شاخص صنعتی‌سازی ۲۰۲۵: سنگال در رتبه نخست منطقه اتحادیه اقتصادی و پولی غرب آفریقا(UEMOA)

گزارش شاخص صنعتی‌سازی آفریقا ۲۰۲۵ بانک توسعه آفریقا نشان می‌دهد که صنعتی‌سازی به مهمترین راهبرد توسعه اقتصادی در قاره آفریقا تبدیل شده است. این گزارش با ارزیابی عملکرد ۵۴ کشور آفریقایی طی سال‌های ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۴، بیانگر آن است که برخی کشورها از جمله مراکش، آفریقای جنوبی، مصر، تونس و سنگال توانسته‌اند با اجرای سیاست‌های صنعتی، توسعه زیرساخت‌ها و جذب سرمایه‌گذاری، جایگاه خود را در اقتصاد صنعتی قاره ارتقا دهند. سنگال با کسب رتبه هشتم آفریقا و جایگاه نخست در منطقه اتحادیه اقتصادی و پولی غرب آفریقا (UEMOA)، به یکی از بازیگران نوظهور صنعتی در غرب آفریقا تبدیل شده است. در عین حال، اگرچه ارزش افزوده بخش تولید صنعتی آفریقا از ۲۸۵ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۰ به ۳۱۵ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۴ افزایش یافته است، اما سهم این قاره از تولید صنعتی جهان همچنان کمتر از ۲ درصد و سهم آن از صادرات صنعتی جهانی تنها ۱.۴ درصد است. این موضوع نشان ‌دهنده وجود ظرفیت‌های بسیار گسترده و دست‌نخورده برای توسعه صنعتی در کشورهای آفریقایی است. گزارش بانک توسعه آفریقا تأکید می‌کند که صنعتی‌سازی نه تنها عامل ایجاد اشتغال و افزایش صادرات است، بلکه مهم‌ترین ابزار برای کاهش وابستگی اقتصادهای آفریقایی به صادرات مواد خام و حرکت به سمت اقتصادهای مبتنی بر ارزش افزوده محسوب می‌شود.

بر اساس شاخص صنعتی‌سازی آفریقا ۲۰۲۵ که توسط بانک توسعه آفریقا (BAD) منتشر شده است، سنگال پیشرفت‌های چشمگیری در حوزه صنعتی‌سازی داشته است. این کشور با کسب امتیاز ۰٫۶ از 1 در رتبه هشتم قاره آفریقا قرار گرفته و در میان کشورهای عضو West African Economic and Monetary Union (UEMOA) به مقام نخست دست یافته و از ساحل عاج پیشی گرفته است.

  ارزیابی جامع توسعه صنعتی آفریقا:

بانک توسعه آفریقا گزارش خود درباره شاخص صنعتی‌سازی آفریقا ۲۰۲۵ را منتشر کرده است. این گزارش ارزیابی جامعی از روند توسعه صنعتی در ۵۴ کشور آفریقایی طی سال‌های ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۴ ارائه می‌دهد. بر اساس این رتبه‌بندی، سنگال با ثبت امتیاز ۰٫۶ از ۱ در جایگاه هشتم قاره و نخست در منطقه UEMOA قرار گرفته است.

مراکش در صدر قاره:

مراکش اکنون نزدیک‌ترین اقتصاد آفریقا به مرز توسعه صنعتی محسوب می‌شود و با امتیاز ۰٫۸۴۱۵ تنها ۰٫۱۵۸۵ واحد با حداکثر امتیاز ممکن (۱) فاصله دارد. به گفته بانک توسعه آفریقا، این فاصله نشان می‌دهد که حتی پیشرفته‌ترین اقتصاد صنعتی قاره نیز همچنان ظرفیت بهبود دارد. در رتبه دوم، آفریقای جنوبی با امتیاز ۰٫۸۳۹۶ در سال ۲۰۲۴ قرار گرفته است؛ این بالاترین سطح این کشور از سال ۲۰۲۰ تاکنون محسوب می‌شود، اما همچنان از عملکرد پیش از همه‌گیری کووید-۱۹ (امتیاز ۰٫۸۵۱۸ در سال ۲۰۱۹) پایین‌تر است.

مصر جایگاه سوم را حفظ کرد:

سال جاری همچنین تثبیت جایگاه مصر در رتبه سوم را تأیید می‌کند. مصر نخستین بار در سال ۲۰۲۰ به این جایگاه دست یافت و آن را از تونس گرفت. تونس همچنان در رتبه چهارم قرار دارد، اما از سال ۲۰۲۲ روندی صعودی داشته و فاصله خود را با مصر کاهش داده است؛ به‌طوری که امتیازهای دو کشور به ترتیب ۰٫۷۸۲۷ و ۰٫۷۷۶۰ ثبت شده است. در مجموع، این چهار کشور همچنان با فاصله قابل توجهی نسبت به سایر اقتصادهای آفریقایی در صدر شاخص قرار دارند.

ده کشور برتر صنعتی آفریقا:

رتبه پنجم به موریس با امتیاز ۰٫۶۷۳۱ اختصاص یافته است؛ رقمی‌که بیش از ۰٫۱ واحد کمتر از چهار کشور نخست است. کشورهای زیر در میان ده کشور برتر قرار دارند:

1. مراکش – ۰٫۸۴۱۵
2. آفریقای جنوبی – ۰٫۸۳۹۶
3. مصر – ۰٫۷۸۲۷
4. تونس – ۰٫۷۷۶۰
5. موریس – ۰٫۶۷۳۱
6. الجزایر - ۰٫۶۶۶۱
7. سوازیلند– ۰٫۶۵۰۹
8. سنگال – ۰٫۶۳۶۸
9. نامیبیا - ۰٫۶۲۹۵
10. ساحل عاج – ۰٫۶۱۷۳

کشورهای دارای بیشترین پیشرفت:

در مقایسه با نتایج سال ۲۰۲۴، چند کشور آفریقایی پیشرفت‌های قابل توجهی در توسعه صنعتی داشته‌اند. از نظر بهبود رتبه، کشورهای زیر بهترین عملکرد را ثبت کرده‌اند و حداقل پنج پله یا بیشتر صعود کرده‌اند:

• جمهوری دموکراتیک کنگو
• جیبوتی
• گابن
• بنین
• موریتانی
• سومالی
• سنگال
• گینه
• روآندا

صنعتی‌سازی؛ کلید تحول اقتصادی آفریقا:

بانک توسعه آفریقا در این گزارش تأکید می‌کند که صنعتی‌سازی امید بخش‌ترین مسیر برای تحقق تحول ساختاری در آفریقا می‌باشد. این روند می‌تواند به ایجاد گسترده مشاغل مولد، تنوع ‌بخشی به صادرات، و افزایش تاب‌آوری اقتصادی کشورهای قاره کمک کند. با این حال، به اعتقاد این نهاد، علیرغم افزایش توجه سیاست‌گذاران و احیای سیاست‌های صنعتی در سراسر آفریقا، روند تحول صنعتی قاره هنوز کامل نشده است.

اگرچه ارزش افزوده بخش تولید صنعتی آفریقا به ‌طور مستمر افزایش یافته و از ۲۸۵ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۰ به ۳۱۵ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۴ رسیده است، اما این قاره همچنان کمتر از ۲ درصد تولیدات صنعتی جهان و تنها 1.4 درصد صادرات جهانی محصولات صنعتی را به خود اختصاص می‌دهد.

اهمیت جایگاه سنگال:

کسب رتبه هشتم قاره و جایگاه نخست در UEMOA برای سنگال نشان‌دهنده موفقیت نسبی این کشور در اجرای سیاست‌های توسعه صنعتی، جذب سرمایه‌گذاری، توسعه زیرساخت‌ها و ایجاد مناطق صنعتی طی سال‌های اخیر است. این موفقیت همچنین می‌تواند جایگاه سنگال را به‌عنوان یکی از قطب‌های صنعتی نوظهور غرب آفریقا بیش از پیش تقویت کند.

 lesoleil.sn/actualites/economie/indice-2025-de-lindustrialisation-le-senegal-1er-en-zone-uemoa/