اخبار اقتصادی زیمبابوه، بوتسوانا و زامبیا

گزیدۀ اخبار و تحولات اقتصادی کشورهای زیمبابوه، بوتسوانا و زامبیا در هفتۀ چهارم فروردین ماه 1405 مندرج در روزنامه‌ها و رسانه‌های این کشورها به شرح زیر ارائه می‌گردد.

زیمبابوه

تسهیل محدودیت‌های صادرات لیتیوم در زیمبابوه؛ دولت شرایط سختگیرانه‌ای را برای ممنوعیت ماه فوریه بر محموله‌های کنستانتره خام تعیین کرد.

بزرگ‌ترین تولیدکننده لیتیوم در آفریقا اکنون از تمامی‌شرکت‌های معدنی تعهداتی مبنی بر فرآوری محلی مطالبه می‌کند. وزارت معادن در تاریخ ۲ آوریل 2026 دستورالعمل‌های جدیدی را به فعالان این صنعت ارسال کرد و به ماه‌ها بلاتکلیفی پایان داد. دستور «پولایت کامبامورا» وزیر معادن، معدن‌داران را ملزم می‌کند که سهمیه‌های صادراتی فردی را بپذیرند. مالیات ۱۰ درصدی صادرات تا ۱ ژانویه ۲۰۲۷ پابرجا خواهد بود؛ تاریخی که در آن ممنوعیت کامل اجرایی می‌شود. شرکت‌ها باید پیش از این مهلت، تعهدات کتبی خود را برای احداث کارخانه‌های سولفات لیتیوم ارائه دهند.

چارچوب جدید، تعهدات متعددی را برای معدن‌داران تعیین کرده است. شرکت‌ها باید صورت‌های مالی سالانه خود را منتشر کرده و در هر عملیات، بخش‌های ایمنی نصب کنند. آزمایشگاه‌های عیارسنجی باید ظرف مدت سه ماه تأسیس شوند.

گزارش‌های پیشرفت ماهانه مستقیماً به یک کمیته وزارتی ارسال می‌شود. هدف این اقدامات، تقویت ارزش‌افزوده داخلی در بخش لیتیوم زیمبابوه است. شرکت‌های چینی بر این چشم‌انداز تسلط دارند. شرکت «ژجیانگ هوایو کبالت» یک کارخانه سولفات لیتیوم ۴۰۰ میلیون دلاری را اداره می‌کند. شرکت‌های «سینوماین» و «یاهوا» نیز از احداث تأسیسات فرآوری مشابه در معادن خود در زیمبابوه خبر داده‌اند.

https://africanminingmarket.com/zimbabwe-lifts-lithium-export-restrictions-with-strict-rules/25391/

 

مشارکت ژاپن، زیمبابوه و سازمان ملل متحد

ژاپن با همکاری نهادهای  UNOPS، سازمان جهانی بهداشت (WHO) و برنامه جهانی غذا (WFP) از طریق چهار طرح مرتبط با کنفرانس تیکاد (TICAD) که از بودجه تکمیلی سال ۲۰۲۵ این کشور تأمین مالی می‌شوند، در حال حمایت از زیمبابوه است. این برنامه با بودجه‌ای در حدود ۲ میلیون دلار، با هدف تقویت سیستم‌های بهداشتی، مقابله با شیوع فزاینده مالاریا و بهبود امنیت غذایی و تغذیه اجرا می‌شود. در بخش سلامت، نهاد UNOPS  در حال ارتقای سیستم‌های پیشگیری و کنترل عفونت در بیمارستان‌ها و تأمین آمبولانس و تجهیزات فناوری اطلاعات برای مراکز درمانی روستایی است تا پاسخ گویی به فوریت‌های پزشکی و مراقبت از بیماران بهبود یابد. سازمان جهانی بهداشت نیز مدیریت مداخلات مربوط به مالاریا را با تمرکز بر تشخیص سریع، درمان، نظارت و حمایت‌های روان‌شناختی در مناطق پرخطر بر عهده دارد.

برنامه جهانی غذا نیز از نوآوری‌های دیجیتال تحت مدیریت جوانان، مانند ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی و بازارهای دیجیتال حمایت می‌کند. هدف این اقدامات تسهیل دسترسی کشاورزان به بازارها، کاهش ضایعات و تقویت زنجیره‌های ارزش در بخش کشاورزی است. در مجموع انتظار می‌رود این ابتکار عمل به بیش از دو میلیون نفر سود رسانده و تاب‌آوری بهداشتی، امنیت غذایی و سیستم‌های نوآوری زیمبابوه را تقویت کند.

https://www.thezimbabwean.co/2026/04/japan-zimbabwe-and-un-agencies-unite-to-strengthen-zimbabwes-health-systems-and-boost-food-security/#google_vignette

 

زامبیا  

زامبیا برای کاهش هزینه‌های سوخت، از مبلغ ۲۰۰ میلیون دلار مالیات‌ چشم‌پوشی کرد

کشور زامبیا برای کاهش تأثیر افزایش قیمت سوخت بر مصرف‌کنندگان و کسب‌وکارها، طی سه ماه آینده از حدود ۲۰۰ میلیون دلار درآمد مالیاتی خود صرف‌نظر خواهد کرد. سیتومبکو موسوکوتوانه، وزیر دارایی، اعلام کرد که عوارض غیرمستقیم به حالت تعلیق درآمده و مالیات بر ارزش افزوده (VAT) محصولات نفتی از آوریل تا ژوئن ۲۰۲۶ به صفر خواهد رسید. این اقدام در پاسخ به افزایش قیمت‌های جهانی نفت، که تحت تأثیر تنش‌های ژئوپلیتیک در منطقه خلیج فارس است، صورت می‌گیرد. موسوکوتوانه نسبت به وقوع یک بحران احتمالی انرژی که می‌تواند تورم را تشدید کرده و بر اقتصادهای سراسر آفریقا فشار وارد کند، هشدار داد.

او همچنین از کشورهای آفریقایی خواست تا به جای واکنش‌های مکرر به بحران‌ها، راهبردهای مالی قوی‌تری را با تمرکز بر تقویت بهره‌وری، امنیت انرژی و تنوع‌بخشی به اقتصاد اتخاذ کنند.

https://ednews.net/en/news/politics/726599-zambia-forgo-200-million-taxes

 

تأمین نفت پالایشگاه برنامه‌ریزی‌شده زامبیا از طریق جاده و راه‌آهن

طبق اعلام وزارت انرژی زامبیا، این کشور نفت خام موردنیاز پالایشگاه برنامه‌ریزی‌شده خود را که قرار است پیش از سال ۲۰۲۸ تکمیل شود، در ابتدا از طریق جاده تأمین خواهد کرد. در بلندمدت، شیوه انتقال محموله‌ها به حمل ‌و نقل ریلی تغییر خواهد یافت.

نفت خام این پروژه از خاورمیانه و آنگولا تأمین خواهدشد تا از این پروژه پالایشگاهی ۱.۱ میلیارد دلاری که توسط شرکت «فوجیان شیانگ‌شین» (Fujian Xiangxin Corp) با ظرفیت ۶۰ هزار بشکه در روز در حال توسعه است، پشتیبانی کند. این پروژه در حالی اجرا می‌شود که کشورهای آفریقایی در بحبوحه فشارهای عرضه جهانی ناشی از تنش‌های ژئوپلیتیک که بازارهای نفت را تحت تأثیر قرار داده است، در حال بازنگری در امنیت انرژی خود هستند.

https://clubofmozambique.com/news/zambias-planned-refinery-to-rely-on-oil-delivery-by-road-rail/

 

توقف مذاکرات معدنی هند و زامبیا به دلیل اختلاف بر سر حقوق استخراج

مذاکرات بین هند و زامبیا در مورد اکتشاف مواد معدنی حیاتی، به دلیل ناتوانی زامبیا در تضمین حقوق استخراج بلندمدت، متوقف شده است. هند منطقه‌ای به وسعت ۹۰۰۰ کیلومتر مربع را برای اکتشاف کبالت و مس اختصاص داده بود و بررسی‌های اولیه نیز پیش از این به پایان رسیده است. طبق برنامه، قرار بود پس از یک دوره اکتشاف سه ساله، استخراج در مقیاس بزرگ توسط شرکت‌های خصوصی آغاز شود. با این حال، به دلیل اینکه زامبیا تضمین‌های قانونی لازم برای اجازه استخراج منابع کشف‌شده را به هند نداده، پیشرفت این پروژه متوقف شده است. این عقب‌نشینی بر راهبرد هند برای تأمین مواد معدنی کلیدی مانند کبالت و مس که برای تولیدخودروهای برقی و قطعات الکترونیکی مدرن ضروری هستند، تأثیر منفی می‌گذارد.

در همین حال، شرکت «ودانتا» با بازپس‌گیری کنترل معادن مس کونکولا  (Konkola)، مجدداً به بخش معدن زامبیا بازگشته است؛ امری که نشان‌دهنده تداوم علاقه هند به سرمایه‌گذاری در این کشور، علی‌رغم بن‌بست دیپلماتیک فعلی است.

https://www.reuters.com/world/india/india-zambia-talks-critical-minerals-stall-over-mining-rights-sources-say-2026-04-16/

 

بوتسوانا

تکذیب تمایل بوتسوانا برای خرید سهام پالایشگاه لوبیتو توسط سونانگول

شرکت سونانگول (Sonangol) اعلام کرده است که برخلاف گزارش‌های منتشر شده در رسانه‌ها، هیچ درخواست رسمی از سوی بوتسوانا برای خرید سهام در پالایشگاه ۶.۶ میلیارد دلاری لوبیتو در آنگولا دریافت نکرده است. این شرکت از ادعاهای مطرح شده مبنی بر اینکه بوتسوانا در حال بررسی تصاحب ۳۰ درصد از سهام این پروژه است، ابراز شگفتی کرد.

سونانگول شفاف‌سازی کرد که برخلاف بوتسوانا، کشور زامبیا از ابتدا و بر اساس توافق‌نامه‌ای موجود با آنگولا، در این پروژه مشارکت داشته است. اگرچه آنگولا همچنان پذیرای سرمایه‌گذاران جدید است، اما قصد دارد ۵۱ درصد از سهام کنترلی این پالایشگاه را برای خود حفظ کند. پروژه پالایشگاه لوبیتو که با هدف کاهش وابستگی آنگولا به واردات سوخت طراحی گردیده، به دلیل چالش‌های تامین مالی با تأخیرهایی مواجه شده است. در همین راستا، یک هیأت آنگولایی هم ‌اکنون در چین به سر می‌برد تا برای جبران کسری بودجه ۴.۸ میلیارد دلاری این پروژه، حمایت مالی جذب کند. با وجود این چالش‌ها، سونانگول پیش از این سرمایه‌گذاری سنگینی در بخش زیرساخت‌ها انجام داده و اعلام کرده است که با وجود شرکا یا بدون آن‌ها، به تأمین مالی پروژه تا تکمیل نهایی ادامه خواهد داد.

https://www.reuters.com/business/energy/botswana-has-not-requested-stake-lobito-refinery-angolas-sonangol-says-2026-04-15/

 

تلاش بوتسوانا برای کنترل «دِ بیرز» و افزایش ریسک‌های اقتصادی

بوتسوانا در پی کسب کنترل بیشتر بر غول الماس جهان، شرکت «دِ بیِرز» (De Beers) است اما این راهبرد، پرخطر و نامطمئن تلقی می‌شود. رئیس‌جمهور، دوما بوکو، در نظر دارد سهم بیشتری از این شرکت را از «انگلو آمریکن» (Anglo American) که قصد فروش ۸۵ درصد سهام خود را دارد، خریداری کند، هر چند منابع تأمین مالی این معامله هنوز مشخص نیست. بوتسوانا در حال حاضر مالک ۱۵ درصد از سهام این شرکت است و بخش عمده‌ای از الماس‌های «د بیرز» را تأمین می‌کند. با این حال، صنعت جهانی الماس با دوران رکود مواجه است و رقابت فزاینده الماس‌های آزمایشگاهی ارزان‌تر، تقاضا برای سنگ‌های طبیعی را کاهش داده است. این بازار ضعیف، نگرانی‌هایی را در این مورد که آیا افزایش سرمایه‌گذاری در بخش الماس از نظر اقتصادی منطقی است یا خیر، ایجاد کرده است.

همچنین این بیم وجود دارد که کنترل بیشتر دولت، سرمایه‌گذاران خصوصی را دلسرد کند چرا که آن‌ها ممکن است نگران اولویت یافتن مداخلات سیاسی بر سودآوری شرکت باشند. این مسأله می‌تواند رقابت برای خرید سهام را کاهش داده و فرآیند فروش را پیچیده کند. شرکت «انگلو آمریکن» پیش از این ارزش‌گذاری «د بیرز» را به میزان قابل‌توجهی کاهش داده که خود نشان‌دهنده مشکلات این بخش است. به طور همزمان، بوتسوانا در حال بررسی شراکت‌های احتمالی، از جمله مذاکره با صندوق ثروت ملی عمان، برای تأمین هزینه این خرید احتمالی است. گر چه الماس در طول تاریخ، اقتصاد بوتسوانا را متحول کرده است اما تحلیلگران هشدار می‌دهند که تکیه بیش از حد بر این بخش می‌تواند کشور را به جای ثبات بلندمدت، در معرض مخاطرات اقتصادی جدی قرار دهد.

https://www.bloomberg.com/news/newsletters/2026-04-15/next-africa-botswana-keeps-other-bidders-guessing-for-anglo-s-de-beers