌گیرد؛ نرخ‌های اعلام‌شده برای محصولات دخانی و نوشیدنی‌های انرژی‌زا ۱۰۰ درصد و برای نوشیدنی‌های گازدار ۵۰ درصد است. درآمد سالانه این طرح حدود ۲۰۰ میلیون دینار (643 میلیون دلار) برآورد شده است.
صندوق بین‌المللی پول طی سال‌های گذشته بارها از کویت خواسته است پایه درآمدهای غیرنفتی خود را گسترش دهد و علاوه بر توصیه‌هایی برای اعمال مالیات غیرمستقیم، اجرای مالیات بر ارزش افزوده با نرخ ۵ درصد، گسترش مالیات بر درآمد شرکت‌ها به بنگاه‌های داخلی و اصلاح تدریجی یارانه‌های انرژی را پیشنهاد داده است.
بر اساس گزارش رونامه الرأی، اگرچه نرخ‌های مالیات غیرمستقیم و کالاهای مشمول آن در توافق‌نامه شورای همکاری تعیین شده‌اند؛ با این‌حال، اجرای این مالیات در سطح داخلی مستلزم تصویب قانون محلی است که سازوکار اجرا، اشخاص مشمول، تشریفات و نحوه ارائه اظهارنامه‌های مالیاتی و جزئیات انواع کالاها را مشخص کند.
شیوه محاسبه مالیات
بر اساس الگوی مورد توافق کشورهای شورای همکاری، مالیات قابل پرداخت در داخل هر کشور می‌تواند به یکی از روش‌های زیر محاسبه شود: درصدی از ارزش کالاهای مشمول مالیات، مبلغی ثابت به ازای هر واحد از این کالاها، یا ترکیبی از درصد و مبلغ ثابت برای هر واحد.
قیمت خرده‌فروشی کالاهای مشمول مالیات می‌تواند مبنای محاسبه مالیات قرار گیرد. منظور از قیمت خرده‌فروشی، قیمتی است که واردکننده یا تولیدکننده برای کالا تعیین می‌کند، یا قیمت درج‌شده در فهرست قیمت‌های معیار که به‌صورت دوره‌ای میان مراجع مالیاتی کشورهای عضو شورا بر سر آن توافق می‌شود؛ هرکدام که بیشتر باشد. این قیمت، مالیات غیرمستقیم و مالیات بر ارزش افزوده را شامل نمی‌شود. درحالی‌که تعیین دقیق گروه‌های مشمول در کویت همچنان در انتظار قانون داخلی است، تجربه کشورهای شورای همکاری نشان می‌دهد که این مالیات طیفی از کالاهایی را دربرمی‌گیرد که ممکن است به سلامت عمومی یا محیط‌زیست آسیب برسانند و نیز برخی کالاهای لوکس. این کالاها با نرخ‌های متفاوت، در چارچوبی یکپارچه در سطح شورای همکاری، مشمول مالیات می‌شوند؛ چارچوبی که وضع و وصول مالیات و نظارت بر گردش کالاهای مشمول را تنظیم می‌کند.
کالاهای مشمول و معاف از مالیات
فهرست کالاهای مشمول در کشورهای شورای همکاری شامل نوشیدنی‌های انرژی‌زا با نرخ مالیاتی ۱۰۰ درصد، نوشیدنی‌های گازدار با نرخ ۵۰ درصد و دخانیات و محصولات آن با نرخ ۱۰۰ درصد است. همچنین نوشیدنی‌های شیرین‌شده مشمول نرخ‌های متفاوتی خواهند بود که بر اساس میزان قند به‌کاررفته در آن‌ها تعیین می‌شود. نوشیدنی‌های رژیمی‌بدون قند با عنوان «دایت زیرو» از مالیات غیرمستقیم معاف هستند. این مقررات محصولات تولید داخل و وارداتی را، اعم از کالاهای تولیدشده در کشورهای شورای همکاری یا سایر کشورهای جهان، بدون تبعیض دربرمی‌گیرد. تحولات کشورهای شورای همکاری نشان می‌دهد که از ابتدای سال ۲۰۲۶، شیوه محاسبه مالیات بر نوشیدنی‌های شیرین‌شده تغییر کرده و به‌جای اعمال یک نرخ یکسان برای کل این گروه، نرخ مالیات به‌صورت پلکانی و بر اساس میزان قند موجود در نوشیدنی تعیین می‌شود.
برآورد درآمد مالیاتی
بر اساس پیش‌بینی‌های پیشین در سال ۲۰۱۹ و با توجه به قیمت‌های آن دوره، انتظار می‌رفت اجرای مالیات غیرمستقیم سالانه حدود ۲۰۰ میلیون دینار (643 میلیون دلار) درآمد ایجاد کند. با این‌حال، با توجه به روند تورم در هفت سال گذشته، به‌ویژه در سال جاری که میانگین تورم، خصوصاً در کالاهای مصرفی، نزدیک به ۲۰ درصد گزارش شده است، پیش‌بینی می‌شود درآمد عمومی حاصل از این مالیات به حدود ۲۵۰ میلیون دینار (804 میلیون دلار) برسد.
سازوکار وصول مالیات
انتظار می‌رود مالیات از طریق سامانه‌های مستقر در گذرگاه‌های زمینی و بنادر وصول شود. در این سازوکار، کدهای مربوط به مالیات غیرمستقیم به کدهای گمرکی افزوده می‌شوند تا مبالغ متعلقه از این طریق برای وزارت دارایی دریافت شود. به این ترتیب، وصول مالیات بر کالاهای وارداتی هم‌زمان با ورود آن‌ها به مبادی گمرکی انجام خواهد شد. در مورد کالاهای تولید داخل، وصول مالیات از طریق صورت‌های مالی شرکت‌های مربوط صورت می‌گیرد.
وضعیت واردات کالاهای مشمول در کویت
داده‌های تجارت خارجی کویت نشان می‌دهد ارزش واردات دخانیات و مصنوعات آن در سال ۲۰۲۵ به 242.333 میلیون دلار رسید؛ درحالی‌که این رقم در سال ۲۰۲۴ معادل 225.175 میلیون دلار بود که بیانگر افزایش ۷٫۶ درصدی است. ارزش واردات این گروه در سه‌ماهه نخست سال ۲۰۲۶ نیز به 53.17 میلیون دلار رسید. در مقابل، ارزش واردات گروه شکر، فرآورده‌های آن و عسل از 189.661 میلیون دلار در سال ۲۰۲۴ به 158.809 میلیون دلار در سال ۲۰۲۵ کاهش یافت که افتی معادل ۱۶٫۲ درصد را نشان می‌دهد. ارزش واردات این گروه در سه‌ماهه نخست سال ۲۰۲۶ به 37.194 میلیون دلار رسید. همچنین داده‌های وارداتی سال ۲۰۲۴ نشان می‌دهد ارزش واردات نوشیدنی‌های انرژی‌زای طعم‌دار یا شیرین‌شده حدود 65.01 میلیون دلار بوده و وزن کل آن‌ها به حدود ۲۱٫۵۱ میلیون کیلوگرم رسیده است.
کالاهای مشمول مالیات بر اساس تجربه کشورهای شورای همکاری
- دخانیات: شامل سیگار، سیگار برگ، تنباکوی معسل، تنباکوی گرم‌شونده، دستگاه‌های سیگار الکترونیکی و مایعات مورد استفاده در آن‌ها، اعم از حاوی نیکوتین یا فاقد آن.
- نوشیدنی‌های انرژی‌زا: همچنین برخی کنسانتره‌ها و پودرهای مورد استفاده برای تهیه این نوشیدنی‌ها.
- نوشیدنی‌های شیرین‌شده: نوشیدنی‌هایی که به آن‌ها شکر یا شیرین‌کننده‌های مصنوعی افزوده می‌شود.
- نوشیدنی‌های گازدار، آبمیوه‌ها و نوشیدنی‌های طعم‌دار: مشروط بر آنکه با تعاریف مصوب مطابقت داشته باشند.
کالاهای معاف از مالیات بر اساس تجربه کشورهای شورای همکاری
- محصولاتی که منحصراً برای کمک به ترک سیگار تولید شده‌اند.
- نوشیدنی‌هایی که شیر یا جایگزین‌های آن دست‌کم ۷۵ درصد ترکیب آن‌ها را تشکیل می‌دهد.
- محصولات رژیمی.
- شیرخشک و شیر مصنوعی نوزادان و غذاهای مخصوص نوزادان.
- برخی نوشیدنی‌های پزشکی و محصولات تغذیه‌ای ویژه.
- نوشیدنی‌های شیرین‌شده‌ای که در رستوران‌ها تهیه و در ظروف باز و بدون درزبندی، برای مصرف مستقیم ارائه می‌شوند.
- بر اساس توافق‌نامه شورای همکاری، معافیت‌های مشخصی برای کالاهای مورد استفاده هیئت‌های دیپلماتیک و کنسولی و سازمان‌های بین‌المللی در نظر گرفته شده است؛ مشروط به رعایت ضوابط توافق‌نامه و اصل رفتار متقابل. همچنین کالاهای غیرتجاری همراه مسافران، در محدوده و با رعایت شرایط تعیین‌شده گمرکی، از این مالیات معاف هستند.
منبع: روزنامه الرأی