تحولات بخش صنعت گردشگری عربستان سعودی درسال‌های 2024 و 2025 و در چشم‌انداز 2030 این کشور

احمد الخطیب، وزیر گردشگری عربستان سعودی، در مصاحبه‌ای با کانال تجاری العربیه از مجمع جهانی اقتصاد که اخیرا در داووس سوئیس برگزار شد اظهار داشت که بخش صنعت گردشگری در پادشاهی عربستان سعودی در طول سال 2025 با هزینه‌ای بالغ بر 300 میلیارد ریال (80 میلیارد دلار) رکورد جدیدی را بنام خود ثبت کرده است، در حالی که در سال قبل از آن (یعنی سال 2024 میلادی) این رقم 282 میلیارد ریال (75.2 میلیارد دلار) بوده است.او همچنین ضمن تأیید این مطلب که این ارقام نشان‌دهنده تحولی بی‌سابقه در این بخش است توضیح داد که تعداد گردشگران از رقم 116 میلیون نفر در سال 2024 به رقم 122 میلیون نفر در سال 2025 افزایش یافته است ازجمله حدود 30 میلیون گردشگر بین‌المللی، که عربستان سعودی را در میان 10 کشور برتر گردشگری جهان قرار می‌دهد، با نرخ رشدی که در میان بالاترین نرخ‌ها در میان کشورهای گروه 20 قرار دارد.

الف- بخش آمار و ارقام رسمی اعلامی :

احمد الخطیب، وزیر گردشگری عربستان سعودی، در مصاحبه‌ای با کانال تجاری العربیه از مجمع جهانی اقتصاد که اخیرا در داووس سوئیس برگزار شد اظهار داشت که بخش صنعت گردشگری در پادشاهی عربستان سعودی در طول سال 2025 با هزینه‌ای بالغ بر 300 میلیارد ریال (80 میلیارد دلار) رکورد جدیدی را بنام خود ثبت کرده است، در حالی که در سال قبل از آن (یعنی سال 2024 میلادی) این رقم 282 میلیارد ریال (75.2 میلیارد دلار) بوده است.

او همچنین ضمن تأیید این مطلب که این ارقام نشان‌دهنده تحولی بی‌سابقه در این بخش است توضیح داد که تعداد گردشگران از رقم 116 میلیون نفر در سال 2024 به رقم 122 میلیون نفر در سال 2025 افزایش یافته است ازجمله حدود 30 میلیون گردشگر بین‌المللی، که عربستان سعودی را در میان 10 کشور برتر گردشگری جهان قرار می‌دهد، با نرخ رشدی که در میان بالاترین نرخ‌ها در میان کشورهای گروه 20 قرار دارد.

وزیر گردشگری عربستان سعودی خاطرنشان کرد که مشارکت عربستان سعودی در مجمع جهانی اقتصاد در داووس در چارچوب یک رابطه استراتژیک که دهه‌هاست ادامه دارد، صورت می‌گیرد و منعکس کننده جایگاه عربستان سعودی به عنوان یکی از اقتصادهای گروه 20 و بزرگترین اقتصادی است که شاهد یک تحول ساختاری عمیق در سطح جهانی تحت چشم انداز سعودی 2030 است.

او همچنین خاطرنشان کرد که عربستان سعودی به طور فعال در جلسات این انجمن و دیدارهای دوجانبه شرکت می‌کند و توضیح داد که این انجمن سال گذشته یک نشست بهاری در ریاض برگزار کرد و جده در آوریل 2026 میزبان یک نشست بهاری جدید خواهد بود.

الخطیب توضیح داد که رشد گردشگری با توسعه بخش هوانوردی و زیرساخت‌ها، گسترش ارتباطات هوایی و پروژه‌های بزرگ فرودگاهی، به‌ویژه فرودگاه ملک سلمان، در حمایت از میزبانی عربستان برای نمایشگاه اکسپو 2030 و جام جهانی 2034 در این کشور مرتبط است.

در همین زمینه، وزیر گردشگری عربستان سعودی از راه‌اندازی یک شاخص جهانی برای سنجش «کیفیت زندگی» با همکاری سازمان ملل متحد خبر داد که هدف آن سنجش کارایی شهرها و توانایی آنها در برآورده کردن خواسته‌های ساکنان و بازدیدکنندگان است و تأکید کرد که این ابتکار، هدیه‌ای از سوی پادشاهی به جهان است.

به ادعای این مقام سعودی، عربستان قصد دارد تا سال 2030 نزدیک به 80 میلیارد دلار سرمایه‌گذاری خصوصی در بخش گردشگری جذب کند، در حالی که قصد دارد طی دهه آینده حدود 800 میلیارد دلار در صنعت گردشگری هزینه کند.

این گام‌ها جایگاه عربستان سعودی را به عنوان یک مقصد گردشگری پیشرو در جهان ارتقا خواهد داد، در حالی که افزایش قابل توجه تعداد گردشگران ورودی، نشان‌دهنده اعتماد مسافران به گزینه‌های جذاب و متنوع گردشگری عربستان سعودی است.

ب- تحلیل آمار و ارقام رسمی اعلامی

بخش گردشگری عربستان سعودی طی سال‌های اخیر، به‌ویژه در چارچوب چشم‌انداز 2030، به یکی از ارکان اصلی راهبرد تنوع‌بخشی اقتصادی این کشور بدل شده است. اظهارات اخیر احمد الخطیب، وزیر گردشگری عربستان سعودی در حاشیه مجمع جهانی اقتصاد (داووس)، از ثبت رکوردهای جدید در هزینه‌کرد گردشگری، تعداد گردشگران و جذب سرمایه‌گذاری خبر می‌دهد؛ روندی که به ادعای منابع خبری سعودی، نشان‌دهنده تحول ساختاری کم‌سابقه در اقتصاد غیرنفتی پادشاهی عربستان سعودی است.

عملکرد کمی‌بخش گردشگری در سال‌های 2024 و 2025

•  هزینه‌های گردشگری

بر اساس اظهارات رسمی وزیر گردشگری عربستان سعودی:

• هزینه‌های گردشگری در سال 2025 به حدود 300 میلیارد ریال سعودی (معادل تقریبی 80 میلیارد دلار آمریکا) رسیده است.
• این رقم در سال 2024 حدود 282 میلیارد ریال (75.2 میلیارد دلار) بوده که نشان‌دهنده رشد سالانه قابل توجه در هزینه‌کرد گردشگری است.
• این افزایش هزینه‌ها، بیانگر:
• افزایش مدت اقامت گردشگران،
• تنوع‌بخشی به محصولات گردشگری (تفریحی، مذهبی، فرهنگی، لوکس)،
• و رشد گردشگری داخلی همراه با افزایش سفرهای بین‌المللی
• می‌باشد.

 تعداد گردشگران

• تعداد کل گردشگران در سال 2025: حدود 122 میلیون نفر
• تعداد گردشگران در سال 2024: حدود 116 میلیون نفر

از این تعداد گردشگر:

• حدود 30 میلیون نفر گردشگر بین‌المللی بوده‌اند؛ رقمی‌که عربستان سعودی را در میان 10 مقصد برتر گردشگری جهان قرار می‌دهد.
• نرخ رشد گردشگری عربستان در سال 2025، بنا بر اظهارات رسمی، در زمره بالاترین نرخ‌ها در میان کشورهای گروه 20 بوده است.

 جایگاه گردشگری در راهبرد کلان اقتصادی عربستان

 گردشگری به‌عنوان پیشران اقتصاد غیرنفتی

دولت عربستان گردشگری را نه‌تنها یک فعالیت خدماتی، بلکه:

• پیشران اشتغال‌زایی گسترده،
• ابزار جذب سرمایه خارجی،
• و مؤلفه کلیدی قدرت نرم عربستان
• تعریف کرده است

 افزایش درآمد

افزایش درآمدهای صنعت گردشگری عربستان سعودی در سال‌های 2024 و 2025 میلادی نشان می‌دهد که این بخش به‌تدریج در حال تبدیل شدن به یکی از منابع پایدار درآمد ارزی در کنار صنایع نفت و گاز و صنایع پتروشیمی این کشور است.

پیوند توسعه گردشگری با زیرساخت‌ها و هوانوردی

وزیر گردشگری عربستان سعودی، رشد صنعت گردشگری را مستقیماً با توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل و هوانوردی مرتبط دانسته است. در این چارچوب:

• گسترش شبکه پروازهای بین‌المللی،
• توسعه و نوسازی فرودگاه‌های بزرگ،
• و اجرای پروژه عظیم فرودگاه بین‌المللی ملک سلمان در ریاض
• نقش کلیدی در افزایش ظرفیت پذیرش گردشگران ایفا می‌کنند.
• این پروژه‌ها به‌طور خاص با اهداف میزبانی:
• نمایشگاه جهانی اکسپو 2030
• و جام جهانی فوتبال 2034
• هم‌راستا طراحی و تهیه و تنظیم شده‌اند.

 ابتکارات نرم‌افزاری و نهادی: «کیفیت زندگی» و دیپلماسی شهری

یکی از ابعاد نوین سیاست صنعت گردشگری عربستان سعودی، حرکت از صرف «افزایش تعداد گردشگران» به سمت بهبود تجربه زیست و سفر است. در این راستا:

• عربستان سعودی با همکاری سازمان ملل متحد، از راه‌اندازی یک شاخص جهانی سنجش کیفیت زندگی خبر داده است.
• هدف این شاخص، ارزیابی:
• کارایی شهرها،
• سطح خدمات شهری،
• و توانایی آن‌ها در پاسخ‌گویی به نیازهای ساکنان و گردشگران
• می‌باشد. این ابتکار، در گفتمان رسمی عربستان، به‌عنوان «هدیه‌ای از سوی پادشاهی به جهان» معرفی شده و در عمل، بخشی از دیپلماسی نرم و برندینگ بین‌المللی این کشور محسوب می‌شود.

 سرمایه‌گذاری در گردشگری: ارقام و افق‌ها

بر اساس برنامه‌های اعلام‌شده:

• هدف جذب سرمایه‌گذاری خصوصی تا سال 2030: حدود 80 میلیارد دلار
• کل هزینه‌کرد پیش‌بینی‌شده در صنعت گردشگری طی دهه آینده: حدود 800 میلیارد دلار
• این سرمایه‌گذاری‌ها حوزه‌هایی زیر را در بر می‌گیرد:
• هتل‌سازی و اقامتگاه‌های لوکس،
• پروژه‌های گردشگری دریای سرخ،
• شهرهای تفریحی و فرهنگی،
• و گردشگری پایدار و زیست‌محیطی

به طور کلی تحولات ثبت‌شده در صنعت گردشگری عربستان سعودی در طی سال‌های 2024 و 2025 میلادی نشان می‌دهد که: 

• 1- گردشگری عربستان از مرحله «سیاست‌گذاری آزمایشی» عبور کرده و وارد مرحله تثبیت و مقیاس‌پذیری شده است.
• 2- رشد هزینه‌های گردشگری، نه‌فقط افزایش کمّی سفرها، بلکه ارتقای سطح مصرف و تنوع خدمات را نشان می‌دهد.
• 3- پیوند هم‌زمان گردشگری با هوانوردی، رویدادهای جهانی و شاخص‌های کیفیت زندگی، حاکی از یک رویکرد جامع و چندلایه در سیاست‌گذاری است.
• 4- در عین حال، تداوم این روند در بلندمدت، وابسته به مولفه‌های ذیل خواهد بود:
• پایداری مالی پروژه‌ها،
• مدیریت ریسک‌های اجتماعی و زیست‌محیطی،
• و تحولات ژئوپلیتیکی منطقه
• در مجموع، عربستان سعودی در حال تثبیت جایگاه خود به‌عنوان یکی از بازیگران اصلی گردشگری جهانی است؛ جایگاهی که فراتر از اقتصاد، پیامدهای سیاسی، فرهنگی و ژئوپلیتیکی قابل‌توجهی نیز به همراه دارد.