قزاقستان در کانون منافع استراتژیک ژاپن: افق‌های جدید برای همکاریهای اقتصادی و تجاری

هیئتی از بزرگترین فدراسیون تجاری ژاپن، کیدانرن ، به رهبری تاکشی‌هاشیموتو، رئیس هیئت مدیره خطوط میتسویی OSK به قزاقستان سفر کرد. قزاقستان و ژاپن بر صنعت، فناوری و سرمایه گذاری تمرکز دارند. اولژاس بکتنوف نخست وزیر در تاریخ 9 ژوئیه 2026 با هیئتی از فدراسیون تجاری ژاپن کیدانرن به رهبری تاکشی‌هاشیموتو، رئیس شرکت میتسویی OSK Lines، دیدار کرد تا در مورد گسترش تجارت، سرمایه گذاری و همکاری‌های فناوری بین قزاقستان و ژاپن گفتگو کند.

این مذاکرات بر اجرای توافقات حاصل شده در جریان سفر رسمی‌توکایف، رئیس جمهور قزاقستان به ژاپن در دسامبر 2025، که در آن دو کشور 47 توافق تجاری به ارزش بیش از 3.7 میلیارد دلار امضا کردند، متمرکز بود. بکتنوف، ژاپن را یکی از شرکای اقتصادی کلیدی قزاقستان در شرق آسیا توصیف کرد. به گفته وی، تجارت دوجانبه در سال گذشته از ۱.۷ میلیارد دلار فراتر رفت، در حالی که ۶۸ شرکت با سرمایه ژاپنی در قزاقستان فعالیت می‌کنند، از جمله اینپکس، ماروبنی، سومیتومو و میتسویی. نخست وزیر گفت که قزاقستان متعهد به گسترش همکاری با ژاپن به عنوان یکی از اقتصادهای پیشرو در زمینه فناوری در جهان است و آمادگی دولت را برای حمایت از پروژه‌های سرمایه‌گذاری مشترک جدید، انتقال فناوری و بومی‌سازی تولید مجدداً تأیید کرد. او گفت: «ما نه تنها به گسترش تجارت و سرمایه‌گذاری، بلکه به راه‌اندازی پروژه‌های مشترکی که فناوری‌های پیشرفته، صنایع مدرن و تخصص بلندمدت را برای اقتصاد ما به ارمغان می‌آورد، علاقه‌مندیم.»

هاشیموتو گفت ژاپن فرصت‌های قابل توجهی برای تعمیق همکاری با قزاقستان، به ویژه در زمینه تحول دیجیتال و توسعه سرمایه انسانی، می‌بیند. او گفت: «سرعت تحول دیجیتال قزاقستان چشمگیر است. قزاقستان کشوری جوان است که در این زمینه پیشرفت چشمگیری داشته و بسیاری از جوانان آن نوآوری دیجیتال را هدایت می‌کنند.

ما علاقه‌مند به ادامه همکاری در توسعه سرمایه انسانی، از جمله آموزش متخصصان فناوری اطلاعات و تحول دیجیتال با مهارت بالا هستیم.» او افزود که شرکت‌های ژاپنی تجربه گسترده‌ای در اجرای پروژه‌های زیرساختی بلندمدت دارند و علاقه‌مند به همکاری در توسعه زیرساخت‌های دیجیتال و لجستیکی و همچنین فناوری‌های سبز هستند. ژاپن همچنین آماده است تا راه‌حل‌های سازگار با محیط زیست را برای بخش معدن قزاقستان ارائه دهد تا از توسعه اقتصادی پایدار حمایت کند. دو طرف، حمل و نقل و لجستیک، از جمله توسعه مسیر حمل و نقل بین‌المللی ترانس خزر و زیرساخت‌های بندری خزر، به همراه انرژی، دیجیتالی شدن، هوش مصنوعی و همکاری‌های صنعتی را به عنوان حوزه‌های اولویت‌دار برای همکاری‌های آینده شناسایی کردند. قزاقستان همچنین علاقه خود را برای راه‌اندازی پروژه‌های مشترک با شرکت‌های ژاپنی با تمرکز بر انتقال فناوری، بومی‌سازی تولید و ایجاد محرک‌های جدید رشد اقتصادی ابراز کرد.

تمرکز بر فناوری، تولید و شایستگی‌های جدید بین دو کشور

در ادامه اولژاس بکتنوف گفت: قزاقستان روی اجرای پروژه‌های مشترکی که به تسریع تمرکز و توسعه فناوری اقتصاد کمک می‌کنند، حساب می‌کند. اولژاس بکتنوف خاطرنشان کرد: «تحت رهبری توکایف رئیس جمهور توکایف، ما وارد دوره‌ای از تحولات سیاسی و اقتصادی گسترده شده است. قانون اساسی که با همه‌پرسی ملی تصویب شد، تعهد به ساختن قزاقستانی عادل و مترقی، پذیرای مشارکت سازنده بین‌المللی را تثبیت کرده است. در این زمینه، همکاری با ژاپن برای ما از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. ما نه تنها به گسترش تجارت و سرمایه‌گذاری، بلکه به راه‌اندازی پروژه‌های مشترکی که فناوری‌های جدید، تولید مدرن و تخصص بلندمدت را برای اقتصاد به ارمغان می‌آورد، علاقه‌مندیم.»

دولت همچنین آمادگی خود را برای حمایت از پروژه‌های سرمایه‌گذاری جدید، ترویج بومی‌سازی تولید و پیاده‌سازی فناوری‌های پیشرفته با مشارکت شرکای ژاپنی اعلام کرد. تاکشی‌هاشیموتو ، رئیس هیئت مدیره خطوط هوایی میتسویی OSK، به سرعت بالای تحول دیجیتال در قزاقستان اشاره کرد و تأکید کرد که شرکت‌های ژاپنی علاقه‌مند به گسترش همکاری در چندین زمینه هستند.

در ادامه تاکشی‌هاشیموتو تأکید کرد: «سرعت تحول دیجیتال قزاقستان چشمگیر است. قزاقستان کشوری جوان است که در این زمینه پیشرفت چشمگیری دارد. جوانان زیادی در اینجا هستند که در حال پیشبرد دیجیتالی شدن هستند. ما علاقه‌مند به ادامه همکاری با قزاقستان در توسعه سرمایه انسانی، از جمله آموزش پرسنل بسیار ماهر در فناوری اطلاعات و تحول دیجیتال هستیم. شرکت‌های ژاپنی تجربه قابل توجهی در اجرای پروژه‌های زیرساختی بلندمدت دارند. ما پتانسیل زیادی برای همکاری در توسعه زیرساخت‌های دیجیتال و لجستیک و همچنین در فناوری‌های سبز می‌بینیم. ژاپن آماده ارائه راه‌حل‌های سازگار با محیط زیست برای صنعت معدن و کمک به توسعه پایدار اقتصاد قزاقستان است.»

در طول مذاکرات، طرفین به طور جداگانه در مورد حوزه‌هایی که می‌توانند محرک مرحله جدیدی از همکاری باشند، مورد بحث و بررسی قرار گرفت. از جمله همکاری‌ها عبارتند از :

• توسعه زیرساخت‌های حمل و نقل و لجستیک، از جمله کریدور میانی و بنادر دریای خزر؛
• انرژی؛
• دیجیتالی شدن و هوش مصنوعی؛
• همکاری صنعتی؛
• بومی‌سازی تولید؛
• بکارگیری فناوری‌های سازگار با محیط زیست در صنعت و معدن

آستانه امیدوار است که پروژه‌های جدید با مشارکت شرکت‌های ژاپنی نه تنها سرمایه‌گذاری‌های بیشتری را جذب کند، بلکه باعث ایجاد تأسیسات تولیدی مدرن، مشاغل جدید و تضمین انتقال فناوری در درازمدت شود.

کیدانرن بزرگترین و تأثیرگذارترین فدراسیون تجاری ژاپن است. این فدراسیون شامل ۱۵۷۴ شرکت ، ۱۰۶ انجمن صنعتی و ۴۷ سازمان اقتصادی منطقه‌ای است. این سازمان نماینده منافع بزرگترین شرکت‌های ژاپن است و نقش کلیدی در توسعه همکاری‌های اقتصادی بین‌المللی این کشور ایفا می‌کند.

۱۷ پروژه به ارزش تقریبی ۹۴۰ میلیون دلار در چارچوب همکاری‌های صنعتی قزاقستان و ژاپن

در ادامه این هیات با یرساین ناگاسپایف، وزیر صنایع و ساخت و ساز دیدار کرد. موضوع اصلی مذاکرات، گسترش همکاری در بخش‌های دارای اهمیت استراتژیک و تمرکز بر فناوری و تولید جدید برای دو کشور بود. در جریان مذاکرات، طرفین در مورد توسعه بیشتر مشارکت‌های صنعتی و سرمایه‌گذاری بحث و تبادل نظر کردند. توجه ویژه‌ای به اجرای توافقات حاصل شده در جریان سفر رسمی‌توکایف، رئیس جمهور قزاقستان به ژاپن در دسامبر گذشته مبذول شد.

در آن زمان بود که ۴۷ توافقنامه تجاری بین دو کشور امضا شد که ۹ مورد از آنها توسط وزارت صنایع و ساخت و ساز در حال اجرا است. امروزه، همکاری‌ها به سطح جدیدی رسیده است. شرکت‌های قزاقستانی و ژاپنی برای گسترش تأمین فلزات خاکی کمیاب و تجهیزات صنعتی و همچنین پیاده‌سازی فناوری‌های مدرن و راه‌حل‌های تولیدی با یکدیگر همکاری می‌کنند.

یکی از نتایج کلیدی این همکاری، پروژه‌های صنعتی مشترک بود. در حال حاضر، ۱۷ پروژه به ارزش تقریبی ۹۴۰ میلیون دلار در چارچوب همکاری‌های صنعتی قزاقستان و ژاپن در حال اجرا است . ده مورد از این پروژه‌ها قبلاً به بهره‌برداری رسیده‌اند ، در حالی که بقیه در مراحل مختلف اجرا هستند. این حجم از سرمایه‌گذاری، ژاپن را به یکی از مهم‌ترین شرکای فناوری قزاقستان در بخش صنعت تبدیل می‌کند.

یرسایین ناگاسپایف، وزیر صنایع و ساخت و ساز، تأکید کرد که آستانه علاقه‌مند به گسترش بیشتر همکاری با شرکت‌های ژاپنی است و آماده حمایت از پروژه‌های سرمایه‌گذاری جدید است. یرساین ناگاسپایف تأکید کرد: «قزاقستان برای مشارکت استراتژیک خود با ژاپن ارزش زیادی قائل است. در سال‌های اخیر، روابط ما در بخش‌های اقتصادی، صنعتی و سرمایه‌گذاری به طور قابل توجهی تقویت شده است. زمینه‌های جدید همکاری به طور فعال در حال بررسی است. وزارت صنایع و ساخت و ساز آماده ارائه کمک‌های جامع در اجرای پروژه‌های سرمایه‌گذاری است.» همچنین از نمایندگان کیدانرن دعوت کرد تا در نهمین نشست کمیسیون مشترک قزاقستان و ژاپن که در ماه دسامبر در آستانه برگزار می‌شود، شرکت کنند.

ژاپن در حال آماده‌سازی سرمایه‌گذاری‌های جدید در قزاقستان است.

پس از توافقات میلیارد دلاری، آستانه و توکیو در حال مذاکره در مورد مرحله بعدی همکاری هستند. قزاقستان و ژاپن از امضای توافق‌نامه‌ها به سمت بحث در مورد پروژه‌های مشترک جدید حرکت می‌کنند. دولت قزاقستان نه تنها بر ورود سرمایه‌گذاری، بلکه بر بومی‌سازی تولید، انتقال فناوری و توسعه صنایع پیشرفته نیز تمرکز دارد . این مسائل به موضوع اصلی دیدار بین نخست وزیر قزاقستان، اولژاس بکتنوف، و هیئتی از بزرگترین فدراسیون تجاری ژاپن، کیدانرن ، به رهبری تاکشی‌هاشیموتو، رئیس هیئت مدیره خطوط میتسویی OSK ، تبدیل شد.

سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی ژاپن در قراقستان و حجم تجاری دو کشور :

امروزه، ژاپن یکی از مهمترین شرکای کلیدی اقتصادی قزاقستان در شرق آسیا است. سال 2025، حجم تجارت دوجانبه از حدود 2 میلیارد دلار فراتر رفت و ۶۸ شرکت متعلق به ژاپن در حال حاضر در قزاقستان فعالیت می‌کنند. سرمایه‌گذاران اصلی شامل INPEX، Marubeni، Sumitomo، Mitsui  و سایر شرکت‌های بین‌المللی هستند. دولت تأکید می‌کند که قزاقستان به مرحله جدیدی از همکاری علاقه‌مند است، نه تنها در جذب سرمایه، بلکه در ایجاد تأسیسات تولیدی مدرن در داخل کشور.

روابط اقتصادی و تجاری قزاقستان و ژاپن بر پایه ذخایر غنی منابع طبیعی قزاقستان و فناوری‌های پیشرفته ژاپن استوار است . ژاپن با بیش از ۸ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری، یکی از ۱۰ سرمایه‌گذار بزرگ در قزاقستان محسوب می‌شود و حجم تجارت دوجانبه در سال 2025سالانه حدود۲ میلیارد دلار بوده است. ژاپن یکی از ۱۰ سرمایه‌گذار بزرگ در قزاقستان است و مجموع سرمایه‌گذاری مستقیم ژاپن در اقتصاد قزاقستان به حدود ۹ میلیارد دلار رسیده است. شرکت‌های ژاپنی عمدتاً در بخش‌های معدن، انرژی، زیرساخت و صنایع فلزی فعالیت دارند.

ژاپن با حمایت از ۱۷ پروژه مشترک صنعتی و زیرساختی به ارزش تقریبی ۳.۷ میلیارد دلار، به شدت در حال گسترش حضور خود در قزاقستان است. این خط لوله بر آوردن فناوری پیشرفته، بومی‌سازی تولید و پایداری زیست‌محیطی به اقتصاد رو به رشد سریع قزاقستان تمرکز دارد.

بخش‌های کلیدی سرمایه‌گذاری

• سرمایه‌گذاری مستقیم و انرژی: ژاپن برای تضمین امنیت زنجیره تامین خود، به شدت به منابع معدنی قزاقستان از جمله اورانیوم و سایر مواد معدنی حیاتی وابسته است. شرکت‌های بزرگ ژاپنی مانند Marubeni، Sumitomo، Mitsui و INPEX) پروژه‌های متعددی را در بخش‌های معدن، نفت و انرژی‌های تجدیدپذیر در قزاقستان اجرا کرده‌اند.
• حمل و نقل و لجستیک: شرکت‌های ژاپنی، از جمله خطوط کشتیرانی میتسوییOSK ، به شدت مسیر حمل و نقل بین‌المللی ترانس خزر (کریدور میانی) را هدف قرار داده‌اند تا جابجایی بار بین آسیا و اروپا را تسریع کنند
• دیجیتال و هوش مصنوعی: سرمایه‌گذاری‌ها در زیرساخت‌های فناوری اطلاعات در حال افزایش است که با برنامه‌هایی برای زیرساخت‌های هوش مصنوعی فوق مقیاس‌پذیر و توسعه مراکز داده ۱ گیگاواتی در نزدیکی قطب‌های اصلی انرژی قزاقستان برجسته شده است
• فناوری و معدن سبز: سازمان امنیت فلزات و انرژی ژاپن ( JOGMEC ) به طور فعال در حال تأمین مالی اکتشاف و فرآوری فلزات کمیاب و عناصر خاکی کمیاب است ، در حالی که راهکارهای سازگار با محیط زیست را برای بخش گسترده‌تر معدن ارائه می‌دهد
• انرژی و مراقبت‌های بهداشتی: پروژه‌های در حال انجام، از نیروگاه‌های بادی در منطقه مانگیستائو گرفته تا فناوری پیشرفته رادیولوژی و تصویربرداری پزشکی از طریق همکاری با فوجی‌فیلم را شامل می‌شود پشتوانه نهادی این سرمایه‌گذاری بر اساس توافق‌نامه‌هایی که در اجلاس آسیای مرکزی و ژاپن منعقد شد، انجام می‌شود و سازمان‌هایی مانند Keidanren (بزرگترین فدراسیون تجاری ژاپن) و بانک MUFG مستقیماً با دولت قزاقستان برای تسهیل انتقال فناوری و توسعه سرمایه انسانی همکاری می‌کنند
• گسترش توافقات استراتژیک: با توسعه گفت‌وگوهای منطقه‌ای و نشست‌های عالی‌رتبه مانند فرمت «آسیای مرکزی + ژاپن»، آستانه نقش کلیدی در تقویت همگرایی اقتصادی و تامین زنجیره‌های تامین ژاپن ایفا می‌کند.

فرصت‌های پیش‌رو برای قزاقستان

• تحول سبز(Green Transformation): قزاقستان با برخورداری از پتانسیل بالای انرژی‌های بادی و خورشیدی، بستری ایده‌آل برای آزمایش و اجرای فناوری‌های کربن‌زدایی و انرژی هیدروژنی ژاپن فراهم کرده است.
• توسعه ارتباطات هوایی: برنامه‌ریزی برای برقراری پروازهای مستقیم میان دو کشور به منظور تسهیل سفر تجار و توسعه گردشگری در دستور کار قرار دارد.
• صنایع خودرو و ماشین‌آلات: در حالی که قزاقستان فلزاتی چون فِروآلیاژ و آلومینیوم صادر می‌کند، عمده واردات این کشور از ژاپن را خودروهای سواری، تجهیزات سنگین راه‌سازی و ماشین‌آلات

ترکیب اصلی تجارت بین دو کشور :

صادرات قزاقستان به ژاپن

• نفت خام و فرآورده‌های معدنی
• فروآلیاژها و فلزات غیرآهنی
• اورانیوم و مواد معدنی
• محصولات شیمیایی

صادرات ژاپن به قزاقستان

• خودرو و قطعات خودرو
• ماشین‌آلات صنعتی
• تجهیزات الکترونیکی
• تجهیزات پزشکی و فناوری‌های پیشرفته

این ساختار طی سال‌های اخیر تقریباً ثابت بوده است.

 

 منبع: 

https://astanatimes.com/2026/07/kazakhstan-japan-move-forward-on-3-7-billion-deal-pipeline/

https://dknews.kz/ru/ekonomika/397327-17-proektov-na-940-millionov-kazahstan-ukre

https://dknews.kz/ru/ekonomika/397284-yaponiya-gotovit-novye-investicii-v-kazahstan

https://www.google.com/search?q=%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87+%D9%88+%D8%AA%D9%82%D9%88%DB%8C%D8%AA+%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7+%D8%A7%D9%82%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D8%AF%DB%8C+%D9%88+%D8%AA%D8%AC%D8

https://invest.gov.kz/media-center/press-releases/kazakhstan-i-yaponiya-ukreplyayut-torgovo-ekonomicheskie-svyazi/

https://kazcic.kz/en/news/kazaxstan-i-iaponiia-istoriia-vzaimnogo-uvazeniia-i-sotrudnicestva

https://caravan-info.pro/fa/227884-2

https://astanatimes.com/2026/07/kazakhstan-japan-move-forward-on-3-7-billion-deal-pipeline/

https://astanatimes.com/2026/07/kazakhstan-japan-move-forward-on-3-7-billion-deal-pipeline/