چرا گاز سنگال بیش از گذشته مورد توجه سرمایه‌گذاران قرار گرفته است؟

بحث درباره گاز به‌ عنوان «انرژی دوران گذار» فروکش کرده است. نهادهای غربی که برای مدت طولانی تمایلی به تأمین مالی زیرساخت‌های گازی نداشتند، اکنون به نیاز جهان به گاز پی برده‌اند.

سنگال یکی از کشورهای آفریقایی است که می‌تواند از تلاش جهانی برای متنوع‌سازی منابع تولید گاز طبیعی بهره‌مند شود. این موضوع را الکسیس آکواگیریام (Alexis Akwagyiram)، سردبیر نشریه Semafor Africa، در تحلیلی که در ۲۸ اکتبر ۲۰۲۶ به‌روزرسانی شده، مطرح کرده است. وی معتقد است شوک انرژی ناشی از تنش‌های ژئوپلیتیکی در خاورمیانه، نقطه عطفی برای کشورهای تولیدکننده گاز در قاره آفریقا محسوب می‌شود.

برای سال‌های متمادی، نهادهای غربی از تأمین مالی زیرساخت‌های گازی خودداری می‌کردند؛ با این استدلال که چنین سرمایه‌گذاری‌هایی کشورهای دریافت‌کننده را به وابستگی بلندمدت به سوخت‌های فسیلی سوق می‌دهد. در مقابل، بسیاری از رهبران آفریقایی استدلال می‌کردند که کشورهای توسعه‌یافته ثروت خود را با اتکا به زغال‌ سنگ و نفت به دست آورده‌اند، در حالی که سهم قاره آفریقا از انتشار جهانی کربن کمتر از ۴ درصد است.

به گفته الکسیس آکواگیریام، این بحث با شوک انرژی مرتبط با جنگ اخیر در خاورمیانه عملاً فروکش کرده است؛ چرا که «جهان برای تولید برق و تأمین انرژی صنایع سنگین به گاز نیاز دارد».

بر اساس این تحلیل، چند عامل به‌ طور همزمان موجب تغییر شرایط شده‌اند:

• افزایش تمایل شرکت‌های دولتی کشورهای حاشیه خلیج فارس: شرکت‌های دولتی این کشورها پس از هدف قرار گرفتن در حملات هوایی، به دنبال خرید سهام و مشارکت در پروژه‌های گازی سایر مناطق جهان هستند.
• ضرورت تنوع‌بخشی به منابع تولید: اندرو فاراند، مدیر بخش خاورمیانه و شمال آفریقا در مؤسسه Horizon Engage، در این زمینه می‌گوید: «اکنون در جهانی زندگی می‌کنیم که تولیدکنندگان انرژی ناگزیرند منابع و فعالیت‌های خود را متنوع کنند».
• کاهش وابستگی اروپا به گاز روسیه: تلاش‌های اروپا برای کاهش وابستگی به منابع گاز روسیه از قبل آغاز شده بود و تحولات اخیر اهمیت این موضوع را افزایش داده است.
• تغییر سیاست‌های تأمین مالی بانک جهانی: دولت ترامپ بر بانک جهانی فشار وارد کرده است تا ممنوعیت تأمین مالی پروژه‌های بالادستی گاز طبیعی را لغو کند.

در این تحلیل، سنگال در کنار موزامبیک به ‌عنوان یکی از کشورهایی معرفی شده است که انتظار می‌رود از روند جدید تنوع ‌بخشی به منابع تولید گاز در جهان بهره‌مند شود. تانزانیا نیز از جمله کشورهای مورد اشاره است که در همان هفته از نخستین کشف بزرگ گاز طبیعی خود طی بیش از ده سال گذشته خبر داده و در حال برنامه‌ریزی برای اجرای یک پروژه ۴۲ میلیارد دلاری تولید گاز طبیعی مایع (LNG) است.

نیجریه که نهمین ذخایر اثبات‌ شده بزرگ گاز طبیعی جهان را در اختیار دارد، در حال تبدیل شدن به یکی از اصلی‌ترین کشورهای بهره‌مند از شرایط جدید است. این کشور شاهد مجموعه‌ای از اعلام سرمایه‌گذاری‌های جدید بوده است؛ از جمله سرمایه‌گذاری در میادین و ذخایر گازی که دهه‌ها بدون بهره‌برداری باقی مانده بودند.

تیمی سولیه، رئیس شرکت CRYO Gas & Power، می‌گوید به ‌تازگی با افزایش ناگهانی درخواست‌های سرمایه‌گذاران برای بررسی فرصت‌های سرمایه‌گذاری مواجه شده است؛ زیرا به گفته وی، ارزیابی ریسک پروژه‌های بزرگ گازی در نیجریه «به‌طور قابل‌توجهی تغییر کرده است». وی همچنین معتقد است از آنجا که در خلیج گینه مسیر عبور اجباری دریایی وجود ندارد، مسدود کردن این منطقه مستلزم به‌کارگیری «یک نیروی دریایی کامل» خواهد بود.

به گفته الکسیس آکواگیریام، اکنون بحث جدیدی در میان سیاست‌گذاران آفریقایی در حال شکل‌گیری است: کشورهای آفریقایی باید تصمیم بگیرند که چه میزان از گاز تولیدی خود را صادر کنند و چه میزان را برای تولید برق و تأمین نیازهای داخلی نگه دارند. هر دو گزینه مستلزم ایجاد زیرساخت‌های پرهزینه هستند. صادرات گاز می‌تواند در کوتاه‌مدت درآمدهای دولت را به‌سرعت افزایش دهد؛ اما استفاده از گاز برای توسعه صنعتی کشورها «این ظرفیت را دارد که منافع اقتصادی بیشتری در بلندمدت ایجاد کند».