اخبار اقتصادی قزاقستان - آکتائو

گزیده اخبار و تحولات اقتصادی قزاقستان در هفته سوم بهمن ماه 1404مندرج در روزنامه‌ها و رسانه‌های این کشور به شرح زیر می‌باشد:

اولویت‌های قزاقستان در اتحادیه اقتصادی اوراسیا

در سال جدید میلادی قزاقستان ریاست اتحادیه اقتصادی اوراسیا را بر عهده گرفته است. در افتتاحیه اولین جلسه شورای جامعه اقتصادی اوراسیا در سال جاری در مسکو، سریک ژومانگارین، معاون نخست وزیر و وزیر اقتصاد ملی جمهوری قزاقستان، خطاب به اعضای شورا و نمایندگان کشورهای ناظر، گفت در سال 2026، ما بر اجرای ابزارهای هوش مصنوعی در بخش‌های اقتصادی، استفاده از پتانسیل لجستیکی اتحادیه، دیجیتالی کردن صنعت و بخش کشاورزی، رفع موانع تجارت متقابل و توسعه همکاری‌های تجاری و اقتصادی با کشورهای ثالث تمرکز می‌کنیم. تا به امروز، تنها 42 مورد از 77 فرآیند مشترک مصوب، اجرا شده است. بدون ادغام سیستم‌های اطلاعاتی نهادهای مجاز، تضمین حرکت آزاد کالا در داخل اتحادیه دشوار می‌باشد. ترانزیت یکپارچه به عنوان یک اولویت شناسایی شده که شامل اجرای کامل مهر و موم‌های ناوبری، یک اظهارنامه ترانزیت واحد و سازوکارهای استاندارد برای تضمین پرداخت عوارض گمرکی است تا مستقیماً بر سرعت و هزینه حمل و نقل تأثیر بگذارد.

توجه ویژه‌ای به توسعه پروژه‌های همکاری خواهد شد. پنج پروژه از این دست با مشارکت شرکت‌هایی از قزاقستان، قرقیزستان، بلاروس و روسیه در حال حاضر تصویب شده و هدف گسترش سبد همکاری، افزایش تولید مشترک، ایجاد شغل و بهبود بومی‌سازی است. برای گسترش بازارهای فروش، پیشنهاد می‌شود که به طور مداوم توافق‌نامه‌های تجاری با کشورهای ثالث ترویج شود و آنها به عنوان منبع اصلی رشد پایدار برای مشاغل در کشورهای عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا در نظر گرفته شوند.

https://azh.kz/ru/news/view/124417

 

افزایش جمعیت قزاقستان به حدود 20.5 میلیون نفر

طبق اعلام دفتر آمار ملی، جمعیت قزاقستان تا اول ژانویه2026 به 20,495,975 نفر رسید که افزایشی 212,576 نفری را نسبت به ابتدای سال 2025 نشان می‌دهد. طبق داده‌های رسمی منتشر شده در 2 فوریه، دو منطقه اکنون جمعیتی بیش از دو میلیون نفر دارند. آلماتی با 2,347,924 نفر جمعیت در صدر و پس از آن منطقه ترکستان با 2,148,658 نفر جمعیت قرار دارد. هفت منطقه جمعیتی بیش از یک میلیون نفر جمعیت شامل آستانه (1,638,233)، منطقه آلماتی (1,596,331)، چیمکنت (1,293,648)، منطقه ژامبیل (1,215,373) و منطقه کاراگاندی (1,131,287) می‌ باشند. تا اول ژانویه، جمعیت شهری قزاقستان ۱۳,۰۲۹,۸۰۳ نفر و جمعیت روستایی ۷,۴۶۶,۱۷۲ نفر بود.

https://astanatimes.com/2026/02/kazakhstans-grain-exports-to-afghanistan-nearly-double/

 افزایش صادرات نفت قزاقستان به آلمان در ماه ژانویه 2026

طبق گزارش شرکت ملی حمل و نقل جمهوری قزاقستان، KazTransOil، قزاقستان در ژانویه 2026 صادرات نفت خود به آلمان را افزایش داد و 310 هزار تن به بازار اروپا ارسال کرد. از این محموله‌ها، 106 هزار تن از طریق خط لوله باکو-تفلیس-جیحان (BTC) حمل شده است. این افزایش نشان دهنده افزایش شدید 183 هزار تنی در مقایسه با ژانویه 2025 است که نقش رو به رشد قزاقستان را به عنوان یک تأمین کننده انرژی قابل اعتماد برای اروپا برجسته می‌کند. خط لوله دروژبا به آلمان و مسیر BTC به بندر جیحان ترکیه، جایگزین‌های استراتژیکی را ارائه داده و به قزاقستان اجازه می‌دهند تا از محدودیت‌های لجستیکی عبور کند. در سال 2025، قزاقستان در مجموع 2.146 میلیون تن نفت به آلمان صادر کرد که نسبت به سال قبل 44 درصد افزایش داشته است. حمل و نقل از بندر آکتائو در دریای خزر از طریق خط لوله BTC با 11 درصد کاهش به 1.263 میلیون تن رسید. با نگاهی به آینده، قزاقستان قصد دارد صادرات به آلمان را بیشتر گسترش دهد و هدف خود را برای سال ۲۰۲۶، مقدار ۲.۵ میلیون تن قرار داده که نسبت به ۲.۱۴۶ میلیون تن در سال  2025 با افزایش همراه می‌باشد.

https://astanatimes.com/2026/02/kazakhstan-boosts-january-oil-exports-to-germany/

 تغییر تعرفه‌های حمل و نقل نفت شرکت KazTransOil  از اول مارس ۲۰۲۶

شرکت ملی حمل ونقل نفت جمهوری قزاقستان (KazTransOil ) از تغییرات تعرفه‌های خود برای خدمات حمل و نقل نفت از طریق خطوط لوله اصلی خبر داد. نرخ‌های جدید از اول مارس 2026 لازم‌الاجرا خواهند شد و برای صادرات نفت به خارج از جمهوری قزاقستان و همچنین ترانزیت از طریق این کشور اعمال می‌شوند. طبق دستور شماره 7 مدیرعامل شرکت (رئیس هیئت مدیره) مورخ 30 ژانویه 2026، تعرفه‌های زیر (به استثنای مالیات بر ارزش افزوده) تصویب شده‌اند:

تخلیه نفت از واگن‌های مخزن راه‌آهن در ایستگاه پمپاژ نفت کاسیموف - 1715.05 تنگه(3.5دلار) در هر تن، افزایش 969 تنگه یا 130٪؛

انتقال نفت در ایستگاه پمپاژ نفت کاسیموف به خط لوله نفت کنکیاک-آتیرائو - 80.99 تنگه(0.16 دلار) در هر تن، افزایش 0.6 تنگه یا 0.8٪؛

بارگیری نفت خام در واگن‌های مخزن ریلی در جایگاه بارگیری نفت Shagyr مبلغ517 تنگه(1.05دلار) در هر تن است که افزایشی معادل 236 تنگه یا 84 درصد را نشان می‌دهد.

علاوه بر این، طبق دستور شماره 8 مورخ 30 ژانویه 2026، هزینه حمل نفت خام روسیه که از قزاقستان به جمهوری ازبکستان ترانزیت می‌شود، از اول مارس 2026 با افزایش 14درصدی روبرو خواهد بود. شرکت سهامی KazTransOil، اپراتور ملی سیستم اصلی خط لوله نفت جمهوری قزاقستان است و  زیرمجموعه شرکت ملی نفت و گاز جمهوری قزاقستان می‌باشد. این شرکت مالک شبکه‌ای متنوع از خطوط لوله اصلی نفت به طول مجموع ۵۲۰۰ کیلومتر بوده و خدمات اپراتوری خطوط لوله شخص ثالث را به طول مجموع بیش از ۵۰۰۰ کیلومتر ارائه می‌دهد.

https://azh.kz/ru/news/view/124487

 آغاز توسعه پالایشگاه نفت شیمکنت با مشارکت قزاقستان و چین

بر اساس اعلام وزارت انرژی جمهوری قزاقستان، چین و قزاقستان کار عملی برای توسعه یک مطالعه امکان‌سنجی برای پروژه‌ای جهت افزایش ظرفیت تولید پالایشگاه نفت شیمکنت به ۱۲ میلیون تن نفت در سال را آغاز کرده‌اند. این جلسه استراتژیک در Qingdao برگزار شد. هیئتی از وزارت انرژی جمهوری قزاقستان به ریاست دولت آریکبایف، مدیر دپارتمان حمل و نقل و پالایش نفت، در این جلسه حضور داشت. تمرکز این جلسه بر توسعه پارامترهای توسعه ظرفیت شرکتPetroKazakhstan Oil Products  (PKOP) بود. در طول مذاکرات، طرفین پارامترهای اساسی این پروژه را تصویب کردند. PKOP بسته‌ای از داده‌های اولیه را ارائه داد و East China Design Institute آمادگی خود را برای شروع کار مطابق با مشخصات فنی تأیید شده، اعلام کرد. در مجموع، قزاقستان قصد دارد ظرفیت پالایش نفت را از ۱۸ به ۳۹ میلیون تن در سال به عنوان بخشی از برنامه‌های توسعه در سه پالایشگاه افزایش دهد. همزمان، تلاش‌هایی برای جذب سرمایه‌گذاران بالقوه برای ساخت یک پالایشگاه جدید با ظرفیت تا ۱۰ میلیون تن در سال در حال انجام است.

https://azh.kz/ru/news/view/124483

   مشخص شدن مکان دومین نیروگاه هسته‌ای در جمهوری قزاقستان

دومین نیروگاه هسته‌ای قزاقستان، پس از تصمیمی‌که دولت در ۲۶ ژانویه2026 اتخاذ کرد در ناحیه ژامبیل از منطقه آلماتی ساخته خواهد شد. فرمان مربوطه توسط نخست وزیر اولژاس بکتنوف امضا شده است. در فرمان دولت آمده: "تصمیم گیری در مورد ساخت نیروگاه هسته‌ای: "دومین نیروگاه هسته‌ای" در منطقه ژامبیل در منطقه آلماتی خواهد بود." این پروژه با هدف رفع کمبود برق در جنوب کشور، افزایش تاب‌آوری سیستم برق و تنوع بخشیدن به منابع تولید برق انجام می‌شود. ساخت اولین نیروگاه هسته‌ای در روستای اولکن، منطقه آلماتی برنامه‌ریزی شد. وزارت انرژی جمهوری قزاقستان پیش از این گزارش داده بود که شرکت ملی هسته‌ای چین (CNNC)  به عنوان کاندیدای اولویت‌دار برای این پروژه بزرگ در نظر گرفته شده است.

https://astanatimes.com/2026/02/kazakhstan-approves-construction-of-second-nuclear-power-plant-in-almaty-region/

 دستیابی به رکورد جدید بخش حمل و نقل قزاقستان در سال 2025

بخش حمل و نقل قزاقستان در سال 2025 شتاب گرفت و رشد واقعی 20.4 درصدی را ثبت کرد. این افزایش از میانگین رشد 8.2 درصدی این بخش در سه سال گذشته پیشی گرفته و این صنعت را به عنوان محرک اصلی رشد 6.5 درصدی تولید ناخالص داخلی این کشور قرار داده است. در حالی که خدمات حمل و نقل بیش از 20 درصد افزایش یافت، تجارت داخلی تنها 8.9 درصد رشد کرد. گردش مالی تجارت خارجی قزاقستان در 11 ماه اول سال 2025 شاهد کاهش اسمی 0.1 درصدی بود. رشد در تمام بخش‌های اصلی، از جمله حمل و نقل ریلی، جاده‌ای و خط لوله، مشاهده شده است که در مجموع 99.6 درصد از کل گردش مالی بار کشور را تشکیل می‌دهند.

حمل و نقل ریلی، که 62 درصد از گردش مالی بار قزاقستان را تشکیل داده و همچنان ستون فقرات لجستیک قزاقستان می‌باشد در سال 2025 افزایش 10.2 درصدی در گردش مالی بار را ثبت کرد که نسبت به رشد تنها 0.3 درصدی سال قبل، به شدت افزایش یافته است. این افزایش به دلیل افزایش محموله‌های نفت، مصالح ساختمانی، مواد شیمیایی و غلات بود. حمل و نقل خط لوله، که 30 درصد از کل گردش کالا را تشکیل می‌دهد نیز شاهد افزایش قابل توجهی بوده و از 3.7 درصد در سال 2024 به 16.5 درصد افزایش یافت. این افزایش عمدتاً به دلیل افزایش 13.3 درصدی تولید نفت و میعانات گازی بود. رقم برجسته، جهش 32.8 درصدی گردش بار جاده‌ای در سال 2025 بود که نسبت به 19.7 درصد در سال 2024 افزایش یافت. تحلیلگران در مورد این رقم سوالاتی مطرح کرده‌اند و خاطرنشان کرده‌اند که با عملکرد بخش‌های مرتبط همسو نیست.

اقتصاددانان انتظار دارند که رشد حجم خدمات در بخش حمل و نقل کند شود و به سطح متوسط رشد بازگردد. این کاهش پیش‌بینی‌شده با رکود گسترده‌تر اقتصاد ملی مرتبط است. طبق گزارش‌های اقتصاد کلان، پیش‌بینی می‌شود رشد تولید ناخالص داخلی قزاقستان از ۶.۵ درصد در سال ۲۰۲۵ به ۴.۵ درصد در سال ۲۰۲۶ کاهش یابد.

https://astanatimes.com/2026/02/kazakhstans-transport-sector-hit-record-20-4-growth-in-2025-report-shows/

 افزایش جابجایی غلات از طریق ترمینال شمالی دریایی آکتائو در سال 2026

گوخان گوونچ، مدیر اجرایی شرکت ترمینال شمالی دریایی آکتائو، در کنفرانس بین‌المللی انجمن غلات و لجستیک قزاقستان در آلماتی در تاریخ ۴ فوریه2026 گفت: این مجموعه در حال کار بر روی نوسازی خود بوده و قصد دارد ظرفیت خود را برای تقویت نقش در کریدور میانی (TITR) گسترش دهد. او به رشد گردش کانتینر و جابجایی غلات در سال‌های اخیر اشاره کرد. هدف این شرکت دستیابی به انتقال غلات به میزان ۱ میلیون تن در سال ۲۰۲۶ است. ایران همچنان مقصد اصلی صادرات است.

 این ترمینال که در ساحل شرقی دریای خزر در شهر آکتائو واقع شده است، یک مجتمع چند منظوره مدرن با ظرفیت جابجایی سالانه ۳ میلیون تن است. این تأسیسات مساحتی بالغ بر ۲۲ هکتار را پوشش می‌دهد و می‌تواند همزمان تا ۶۰۰۲ TEU را ذخیره کند و ظرفیت کانتینری سالانه آن ۷۰۰۰۰ TEU است. مجتمع غلات آن ظرفیتی معادل ۶۰۰۰۰ تن دارد که شامل شش سیلوی ۱۰۰۰۰ تنی است. این ترمینال دارای چهار اسکله، دو خط راه‌آهن با ظرفیت جابجایی همزمان تا ۳۸ واگن و پنج خط راه‌آهن در اسکله‌ها است. ساخت یک مرکز انتقال روغن نباتی (ظرفیت هدف ۱۰۰۰۰۰ تا ۲۰۰۰۰۰ تن در سال) و نوسازی مجتمع غلات، از جمله کوتاه کردن خطوط نقاله برای امکان استفاده از اسکله شماره ۲۳ در تمام طول سال از جمله برنامه‌های نوسازی این ترمینال در سال 2026 می‌باشد.