اخبار اقتصادی قزاقستان - آکتائو

گزیده اخبار و تحولات اقتصادی قزاقستان در هفته سوم آذرماه 1404مندرج در روزنامه‌ها و رسانه‌های این کشور به شرح زیر می‌باشد:

تلاش‌ برای جذب سرمایه‌گذاران درمنطقه مانگیستائو

مطابق با دستورالعمل‌های رییس دولت که در سخنرانی خود خطاب به ملت در ۸ سپتامبر ۲۰۲۵ بیان شد، تلاش‌های فعالی در منطقه مانگیستائو برای جذب سرمایه‌گذاری به منظور تضمین توسعه اقتصادی پایدار منطقه در حال انجام است. مرکز ارتباطات عمومی وزارت صنعت و توسعه صنعتی-نوآوری گزارش می‌دهد که طی سه سال گذشته، بیش از ۲.۹ تریلیون تنگه در سرمایه ثابت منطقه سرمایه‌گذاری شده است. به گفته مرکز از ابتدای امسال ۱۷ پروژه به ارزش تقریبی ۲۳۰ میلیارد تنگه راه‌اندازی شده که تقریباً ۵۵۰ شغل جدید دائمی ایجاد کرده است.پنج پروژه دیگر نیز به ارزش ۳۸ میلیارد تنگه تا پایان سال به بهره‌برداری برسد.

 علاوه بر این، از ابتدای سال، برای جذب سرمایه‌گذاران بزرگ خارجی و تقویت همکاری‌های دوجانبه، تقریباً ۲۰ جلسه با سفرا و کنسول‌های کشورهای همسایه و غیر CIS و همچنین با سرمایه‌گذاران خارجی که برای آشنایی با فرصت‌های سرمایه‌گذاری، تجاری و اقتصادی منطقه آمده بودند، برگزار شده است. بر اساس این گزارش، کار گسترش منطقه ویژه اقتصادی بندر آکتائو نیز همچنان ادامه دارد.

https://web.telegram.org/a/#-1001444509026

افزایش دو برابری مساحت منطقه ویژه اقتصادی بندر آکتائو

مساحت منطقه ویژه اقتصادی بندر آکتائو (SEZ)  با اضافه شدن فرودگاه بین‌المللی آکتائو به۹,۸۱۴,۵۰۳ هکتار(91 هزار کیلومتر مربع) رسید. منطقه ویژه پیش از این، ۴,۴۰۷,۵۰۳ هکتار را پوشش می‌داد. فرمان دولت جمهوری قزاقستان مورخ ۵ دسامبر ۲۰۲۵، مرزها و شاخص‌های هدف منطقه ویژه اقتصادی بندر آکتائو را به‌روزرسانی کرد. این فرمان از ۹ دسامبر ۲۰۲۵ لازم‌الاجرا می‌شود. طبق این سند، قلمرو منطقه ویژه اقتصادی شامل فرودگاه بین‌المللی آکتائو، در منطقه مانگیستائو در محدوده اداری-سرزمینی شهرهای آکتائو و ژاناوزن و شهرستان‌های مونایلی، کاراکیان و توپکاراگان واقع شده است. این منطقه ویژه اقتصادی، یک منطقه ویژه اقتصادی مستقر در بندر است.

https://www.lada.kz/aktau_news/society/146894-territoriia-sez-morport-aktau-rasshirena-vdvoe.html

میزان سرمایه گذاری در 16منطقه ویژه اقتصادی قزاقستان در نه ماه ابتدایی 2025

16 منطقه ویژه اقتصادی(SEZ) قزاقستان نقش محوری در استراتژی سرمایه‌گذاری این کشور دارند و مشوق‌های مالیاتی، رویه‌های گمرکی ساده و سایت‌های صنعتی آماده ارائه می‌دهند. این مناطق که شامل تولید، لجستیک و فناوری می‌شوند، برای جذب سرمایه‌گذاران و ایجاد شغل طراحی شده‌اند. چارچوب SEZ توسط قانون مناطق ویژه اقتصادی و صنعتی مصوب سال 2019، همراه با قانون مالیات، قانون گمرک و قانون زمین تنظیم می‌شود. مزایا شامل معافیت‌های مالیاتی شرکت‌ها، تخفیف مالیات بر دارایی و زمین، مالیات بر ارزش افزوده صفر برای کالاهای واجد شرایط، رویه‌های استخدام ساده و رفتار گمرکی بدون عوارض است.

ساریارکا، در کاراگاندا، اونتوستیک در شیمکنت، بندر دریایی آکتائو، خورگوس، دروازه شرقی و پارک فناوری‌های نوآورانه در آلماتی، تکنوپولیس در آستانه و توران در ترکستان از مهم ترین مناطق ویژه اقتصادی در جمهوری قزاقستان می‌باشند. بر اساس اعلام رسمی وزارت صنعت و ساخت و ساز تا سه ماهه سوم امسال، مناطق ویژه اقتصادی بیش از 10 تریلیون تنگه (19.2 میلیارد دلار آمریکا) سرمایه‌گذاری جذب کرده‌اند که چهار تریلیون تنگه (7.7 میلیارد دلار آمریکا) در بخش‌های صنعتی سرمایه‌گذاری شده است. در مجموع 549 پروژه تکمیل شده است که 12 تریلیون تنگه (23 میلیارد دلار آمریکا) تولید و 954.8 میلیارد تنگه (1.8 میلیارد دلار آمریکا) صادرات داشته و 33022 شغل ایجاد شده است. سرمایه‌گذاری خارجی یک تریلیون تنگه (2 میلیارد دلار آمریکا) را تشکیل می‌دهد.

توسعه زیرساخت‌ها همچنان یک محدودیت کلیدی است و محدودیت تأمین مالی، تکمیل تأسیسات حیاتی را کند می‌کند.برای رسیدگی به این چالش‌ها، قزاقستان در حال مذاکره با مؤسسات مالی و تهیه اصلاحات قانونی برای بهبود مدیریت مناطق ویژه اقتصادی و رویه‌های سرمایه‌گذاری است. این وزارتخانه گفت که در این مرحله هیچ منطقه ویژه اقتصادی جدیدی برنامه‌ریزی نشده و دولت تقویت مناطق موجود را در اولویت قرار داده است.

https://astanatimes.com/2025/12/inside-kazakhstans-16-special-economic-zones-projects-and-jobs-in-2025/

بیش از 225میلیون دلار، تولید محصولات کشاورزی در منطقه آتیرائو

بر اساس اعلام آمانگلدی سلامت، رییس اداره کشاورزی و روابط زمینی منطقه‌ای، تولیدات کشاورزی، جنگلداری و شیلات در منطقه آتیرائو از ژانویه تا اکتبر 2025 به 116.8 میلیارد تنگه(225میلیون دلار) رسید.این رقم در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته 108.6 درصد افزایش یافته است.

طبق گزارش این اداره، تولید محصولات کشاورزی به 52.7 میلیارد تنگه (101میلیون دلار) و تولید دام به 61.7 میلیارد تنگه(119میلیون دلار) رسید. جمعیت دام منطقه نیز افزایش یافت. اکنون 238000 راس گاو، 590000 راس گوسفند و بز، تقریباً 150000 اسب، 43000 شتر و 243800 قطعه مرغ وجود دارد. عملیات برداشت محصول به پایان رسیده است. ۱۴۴,۳۰۰ تن محصولات کشاورزی برداشت شد( ۶۸۷۰۰ تن سبزیجات، ۳۹۶۰۰ تن خربزه، ۷۳۰۰ تن سیب‌زمینی و ۲۸۶۰۰ تن محصولات علوفه‌ای). آمانگلدی خاطرنشان کرد در طول دوره گزارش، این منطقه 40000 تن گوشت، 27600 تن شیر و 43 میلیون تخم مرغ تولید کرده است.

مقامات منطقه‌ای همچنین برنامه‌هایی را برای سال‌های آینده اعلام کردند. بین سال‌های ۲۰۲۵ تا ۲۰۲۷، تعداد ۱۲ پروژه سرمایه‌گذاری در منطقه آتیرائو اجرا شود که ۴۶۰ شغل جدید ایجاد می‌کند. قرار است شش مورد از این پروژه‌ها در سال ۲۰۲۵ به بهره‌برداری برسند.

https://azh.kz/ru/news/view/122697

شکستن رکوردهای گردشگری در آسیای مرکزی

آسیای مرکزی شاهد رونق گردشگری است و قزاقستان همچنان با افزایش شدید ورود گردشگران بین‌المللی و داخلی، به تقویت این موج منطقه‌ای ادامه می‌دهد. در نیمه اول سال ۲۰۲۵، این کشور از ۷.۵ میلیون گردشگر خارجی، از جمله ۵ میلیون نفری که بیش از ۲۴ ساعت اقامت داشتند، میزبانی کرد. در کل سال ۲۰۲۴، تعداد کل بازدیدکنندگان به ۱۵.۳ میلیون نفر رسید. طبق اعلام کمیته صنعت گردشگری این کشور، در سال ۲۰۲۴، تأسیسات گردشگری ۱۵۱ میلیارد تنگه (تقریباً ۳۱۸ میلیون دلار آمریکا) درآمد ایجاد کرده‌اند که نسبت به سال گذشته ۲۵ درصد افزایش داشته است. افزایش گردشگران به دلیل نظام‌های بدون ویزا، گسترش مسیرهای هوایی و افزایش علاقه به طبیعت و میراث فرهنگی قزاقستان، می‌باشد.

 این گزارش نشان می‌دهد که چین با ۶۵۵۰۰۰ بازدیدکننده در صدر ورودی‌های قرار دارد و پس از آن هند با ۱۴۶۰۰۰، ترکیه با ۱۳۰۰۰۰، آلمان با ۹۲۰۰۰ و کره جنوبی با ۴۰۰۰۰ قرار دارند. همچنین گردشگری داخلی در قزاقستان نیز افزایش یافته و در سال ۲۰۲۴ به ۱۰.۵ میلیون مسافر رسیده که تقریباً یک میلیون نفر بیشتر از سال قبل است.

در همین راستا، بر اساس اعلام باویرژان راپیکوف، معاون وزیر گردشگری و ورزش جمهوری قزاقستان، در نیمه اول سال 2025، خدمات گردشگری در منطقه مانگیستائو به 7.3 میلیارد تنگه(14میلیون دلار) رسید که نسبت به سال  میلادی، 12 درصد افزایش یافته است. در سال‌های اخیر، علاقه گردشگران به این منطقه به طور قابل توجهی افزایش یافته و تعداد کل گردشگرانی که در نیمه اول سال 2025 از این منطقه بازدید کرده‌اند به 213000 نفر رسیده است.

https://astanatimes.com/2025/12/central-asia-breaks-tourism-records-as-regional-travel-surge-accelerates/

عبور جمعیت آکتائو از مرز ۳۰۰ هزار نفر

آبیلکر بایپاکوف، شهردار آکتائو، در دیدار با استاندار مانگیستائو اعلام کرد جمعیت فعلی این شهر ۳۰۳۷۵۲ نفر است که شامل ۶۰۰۱ نوزاد می‌شود. به گفته شهردار، جمعیت در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته ۱۳۰۰۰ نفر افزایش یافته است. وی افزود ساکنان آکتائو ۴۰ درصد از کل جمعیت منطقه مانگیستائو را تشکیل می‌دهند. از اول مارس ۲۰۲۴، منطقه مانگیستائو ۷۸۹۹۱۴ نفر جمعیت داشته است. این منطقه به طور مداوم از نظر نرخ زاد و ولد در قزاقستان رتبه اول را دارا می‌باشد.

https://www.lada.kz/aktau_news/society/146714-chislennost-naseleniia-aktau-prevysila-300-tysiach-chelovek.html

 ساخت یک پالایشگاه نفت جدید با مشارکت سرمایه‌گذاران خارجی

یرلان آکنژنوف، وزیر انرژی جمهوری قزاقستان، گفت این کشور قصد دارد سرمایه‌گذاران خارجی را برای ساخت چهارمین پالایشگاه نفت خود جذب کند. وی پیشنهاد داد که انجمن KAZENERGY یک نمایشگاه جاده‌ای هدفمند برای معرفی این پروژه به سرمایه‌گذاران بالقوه، از جمله شرکت‌هایی از کشورهای عضو OECD، ترتیب دهد. مشارکت شرکای بین‌المللی، پایه‌های فناوری و مالی ساخت و ساز آینده را تقویت خواهد کرد.

طبق مفهوم توسعه صنعت پالایش نفت برای سال‌های 2025 تا 2040، پالایشگاه جدید باید سالانه تا 10 میلیون تن نفت خام را فرآوری کند. پیش از این گزارش شده بود که ساخت و ساز می‌تواند در سال 2032 آغاز شود، همان دوره‌ای که وزارت انرژی کمبود فرآورده‌های نفتی سبک را پیش‌بینی می‌کند که می‌تواند از اوایل سال 2036 به وجود آید. قزاقستان غربی به عنوان یک مکان اولیه در نظر گرفته شده، اما تصمیم نهایی در مورد محل ساخت و ساز به سرعت برقی‌سازی حمل و نقل، روند مصرف انرژی و پتانسیل صادرات کشور بستگی دارد. مطالعه امکان‌سنجی اولیه و اسناد طراحی و برآورد برای سال‌های 2028 تا 2030 برنامه‌ریزی شده است. ساخت پالایشگاه جدید به عنوان گامی استراتژیک در جهت تضمین امنیت سوخت قزاقستان و پایداری بلندمدت بخش پالایش نفت تلقی می‌شود.

https://azh.kz/ru/news/view/122785

قصد روسیه برای  سه برابر کردن صادرات گاز به قزاقستان تا سال ۲۰۲۸ میلادی

کمیته انرژی دومای دولتی پس از جلسه کمیسیون بین پارلمانی روسیه و قزاقستان، گزارش داد عرضه گاز روسیه به قزاقستان می‌تواند در سال‌های آینده به طور قابل توجهی افزایش یابد. کمیته دومای دولتی تأکید کرد در حالی که در سال ۲۰۲۴، عرضه ۳.۸ میلیارد متر مکعب در سال بود، تا سال ۲۰۲۸ می‌تواند این مقدار به ۱۲ میلیارد متر مکعب افزایش یابد.

در حال حاضر، گاز روسیه به مناطق قزاقستان غربی، کوستانای و آکتوبه عرضه می‌شود. افزایش واردات به دلیل تقاضای رو به رشد این جمهوری، از جمله برنامه‌هایی برای گازرسانی به مناطق شمالی قزاقستان است. در اکتبر ۲۰۲۵، گازپروم و قزاقستان تفاهم‌نامه‌ای در مورد ساخت یک خط لوله اصلی گاز جدید امضا کردند. انتظار می‌رود این پروژه به یک پروژه کلیدی در جهت‌دهی مجدد صادرات گاز روسیه و تضمین تأمین سوخت برای مناطق شمالی و شمال شرقی قزاقستان تبدیل شود. دولت روسیه پیش از این طرح برنامه‌ریزی منطقه‌ای را اصلاح کرده و ساخت یک خط لوله گاز با ظرفیت تا 10 میلیارد متر مکعب در سال را پیش‌بینی کرده است. همچنین در سپتامبر 2025، توافق‌نامه‌ای برای افزایش تأمین گاز روسیه برای سال‌های 2025تا2026 به امضا طرفین رسیده بود.

https://azh.kz/ru/news/view/122712

 افزایش روند سرمایه گذاری چین در بخش انرژی جمهوری قزاقستان

چین از طریق سرمایه‌گذاری‌های چند میلیارد دلاری، توافق‌نامه‌های بلندمدت تأمین انرژی و شبکه رو به رشدی از مشارکت‌های استراتژیک، به طور پیوسته در حال گسترش نفوذ خود در بخش نفت و گاز قزاقستان است. از موارد سرمایه گذاری شرکت های چینی می‌توان به قراردادهای ذیل اشاره کرد:

ساخت یک مجتمع شیمیایی گازی در منطقه آکتوبه برای تولید اوره با سرمایه‌گذاری حدود 1 میلیارد دلاری شرکت ملی نفت چین (CNPC)،

اعلام آمادگی بانک توسعه چین برای تأمین مالی ساخت خطوط لوله اصلی برای انتقال اتان و پروپان در منطقه آتیرائو با حجم سرمایه‌گذاری حدود ۵۳۰ میلیون دلار،

قراردادی برای اکتشاف و تولید در میدان ژیلیوی در منطقه آتیرائو توسط شرکت CNOOC چین در ماه ژوئن2025،

سرمایه‌گذاری مشترک KMG با Sinopec برای انجام بررسی‌های زمین‌شناسی در ۳ دسامبر2025،

قرارداد جدید KMG با یکی از شرکت‌های تابعه Sinopec برای اکتشاف و توسعه هیدروکربن‌ها در منطقه برزوفسکی در منطقه قزاقستان غربی در ماه اکتبر2025،

سرمایه‌گذاری‌های مشترک بیش از 8 میلیارد دلاری KMG با CNPC و Sinopec در مورد ساخت مجتمع اوره برای فراهم آوردن تقاضای داخلی قزاقستان به میزان 350،000 تا 400،000 تن در سال،

فرآوری گاز در میدان Urihtau، گسترش پالایشگاه نفت شیمکنت (PKOP LLP) و افزایش ظرفیت در امتداد خطوط لوله نفتی Atyrau-Kenkik ، Kenkik-Kumkol و برنامه‌هایی برای تولید پلی اتیلن، اسید ترفتالیک (TFC)  و پلی اتیلن ترفتالات(PET).

https://timesca.com/chinas-power-play-in-central-asias-energy-sector/

 افزایش حمل و نقل بار  توسط  شرکت راه‌آهن ملی قزاقستان در سال جاری

شرکت راه‌آهن ملی قزاقستان، (KTZ) گزارش داد که حجم بار در شبکه آن از ژانویه تا نوامبر2025 به ۲۸۷.۸ میلیون تن رسیده که ۴ درصد بیشتر از مدت مشابه سال گذشته است. حجم محموله‌های صادراتی با ۶ درصد افزایش به ۸۰.۲ میلیون تن افزایش یافته و محموله‌های زغال‌سنگ با ۸ درصد افزایش به ۳۱.۲ میلیون تن رسیده که ناشی از افزایش عرضه به روسیه، اتحادیه اروپا و آسیای مرکزی می‌باشد.

حجم محموله‌های غلات در مجموع ۹.۷ میلیون تن بوده که ۳۶ درصد افزایش از خود نشان می دهد. در مجموع ۵.۶ میلیون تن به کشورهای آسیای مرکزی( ۴ میلیون تن به ازبکستان، ۱.۳ میلیون تن به تاجیکستان و ۳۰۰۰۰۰ تن به جمهوری قرقیزستان) حمل شده و محموله‌ها به ایران دو برابر شده و به ۸۰۰۰۰۰ تن رسیده است.

محموله‌های ترانزیتی از طریق روسیه به ۲.۲ میلیون تن رسیده که شامل افزایش قابل توجه از طریق بنادر دریای سیاه و بالتیک می‌شود. محموله‌های غلات فرآوری شده و خوراک دام با ۵۷ درصد افزایش به ۴.۲ میلیون تن رسید که ناشی از افزایش تقریباً چهار برابری صادرات به چین است.

https://astanatimes.com/2025/12/kazakhstan-temir-zholy-reports-strong-freight-growth-in-january-november/