سیاست و برنامه دولت عمان برای تولید دارو

برنامه دولت عمان برای تامین و خودکفایی دارویی در داخل کشور بر پایه بومی‌سازی صنایع داروسازی، جذب سرمایه‌گذاری خارجی و توسعه زنجیره ارزش استوار است.

صادرات محصولات دارویی و پزشکی عمان در سال ۲۰۲۵ به حدود ۲۶.۵ میلیون ریال عمان ( 70 میلیون دلار) رسید؛ در حالی که واردات محصولات حوزه سلامت در سال ۲۰۲۴ بالغ بر ۳۴۵.۲ میلیون ریال عمان( 900 میلیون دلار)  بود که نسبت به رقم ۲۸۷.۱ میلیون ریال عمان در سال ۲۰۲۰، افزایشی نزدیک به ۲۰ درصد را نشان می‌دهد.

این کشور در حال حاضر دارای ۲۰ واحد تولیدی در حوزه پزشکی است که شامل هفت کارخانه داروسازی، دو کارخانه تولید مواد اولیه دارویی و ۱۱ کارخانه تولید تجهیزات و ملزومات پزشکی می‌شود. همچنین ۱۸ پروژه صنعتی دیگر نیز در دست ساخت یا اجرا قرار دارند.

 برنامه عمان برای تامین و خودکفایی دارویی بر 5 حوزه تاکید دارد که به مهم‌ترین تصمیمات و اقدامات اشاره می‌شود:

• توسعه خوشه‌های صنعتی و مناطق آزاد: ایجاد مجتمع صنعتی و شهرک‌های دارویی و تجهیزات پزشکی در مناطق اقتصادی، مناطق آزاد و شهرهای صنعتی برای ساخت زنجیره‌های تولیدی‌پایدار.
• بومی‌سازی داروهای راهبردی و سرطان: امضای توافقنامه‌های بین‌المللی  با هدف راه‌اندازی خطوط تولید و کارخانه‌های تولید داروهای تخصصی، از جمله داروهای ضدسرطان و انکولوژی در داخل خاک عمان. از جمله ایجاد یک کارخانه تولید داروهای سرطان در شهر صنعتی ریسوت برای انتقال بیوتکنولوژی. تفاهم‌نامه‌ای برای همکاری صنعتی و ادغام بین صنایع داروسازی ظفار و صنایع داروسازی فلیکس.
• ارائه مشوق‌های سرمایه‌گذاری: جذب شرکت‌های داروسازی داخلی و خارجی از طریق ارائه امتیازاتی نظیر:
• قراردادهای پیش‌خرید دولتی برای تضمین بازار فروش
• معافیت‌های مالیاتی و گمرکی از جمله معافیت‌های گمرکی برای تجهیزات، ماشین‌آلات و مواد اولیه وارداتی، معافیت‌های مالی و مالیاتی تا سقف ۳۰ سال
• امکان مالکیت ۱۰۰ درصدی برای سرمایه‌گذاران خارجی و حق بهره‌برداری از زمین تا ۵۰ سال
• فراهم بودن زیرساخت‌های عملیاتی، آزادی در انتقال وجوه و سود حاصله، حمایت‌های صادراتی، و دسترسی به تسهیلات مالی و اعتباری است.
• همکاری با شرکای منطقه‌ای و بین‌المللی: تبادل پرونده‌های دارویی و انتقال تخصص فنی بین شرکت اردنی «سانا فارما» و «شرکت ملی صنایع دارویی» عمان. بهره‌گیری از توانمندی‌های کشورهای مختلف از جمله ایران (در حوزه تأمین مواد اولیه دارویی و فناوری‌های مرتبط) و مشارکت در رویدادهایی چون نمایشگاه سلامت مسقط و نمایشگاه‌های بین‌المللی دارویی جهت انتقال دانش فنی و تولید مشترک. محققان عمانی همزمان با شرکت در نمایشگاه‌های مرتبط در جهان و عقد قرارداد همکاری با دیگر کشورها به تقویت بخش تحقیق و توسعه و تحقق بومی سازی خود کمک می‌کنند. مانند قراردادهای منعقد شده توسط عمانی‌ها در رویدادهای جهانی صنعت دارو ( در 6تا 8 اکتبر ۲۰۲۶ نمایشگاه صنعت داروسازی CPHI Worldwide 2026 در میلان، ایتالیا ) که منجر به امضای چهار توافقنامه شد.
• تحول دیجیتال در نظام سلامت و دارویی:

از پلتفرم‌هایی مانند سامانه دیجیتال «ضمانی» برای مدیریت بهینه داده‌های سلامت در عمان استفاده می‌شود.« سامانه ضمانی »(Dhamani) ـ یک پلتفرم دیجیتال ملی و یکپارچه در عمان است که تمامی ذینفعان نظام سلامت شامل شرکت‌های بیمه، مراکز درمانی خصوصی، داروخانه‌ها، پزشکان و بیمه‌شدگان را به یکدیگر متصل می‌کند. این سامانه با هدف دیجیتالی‌سازی کامل چرخه درمان و بیمه و مدیریت بهینه داده‌های سلامت ایجاد شده است.طبق آخرین داده‌ها، این پلتفرم با پردازش بیش از ۱۱.۲ میلیون تراکنش دیجیتال و ۳.۳ میلیون پرونده خسارت بیمه‌ای (با گردش مالی بالغ بر ۵۹ میلیون ریال عمانی)، توانسته است ساختار درمانی این کشور را  متحول کند.

فاز نخست:

 این طرح شامل راه‌اندازی «شهر صنایع دارویی و پزشکی صلاله» است که نمادی از همکاری و هم‌افزایی میان منطقه آزاد صلاله و شهرک صنعتی ریسوت بوده و مساحت کل آن از یک میلیون متر مربع فراتر می‌رود. منطقه آزاد صلاله مساحتی بالغ بر ۵۰۰ هزار متر مربع را به سرمایه‌گذاری‌های پزشکی و دارویی اختصاص می‌دهد و شهرک صنعتی ریسوت نیز مساحتی بیش از ۵۰۰ هزار متر مربع را برای همین بخش در نظر گرفته است. این اقدام، یک پهنه صنعتی یکپارچه را فراهم می‌آورد که از قابلیت‌های صنعتی و لجستیکی استان ظفار بهره‌مند شده و به ایجاد زنجیره‌های ارزش به‌هم‌پیوسته در خدمت تولیدکنندگان، تأمین‌کنندگان و ارائه‌دهندگان خدماتِ مرتبط با این بخش کمک می‌کند.

فاز دوم :

قیس بن محمد الیوسف، رئیس اداره کل مناطق ویژه اقتصادی و مناطق آزاد (OPAZ) عمان، اعلام کرد فاز دوم این طرح شامل ایجاد منطقه‌ای برای صنایع دارویی و پزشکی در «شهر اقتصادی خزائن» در زمینی به وسعت بیش از ۵۰۰ هزار متر مربع است. انتخاب این مکان بر اساس موقعیت راهبردی، یکپارچگی لجستیکی و نزدیکی به بازارها و مراکز مصرف، و همچنین رشد سرمایه‌گذاری‌های صنعتی و دارویی در آن صورت گرفته است.

* پروژه‌های سرمایه‌گذاری دارو سازی و تجهیزات پزشکی در شهر اقتصادی خزائن و صلاله به ارزش ۵۰.۸ میلیون ریال عمان( 132 میلیون دلار ):

• شهر اقتصادی خزائن: چهار توافق‌نامه سرمایه‌گذاری به ارزش مجموعاً ۲۰ میلیون ریال عمان در «شهر اقتصادی خزائن» (Khazaen Economic City) امضا شد که حوزه‌های داروسازی و خدمات پزشکی را در بر می‌گیرد.این توافق‌نامه‌ها که مساحتی بیش از ۵۲ هزار متر مربع را شامل می‌شوند، زمینه را برای احداث سه کارخانه داروسازی و یک مرکز تخصصی جهت انبارش محصولات، تجهیزات و ملزومات پزشکی فراهم خواهند کرد.
• شرکت بازرگانی و صنعتی «البدر» (Al Badr): کارخانه‌ای به ارزش ۷ میلیون ریال عمان برای تولید قرص‌ها و کپسول‌های دارویی احداث خواهد کرد.
• شرکت داروسازی «لاما» (Lama): با سرمایه‌گذاری ۶ میلیون ریال عمان، کارخانه‌ای برای تولید داروهای ایمونولوژی، داروهای ضد سرطان و داروهای بیهوشی ایجاد می‌کند؛
• کارخانه داروسازی «المنصور» (Al Mansour): نیز واحدی به ارزش ۵ میلیون ریال عمان را برای تولید داروهای انسانی و ویتامین‌ها راه‌اندازی خواهد کرد.
• داروخانه ملی (National Pharmacy): پروژه چهارم شامل یک مرکز تخصصی دارویی وابسته به داروخانه ملی است که به انبارش محصولات، تجهیزات و ملزومات پزشکی اختصاص دارد. این مرکز با سرمایه‌گذاری ۲ میلیون ریال عمان و در مساحتی حدود ۲۹ هزار متر مربع احداث خواهد شد.
• منطقه آزاد صلاله : در رویدادی دیگر، دو تفاهم‌نامه (MoU) در «منطقه آزاد صلاله» برای اجرای پروژه‌هایی در زمینه تولیدات پزشکی و صنایع پشتیبان آن به امضا رسید.
• شرکت اپکس ترنس گلف منوفکچرینگ (Apex Trans Gulf Manufacturing): قصد دارد دو واحد تولیدی احداث کند: یکی برای تولید لارنگوسکوپ‌های پزشکی (ابزار معاینه حنجره) و دیگری برای تولید منسوجات نبافته (non-woven fabrics) با کاربرد پزشکی. سرمایه‌گذاری پیشنهادی به ارزش ۳۰.۷۶ میلیون ریال عمان است و پروژه‌های مذکور در مجموع مساحتی معادل ۵۰ هزار متر مربع را در بر می‌گیرند.
• شرکت آرام فارما (Aram Pharma): دومین تفاهم‌نامه با شرکت «آرام فارما» (Aram Pharma) برای پروژه‌ای با تمرکز بر بسته‌بندی ثانویه محصولات دارویی به امضا رسید.