معاونت دیپلماسی اقتصادی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران

مشاهده ۵۱
۱۳۹۸/۰۷/۱۸- ۰۸:۰۰

بندر آکتائو؛ دروازه ورود اوراسیا

آکتائو مرکز استان مانگستائو و مهمترین بندر قزاقستان با بیش از 200 هزار نفر سکنه است که در شرق دریای خزر قرار دارد. با اجرای طرح ساخت منطقه یکصد هزار نفری (سرمایه¬گذاری مشترک انگلستان- چین) جمعیت این شهر بالغ بر سیصد هزار نفر خواهد شد. دولت قزاقستان قصد دارد در آینده¬ای نزدیک جمعیت این شهر را به بیش از یک میلیون نفر برساند. انتخاب شهر آکتائو به عنوان میزبان پنجمین اجلاس سران کشورهای ساحلی خزر، نشان دهنده اهمیتی است که مقامات قزاقی برای جایگاه اقتصادی و ترانزیتی این بندر و معرفی آن به جامعه بین المللی قائل هستند.

این شهر تنها بندرگاه بین المللی قزاقستان است و عمدتاً ترانزیت کالای عمومی خشک، نفت خام و فرآورده‌های نفتی از قزاقستان و به این کشور از این بندرگاه صورت می‌گیرد. بندرگاه آکتائو دارای ترمینال‌های مخصوص جهت ارائه خدمات به منظور جابجایی کالاهای کانتینری، عمومی و فله تا ظرفیت 1.5 میلیون تن و کالاهای نفتی تا ظرفیت 10 میلیون تن در سال می‌باشد. این بندر به دلیل اتصال به خط راه‌آهن که آن را به جمهوری‌های دیگر عضو CIS وصل می‌کند، دارای اهمیت ویژه‌ای است. در حال حاضر خطوط ریلی آکتائو کشورهای روسیه، ایران، قزاقستان، ترکمنستان و ازبکستان را به هم متصل می سازد .
تحریم های اعمال شده علیه روسیه و محدودیت های ناشی از آن، بندر آکتائو را به یکی از مراکز اصلی ترانزیت و لجستیک اوراسیا تبدیل کرده است. 
دولتمردان قزاقی اجرای طرح های کلانی را برای توسعه آینده آکتائو هدف گذاری کرده اند و بنا دارند این بندر را تا سال های 30-2025 به جایگاهی همانند دبی در تجارت منطقه ای برسانند. انتخاب شهر آکتائو به عنوان میزبان پنجمین اجلاس سران کشورهای ساحلی خزر، نشان دهنده اهمیتی است که مقامات قزاقی برای جایگاه اقتصادی و ترانزیتی این بندر و معرفی آن به جامعه بین المللی قائل هستند.

منطقه ویژه اقتصادی آکتائو
در قزاقستان شش منطقه اقتصادی وجود دارد و آکتائو یکی از مناطق ویژه اقتصادی این کشور است که در سال 2003 با هدف فعالیت در بخش پشتیبانی و حمل و نقل، تاسیس گردید. این منطقه دارای چهار فاز و به وسعت دو هزار هکتار می‌باشد. اجاره زمین برای ایجاد کارخانجات، سالانه کمتر از 900 دلار برای هر هکتار هزینه در بر دارد و زمین آن تا سال 2028 قابل فروش نمی‌باشد. در مناطق ویژه اقتصادی قزاقستان، دولت وظیفه تامین زیرساخت ها را بر عهده داشته و سرمایه گذاران خارجی از معافیت بخشودگی مالیات بر درآمد،‌ املاک، امکانات و تجهیزات برخوردار بوده و سیستم گمرکی آزاد بر آنها حاکم است .
این منطقه ابتدا با سه پروژه صنعتی در یک مجموعه کار خود را آغاز و اکنون با توسعه مساحت خود از 200 هکتار در زمان تاسیس به 2000 هکتار توانسته است تعداد مجموعه‌ها و مناطق تحت فعالیت از یک زیر منطقه (subzone) را به 7 زیر منطقه افزایش دهد . توسعه و فضاسازی ساحل دریا از اقدامات موثر بوده است که در قالب یک پروژه زیر بنائی  کار ساخت و زیبا سازی سواحل را به عهده گرفته است.
صنایع شیمیایی، تولیدات پتروشیمی، صنایع متالوژی، تولید انواع فلزات، لاستیک و پلاستیک، ماشین و تجهیزات، مواد معدنی، خدمات انبارداری و حمل و نقل، تولید کالاهای چرمی و ساخت انواع لوازم الکتریکی به عنوان فعالیت های الویت دار در این منطقه معرفی شده اند. تاکنون شرکت های انگلیسی، ایتالیایی، چینی، نروژی، ‌رومانیایی، روسی و آذری طرح هایی را در این منطقه اجرا کرده و یا در دست مذاکره دارند.
هم اکنون حضور کشورهای دیگر در آکتائو به نحو چشمگیری افزایش یافته است. کشورهای جمهوری اسلامی ایران ، ترکیه، جمهوری آذربایجان، ، ازبکستان و ترکمنستان هم اکنون دارای سرکنسولگری فعال در این شهر هستند و روسیه نیز در پی ایجاد سرکنسولگری در آکتائو است. امارات متحده عربی، چین، و اخیرا آمریکا نیز در کنار کشورهای همسایه حضور موثری در این بندر دارند. 

فعالیت سایر کشورها در منطقه ویژه اقتصادی آکتائو

 ترکیه:

این کشور در آکتائو سرکنسولگری دارد و فعالیت ترک ها در سال های اخیر در آکتائو بسیار زیاد شده است. شرکت های ترکیه ای در بخش ساختمان سازی و هم صادرات محصولات کشاورزی به آکتائو بسیار فعال هستند. خط پروازی استانبول به آکتائو احتمالا با پرداخت یارانه دولت ترکیه به راه افتاده و هم اکنون به صورت دائمی راه خود را باز نموده است.


جمهوری آذربایجان:

این کشور نیز در آکتائو دارای  سر کنسولگری است و هم در زمینه جذب گردشگر از استان مانگستائو فعال و خوب عمل کرده و هم صادرات محصولات کشاورزی خود به این استان در سال های اخیر را بسیار  گسترش داده است. وجود کشتی‌های تفریحی، کشتی‌های یخچال دار برای حمل و نقل و نزدیکی مسافت از عوامل این گسترش ارتباطات می‌باشد. خط هوایی باکو به آکتائو یکی از مسیرهای همیشگی پرواز به استان مانگستائو است. به گفته سرکنسول آذربایجان در آکتائو، باکو تا کنون بیش از 300 میلیون دلار در این منطقه سرمایه گذاری کرده و تنها برای ساخت و تجهیز یک بندرگاه اختصاصی بیش از 20 میلیون دلار هزینه نموده است.

ایالات متحده آمریکا:

مقامات قزاقی در پی آن بوده اند که از طریق افزایش همکاری‌های حمل و نقلی با دولت هایی چون آمریکا و چین و همچنین کشورهای حوزه خلیج فارس به ویژه امارات متحده عربی در دریای خزر، به توسعه ظرفیت های ترانزیتی بندر آکتائو کمک کنند. در این راستا، موافقتنامه ترانزیتی آمریکا و قزاقستان در تاریخ 18 اردیبهشت ماه سال 1397 توسط رئیس جمهور قزاقستان جهت اجرا ابلاغ شد.


انگلستان:

مهم ترین پروژه فعلی انگلستان در آکتائو ، سرمایه گذاری در ساخت شهرک صدهزار نفری است.


چین:

کشور دیگری که در چند سال اخیر به سرمایه گذاری در بندر آکتائو توجه ویژه ای نشان داده، چین است. مسیر ترانزیتی که شامل خط راه آهن از منطقه خارگاس در مرز چین و قزاقستان به بندر آکتائو می رسد، ارزانترین و سریعترین مسیر حمل و نقل کالا از این کشور به اروپاست. با توجه به اهمیت بندر آکتائو برای چین، این کشور در پروژه ساخت یک شهرک حدود یک صد هزار نفری به صورت مشترک با انگلستان، 2.5 میلیارد دلار سرمایه گذاری را در دست اقدام دارد .


امارات متحده عربی:

بندر آکتائو اخیراً مورد توجه ویژه مقامات امارات متحده عربی قرار گرفته است، این کشور با قزاقستان چندین سند همکاری در زمینه‌ ساخت مجتمع چند منظوره 35 طبقه ای، ساخت پارک صنعتی و لجستیکی (با سرمایه گذاری50 میلیون دلار) و ایجاد سیلو به منظور نگهداری کالا (با سرمایه گذاری50 میلیون دلار) به امضا رسانده است. همچنین طبق توافق امضا شده بین فرودگاه بین المللی آکتائو و شرکت هوایی "Fly Dubai" مقرر شده است پرواز مستقیم آکتائو-دبی-آکتائو راه اندازی شود.

زمینه‌های همکاری برای بازرگانان ایرانی
هم اکنون تبادل تجاری از مسیر آکتائو با بنادر شمالی به نحو روز افزونی گسترش یافته به طوری که می توان در سال های آینده این بندر را به عنوان اصلی ترین مرکز ترانزیتی در تجارت کشورمان با منطقه اوراسیا در نظر گرفت.
فاصله این بندر تا بندر انزلی 382 مایل، تا بندر نوشهر 430 مایل و تا بندر امیرآباد 410 مایل می‌باشد. بندر آکتائو ظرفیت آن را دارد که به یکی از مراکز اصلی ترانزیت و لجستیک کشورمان به اوراسیا تبدیل شود. فعال سازی شرکت های کوچک و متوسط (SME) یکی از بهترین روش هایی خواهد بود که در این پیوند پاسخ های مثبتی دریافت خواهد کرد.
کشورمان به دلیل همسایگی از طریق دریای خزر با قزاقستان، فرصت قابل توجهی به منظور بهره برداری از بندرگاه بین المللی آکتائو دارد. ترانزیت کالا، معاوضه (سواپ ) نفت و صادرات محصولات پتروشیمی، انبوه سازی مسکن و صادرات محصولات غذایی و کشاورزی، زمینه‌هایی است که شرکت های ایرانی می توانند از ظرفیت های موجود در آکتائو از آن بهره برداری نمایند . .


- نفت و محصولات پتروشیمی
• حوزه نفتی هشگان در این منطقه قرار دارد برای بهره برداری از فاز اول آن 60 میلیارد دلار سرمایه-گذاری شده است.
• تا کنون محصولات پتروشیمی طرف قزاقستانی در داخل مصرف می‌شده اما با توجه به بازدید از سه استان مازندران ، خراسان و گلستان توسط طرف قزاقستانی تمایل به صادرات به ایران وجود دارد.


- مالی ، بازرگانی و حمل و نقل
• علاقه مندی به سرمایه گذاری خارجی در طرف قزاقستانی وجود دارد و طرف قزاقستانی با فراهم کردن بستر لازم برای سرمایه گذاری آمادگی دارد تا در زمینه‌هایی که از سوی طرف ایرانی اعلام شده سرمایه گذاری و همکاری مشترک ایجاد شود.
• با توجه به امکانات بنادر فریدون کنار، امیرآباد و خواجه نفس می توان کشتی‌های 20 هزار تن را پهلوگیری کرد .
• مهم ترین وسیله کمک کننده در این شرایط راه اندازی خطوط مستقیم پروازی و همچنین کشتی‌های رو-رو است که گشایش زیادی را در ترانزیت مسافر و صادرات کالا از کشورمان به آکتائو و از آکتائو به دیگر کشورها ایجاد خواهد کرد.


- مسکن و انبوه سازی
• با توجه به رشد شهر اکتائو و اینکه این شهر دومین شهر قزاقستان در زمینه رشد و گسترش است نیاز برای انبوه سازی مسکن کاملا احساس می‌شود و گفت وگو برای سرمایه گذاری و همچنین فروش کالاهای ساختمانی انجام شده و هم اکنون میزان قابل توجهی از مواد ساختمانی آکتائو از ایران تامین می‌گردد .
• در هر دو زمینه مسکن گران قیمت و انبوه سازی برای اقشار متوسط در اکتائو نیاز وجود دارد.
• آمادگی انبوه سازی در اکتائو هم برای کم درآمدها و هم اقشار متوسط وجود دارد.


- گردشگری
• با توجه به فراهم بودن زمینه‌های لازم برای جذب گردشگر در استان مانگیستائو در این زمینه تمایل برای استفاده از تجربیات طرفین وجود دارد.
• استان مانگیستائو نزدیک ترین استان قزاقستان به ایران است و با توجه به ارتباط دریایی این استان پتانسل مناسبی برای سرمایه گذاری در بخش گردشگری وجود دارد.

- محصولات غذایی و کشاورزی
• با توجه به هوای گرم اکتائو و  کمبود آب ،  تقریبا محصول کشاورزی در این منطقه کشت نمی‌شود و نیاز برای واردات از ایران به شدت احساس می‌گردد .
• هشتاد درصد محصولات غذایی آکتائو از خارج از این منطقه و از سایر نقاط قزاقستان و ایران تامین می‌شود.
•• با توجه به اینکه طرف قزاقستانی جزو اتحادیه گمرکی با روسیه است و بسیاری از اقلام که از قزاقستان وارد روسیه می‌شوند هیچ گمرکی به آنها تعلق نمی‌گیرد. امکان احداث و راه اندازی انبارهای ذخیره وجود دارد که در مرحله بعد برای بازار قزاقستان و بازار های روسیه و ... صادر شود . همچنین در مرحله بعد احداث کارخانجات تولید محصولات غذایی ایرانی در اکتائو و دیگر مناطق مستعد امکان همکاری متقابل خوبی خواهد بود.
• برای این منظور می توان از قوانین منطقه ویژه اقتصادی آکتائو استفاده کرد که آن را از معافیت مالیاتی قابل توجهی برخوردار می سازد. علاوه بر این امکان فراهم شدن آب و برق کارخانه‌های تولیدی پتانسیل خوبی برای این منطقه قلمداد می‌شود .
• در حال حاضر  محصولات صیفی و پرتقال جمهوری آذربایجان در بازار آکتائو به وفور یافت می‌شود که مرغوبیت چندانی ندارد و قطعا بسیاری از  نیاز های این منطقه در این بخش  قابل تامین از سوی شرکت ها و محصولات ایرانی است.

متن دیدگاه
نظرات کاربران
تاکنون نظری ثبت نشده است

امتیاز شما