بررسی کلی وضعیت بازار میوه و سبزیجات در ازبکستان

ازبکستان به دلیل برخورداری از آب و هوای قاره ای و ویژگی چهار فصل به مانند ایران از تنوع آب و هوایی و زمین حاصل خیز، 320 روز هوای آفتابی و آب مناسب برخوردار می‌باشد که همین موضوع به تنوع محصولات کشاورزی و به ویژه محصولات باغی و صیفی جات این کشور منجر شده است. از جمله مناطق مهم تولید میوه و سبزیجات در ازبکستان می توان به استان‌های واقع در دره فرغانه (ولایت فرغانه، ولایت اندیجان و ولایت نمنگان) و همچنین ولایت های دیگر چون تاشکند، سمرقند، بخارا، جیزاک، قشقه دریا و سرخه دریا اشاره کرد.

عمده میوه‌ها و سبزیجات ویژه مناطق آب و هوایی قاره ای در ازبکستان پرورش پیدا می‌کنند ولی در این میان سیب، انگور، گیلاس، زردآلو، انار، خرمالو، توت، هلو ، آلو، گلابی، آلبالو، گردو و بسیاری از میوه‌های دیگر به همراه تنوع قابل توجه صیفی جات در ازبکستان تولید می‌شود که بعضاً به دلیل کیفیت طبیعی و آب شیرین از ارزش غذایی و کیفی بالایی برخوردار می‌باشد که در این میان سیب، خربزه، گیلاس، زردآلو، انار، انواع آلو، خرمالو، گردو و گوجه فرنگی آن از نظر طعم و کیفیت، شهرت بیشتری دارند. به عنوان مثال قند موجود در انگور ازبکستان به 30 درصد می رسد و درصد بافت گوشتی گوجه فرنگی این کشور نیز 5.5 درصد می‌باشد که بالاتر از استاندارد جهانی برآورد می‌شوند. شایان ذکر است ازبکستان در صادرات زردآلو مقام دوم و در صادرات گیلاس نیز مقام پنجم جهان را به خود اختصاص داده است.

ازبکستان در سال 2017  بالغ بر 21.4 میلیون تن میوه جات و سبزیجات تولید نموده که 11.4 میلیون تن آن سبزیجات، 2.1 میلیون تن آن محصولات جالیزی، 3 میلیون تن آن سیب زمینی، 3.1 میلیون تن آن میوه و 1.8 میلیون تن آن نیز انگور بوده است. دولت ازبکستان در سال 2017  بیش از 918 هزار تن میوه جات و سبزیجات به ارزش 665 میلیون دلار صادرات داشته است که بر همین اساس در نظر دارد در سال 2018 میزان صادرات میوه جات و سبزیجات خود را 30 درصد افزایش داده و به یک میلیون و 230 هزار تن یعنی به ارزش حدود یک میلیارد دلار برساند.

بخش اعظم میوه و سبزیجات صادراتی ازبکستان به روسیه صادر می‌شود به طوری که ازبکستان در نظر دارد در سال های آینده ضمن افزایش حجم و ارزش کلی صادرات میوه جات و سبزیجات خود، سالانه بیش از 1 میلیون و 270 هزار تن میوه و سبزیجات به روسیه صادر کند. محصولات میوه ازبکستان را می‌توان در فروشگاه‌های زنجیره ای اتریش (Rewa)، کارخانه شکلات سازی (Zotter)، فروشگاه‌های بزرگ آلمانی (Maraphandels)، فروشگاه فرانسوی اوشان در روسیه (Auchan) مشاهده نمود.

ازبکستان جزء  10 کشور برتر در تولید انواع میوه و خشکبار می‌باشد و در حال حاضر بیش از 180 نوع میوه، خشکبار و سبزیجات به بیش از 70 کشور جهان صادر می‌کند. مهم ترین شرکای تجاری ازبکستان در خصوص صادرات میوه و سبزیجات، کشورهای قزاقستان، روسیه، افغانستان، چین، ترکیه، قرقیزستان، عراق، تایلند، ژاپن، ویتنام، اندونزی، قبرس، مالزی، نروژ، اسلواکی، برزیل و همچنین کشورهای کره جنوبی، عربستان سعودی، آمریکا، اندونزی، آلمان و برخی کشورهای دیگر می‌باشد.

          دولت ازبکستان تلاش می‌کند با برگزاری نمایشگاه‌های مختلف کشاورزی و تخصصی میوه و سبزیجات در تاشکند و همچنین مشارکت در نمایشگاه‌های بین المللی تخصصی به بازاریابی و افزایش حجم صادرات خود در این حوزه  بپردازد. در این رابطه از جمله مهم ترین نمایشگاه‌های مرتبط با میوه و سبزیجات ازبکستان می‌توان به نمایشگاه بین المللی میوه و سبزیجات تاشکند، نمایشگاه بین المللی کشاورزی ازبکستان (Agro World Uzbekistak) و نمایشگاه بین المللی مواد غذایی (World Food Uzbekistan Exhibition) اشاره کرد.

در سال گذشته دولت ازبکستان با هدف بازاریابی بهتر و افزایش کیفیت صادراتی محصولات باغی و صیفی جات خود، برند ویژه ازبکستان را به نام  برند اوزاگرو (Uzagro) معرفی نمود تا بدین ترتیب بتواند در حفظ بازارهای هدف موفق تر عمل نماید. علاوه بر این رئیس جمهور ازبکستان در سال گذشته طی فرمانی مقرر  نمود که از اول فوریه 2018 تمامی مزایای گمرکی و مالیاتی و سایر امتیازات ترجیحی که به شرکت های خاص برای واردات مواد غذایی داده شده بود، لغو شود و همه شرکت ها در واردات مواد غذایی از شرایط یکسانی برخوردار گردند. در همین رابطه تولیدکنندگان میوه جات و سبزیجات ازبکستان نیز از حق صادرات مستقیم محصولات خود بر اساس قرارداد مستقیم و با شرط 100 درصد پیش پرداخت را به دست آوردند و بدین وسیله انحصار صادرات از شرکت اوزاگرو ـ اکسپورت نیز خارج شد.

 ازبکستان به دنبال این است که از سطح کشت زمین‌های پنبه خود بکاهد و به جای آن میوه جات و سبزیجات و سیب زمینی بکارد که از ارزش بیشتری برخوردار بوده و آب کمتری نیاز دارند.

موضوع فرآوری مواد غذایی، میوه و سبزیجات و به تعبیری دیگر جذب سرمایه گذاری در زمینه صنایع تبدیلی به اشکال آب میوه، کمپوت، نوشیدنی‌های سبک، تخمیری و یا خشکبار و یخ زده مورد توجه جدی دولت ازبکستان می‌باشد.

انواع مرکبات، لیمو و کیوی از جمله واردات ازبکستان می‌باشد که ایران نیز از جمله صادرکنندگان به این کشور می‌باشد.

با توجه به ظرفیت محدود 832 هزار تنی سیلویی و ذخیره ای ازبکستان، یکی از مشکلات مهم صنعت میوه و سبزیجات ازبکستان،  نبود توان ذخیره سازی و سردخانه ای مناسب در این کشور می‌باشد که بر این اساس دولت ازبکستان در نظر دارد جهت افزایش توان سردخانه ای خود با ساختن 2 هزار مجموعه سردخانه ای، ظرفیت سردخانه ای خود را به 1.3 میلیون تا 2 میلیون تن برساند.

با عنایت به مطالب فوق، یکی از زمینه‌های مهم و سودآور جهت سرمایه گذاری و تجاری در ازبکستان ایجاد سردخانه‌های صنعتی با هدف صادرات و عرضه میوه در خارج از فصل تولید می‌باشد که می‌تواند مورد توجه سرمایه گذاران و تجار کشورمان قرار گیرد.

با توجه به شرایط خاص دولت ازبکستان که دولت و بخش های عمومی مهم ترین واردکنندگان کالا و خدمات در ازبکستان هستند، توجه به موضوع ارتباطات عمومی، به کارگیری نماینده محلی یا نماینده فروش و شرکای تجاری جهت فعالیت در ازبکستان حائز اهمیت بسیار می‌باشد.