نگاهی به بازار محصولات کشاورزی در مالزی

در این مطلب نگاهی بخش کشاورزی مالزی و وضعیت تجارت این بخش شده است.

تجارت کشاورزی و کالاهای اولیه مالزی در سال 2019 با صادرات 25 میلیارد دلار و واردات 18.3 میلیارد دلار به 43.5 میلیارد دلار رسید. روغن پالم سهم اصلی صادرات محصولات کشاورزی این کشور را در اختیار دارد و بازارهای اصلی آن نیز در چند سال گذشته چین، هند، اتحادیه اروپا، و پاکستان می‌باشد. تایلند، اندونزی، چین، استرالیا و هند بزرگترین تامین کنندگان محصولات کشاورزی به مالزی هستند از جمله در زمینه گندم، برنج، کنجاله پروتئینی، محصولات لبنی، گوشت گاو و بیشتر میوه‌ها و مرکبات.

برخی محصولات عمده و سهم بازار مالزی بر اساس ارزش آن دسته بندی محصولات مهمترین کشورهای تامین کننده (2019) وضعیت تولید در مالزی محصولات لبنی نیوزیلند 36 درصد استرالیا 9 درصد آمریکا 9 درصد تایلند 6 درصد آمارهای 2019 نشان می دهد که مالزی 1.3 میلیارد دلار واردات در این بخش داشته است. شرکت های مالزیایی توان تامین نیاز داخلی را ندارند. گوشت گاو هند 73 درصد استرالیا 16 درصد نیوزیلند 5 درصد برزیل 4 درصد قریب به 500 میلیون دلار واردات گوشت گاو مالزی بوده و عموما به دلیل فقدان پرورش گاو در این کشور ظرفیت تامین داخلی وجود ندارد. گندم و غلات استرالیا 34 درصد آمریکا 24 درصد کانادا 15 درصد اوکراین 12 درصد براساس آمارها در سال 2019 حدود 330 تا 335 میلیون دلار صرف واردات گندم و غلات شده است. مالزی در این حوزه نیز ظرفیت تولید داخلی ندارد. میوه‌های غیر استوایی  چین 27 درصد آمریکا 16 درصد تایلند 11 درصد تونس 8 درصد مالزی به دلیل آب و هوای مخصوص خود تنها ظرفیت تولید میوه‌های استوایی را دارد و سایر میوه‌ها را از طریق واردات تامین می نماید. ارزش واردات سالیانه میوه به مالزی در حدود 230 میلیون دلار تخمین زده شده است.

بخش‌های کشاورزی، شیلات و جنگل‌داری تقریبا 10 درصد از نیروی کار مالزی را به خدمت گرفته است و حدود هشت درصد از تولید ناخالص داخلی این کشور را تشکیل می‌دهند. روغن پالم، لاستیک و کائوچو، کاکائو و محصولات چوبی حدود نیمی از تولید این بخش را تشکیل می دهند در حالی که سایر عوامل مهم شامل میوه‌های استوایی و برنج هستند.

مالزی پس از اندونزی دومین تولید کننده و صادرکننده روغن نخل در جهان است. تولید روغن نخل مالزی 28 درصد از تولید جهانی و 33 درصد از صادرات جهانی را در سال 2019 به خود اختصاص داده است. از آنجایی که زمین اضافی برای تولید روغن نخل در دسترس نیست، هرگونه افزایش در تولید ملی در این مرحله یا باید ناشی از افزایش بازده و بهره وری باشد و یا از محل تخریب جنگل ها و تبدیل آن به زمین کشاورزی. شرکت های روغن نخل مالزی نیز در اندونزی حضور پررنگی دارند و پالایشگاه‌های روغن نخل در بازارهای بزرگی مانند اروپا، هند، چین و آمریکا سرمایه گذاری کرده اند. بسیاری از بزرگ‌ترین و موفق‌ترین شرکت‌های مالزی، شرکت‌های روغن نخل هستند که دولت در آنها سهم و مالکیت دارد.

گوشت مرغ پروتئین غالب مصرفی در این کشور است. بخش طیور نسبتا قوی و توسعه یافته است.  صنعت پرورش گاو و گوسفند در این کشور وجود ندارد و از این رو مالزی تولید گوشت قرمز قابل توجهی ندارد و عموما از کشورهای هند، نیوزیلند و استرالیا نیاز گوشت قرمز خود را تامین می نماید.

مالزی دارای قابلیت تحقیقات کشاورزی نسبتا قوی، به ویژه در بخش روغن نخل و کائوچو است. تقریبا تمام سرمایه‌گذاری‌های جدید و معنادار کشاورزی به بخش کشت روغن نخل اختصاص دارد. گفته می‌شود هیچ گونه تولید تجاری گیاهان فراریخته ژنتیکی در این کشور وجود ندارد.  وزارت بهداشت مالزی در سال 2013 دستورالعمل هایی را در مورد برچسب گذاری محصولات فراریخته ژنتیکی به منظور اطمینان از ایمنی مواد غذایی و ارائه راهنمایی به صنعت غذا و مصرف کننده منتشر کرده است. این دستورالعمل ها تصریح دارند که برچسب زدن برای محصولات با محتوای فراریخته بیش از سه درصد اجباری است.

قانون مواد غذایی مالزی مصوب 1983 و مقررات غذایی مصوب 1985 مقررات یا رویه‌های واردات و صادرات مواد غذایی را کنترل می‌کند. بخش ایمنی و کیفیت مواد غذایی وزارت بهداشت مالزی به همراه چندین سازمان دولتی دیگر مسئول اجرای این قوانین هستند، از جمله دستورالعمل های انطباق معمول، نمونه برداری، بازرسی، و کنترل واردات.

گواهی حلال

بسیاری از محصولات غذایی (مانند گوشت گاو یا مرغ) برای ورود به مالزی نیاز به گواهی حلال دارند. در ایران به دلیل عدم نیاز به گواهی حلال (با پیش فرض حلال بودن همه محصولات) تصور غالب بر این است که در بازارهایی چون مالزی نیز می‌توان بدون رعایت این نیازمندی ورود داشت در حالی که نیاز است این تصور اصلاح و در خصوص گسترش همکاری‌های حلال با مالزی اقدامات جدی تری را صورت داد. در حال حاضر، بنیاد توسعه اسلامی مالزی (JAKIM) تنها نهاد مجاز برای صدور گواهی حلال است. در ایران،JAKIM  لوگوی ایکریک (ICRIC) را به عنوان یکی از لوگوهای حلال به رسمیت شناخته است ولی هنوز در خصوص تفاهم نامه همکاری‌های حلال با مالزی دو طرف در حال گفتگو و تبادل نظرات برای توافق بر روی متن مشترک هستند.

ثبت محصولات وارداتی لبنیات

در مارس 2018، دولت مالزی تصمیمی را اجرایی نمود که بر اساس آن تولیدکنندگان و صادرکنندگان خارجی محصولات لبنی باید برای ثبت ورود این دسته از محصولات نزد دولت این کشور درخواست مجوز ارائه دهند. مالزی این اقدام را برای بهبود قابلیت ردیابی محصولات لبنی وارداتی و اطمینان از اینکه محصولات لبنی وارداتی دارای گواهی حلال هستند، اجرا کرده است. با اجرایی شدن این دستورالعمل درخواست‌ شرکت هایی که سابقه صادرات محصول لبنی به مالزی داشتند به صورت فوق العاده و سریع بررسی شد ولی برای صادرکنندگان بعدی که تازه مایل به ورود به این بازار هستند بررسی استانداردهای لازم بین شش ماه تا یک سال به طول می انجامد.