اخبار اقتصادی قزاقستان - آکتائو

گزیده اخبار و تحولات اقتصادی قزاقستان در هفته سوم اردیبهشت ماه 1405مندرج در روزنامه‌ها و رسانه‌های این کشور به شرح زیر می‌باشد:

جایگاه برتر قزاقستان در تجارت با چین در آسیای مرکزی

بر اساس داده‌های اداره کل گمرک چین، قزاقستان در سه ماهه اول سال ۲۰۲۶ میلادی جایگاه خود را به عنوان شریک تجاری برتر چین در آسیای مرکزی حفظ کرد و تجارت دوجانبه به ۱۳.۲ میلیارد دلار رسید. این رقم نشان دهنده افزایش ۴۶.۷ درصدی نسبت به مدت مشابه سال گذشته بوده و از سایر کشورهای منطقه بالاتر می‌باشد ازبکستان با ۴.۱ میلیارد دلار تجارت (افزایش ۳۶.۷ درصدی)، جمهوری قرقیزستان با ۴ میلیارد دلار(کاهش ۳۴.۴ درصد حجم تجارت)، ترکمنستان با۲.۲ میلیارد دلار(کاهش ۴.۳ درصدی) و تاجیکستان با۱ میلیارد دلار(افزایش ۱۹ درصدی) در جایگاه‌های بعدی قرار دارند. قزاقستان همچنان بزرگترین سهم تجارت چین با آسیای مرکزی را به خود اختصاص داده و برتری قابل توجهی نسبت به اقتصادهای همسایه خود دارد. این داده‌ها نقش قزاقستان را به عنوان یک شریک اقتصادی کلیدی برای چین در منطقه، با پشتیبانی پیوندهای تجاری قوی و همکاری‌های اقتصادی رو به رشد، برجسته می‌کند.

https://astanatimes.com/2026/05/kazakhstan-maintains-lead-in-trade-with-china-across-central-asia/

 

تأیید تعطیلی گسترده مشاغل با معرفی قانون مالیات جدید در قزاقستان

به گفته سریک ژومانگارین، معاون نخست وزیر و وزیر اقتصاد ملی، بیش از ۲۰۷۰۰۰ کارآفرین انفرادی در سه ماهه اول سال ۲۰۲۶ فعالیت خود را متوقف کردند این در حالی ست که در سه ماهه اول ۲۰۲۵-۲۰۲۴، میانگین تعداد کارآفرینان انفرادی که تعطیل شدند ۱۰۴۰۰۰ نفر بود. معاون نخست‌وزیر خاطرنشان کرد که انتظارات دولت برای تعداد تعطیلی کارآفرینان انفرادی پس از معرفی قانون مالیات جدید بسیار بیشتر بود.(300هزار نفر). تجزیه و تحلیل ها نشان داد که اکثر مشاغل تعطیل شده در سال ۲۰۲۶، شرکت‌های غیرفعال با درآمد صفر، بدون کارمند و بدون گزارش کاری بودند. او تخمین می‌زند که این وضعیت نشان دهنده تغییرات ساختاری در کسب و کار است. کارآفرینان فردی غیرفعال و از نظر مالی ناپایدار در حال تعطیلی هستند، برخی از کارآفرینان در حال ادغام مشاغل خود و تبدیل آنها به اشخاص حقوقی هستند و برخی فعالیت‌ها از طریق خوداشتغالی قانونی می‌شوند.

لازم به ذکر است از سال 2026، با لازم‌الاجرا شدن قانون مالیات جدید، تعدادی تغییر مالیاتی رخ داده و به طور خاص، نرخ مالیات بر ارزش افزوده از 12 درصد قبلی به 16 درصد افزایش یافته است.قانون مالیات جدید، شرکت‌های بزرگ و متوسط را از کسر تراکنش‌ها با مشاغلی که از اظهارنامه مالیاتی ساده استفاده می‌کنند و برای مالیات بر ارزش افزوده ثبت نشده‌اند، منع می‌کند.

https://kz.kursiv.media/2026-05-04/zhnb-zhumangarin-podtverdil-massovoe-zakrytie-biznesa-s-vvedeniem-nalogovogo-kodeksa/?utm_source=azh.kz&utm_campaign=desktop_2_ru

 

ساخت بزرگترین کارخانه فرآوری ذرت آسیای مرکزی در قزاقستان

قزاقستان در نظر دارد با ساخت بزرگترین کارخانه فرآوری عمیق ذرت در منطقه ترکستان، ظرفیت صنعتی خود را افزایش دهد. این پروژه که توسط کارخانه «kazaqrakhmal» هدایت می‌شود و 35 میلیارد تنگه(76میلیون دلار) ارزش دارد، به اولین مجتمع این کشور تبدیل خواهد شد که به فرآوری پیشرفته ذرت اختصاص داشته و غلات خام را به محصولات با ارزش بالا تبدیل می‌کند. این طرح در دو مرحله اجرا می‌شود: مرحله اول، زیرساخت‌های لازم برای دریافت، خشک کردن و ذخیره‌سازی غلات را فراهم کرده و اکنون کاملاً عملیاتی شده است. مرحله دوم بر ساخت تأسیسات اصلی فرآوری تمرکز دارد. پس از تکمیل، این کارخانه سالانه تا 150000 تن ذرت را فرآوری کرده و حدود 26 نوع کالا از جمله گلوکز خوراکی، شربت مالتوز، روغن ذرت، نشاسته و خوراک دام تولید خواهد کرد.

این تأسیسات بدون ضایعات کار خواهد می‌کند و فقط از مواد اولیه طبیعی و غیر GMO استفاده خواهد کرد. با رسیدن سطح اتوماسیون به ۸۰ درصد، انتظار می‌رود این کارخانه کنترل کیفیت دقیق را تضمین کند، هزینه‌های تولید را کاهش و رقابت‌پذیری را افزایش دهد. برای حمایت از این کارخانه، تلاش‌هایی برای گسترش کشت ذرت در مناطقی مانند شاردارا، ژتیسای و مکتارال در حال انجام است تا از تأمین پایدار مواد اولیه اطمینان حاصل شود. قزاقستان در آینده قصد دارد ظرفیت این کارخانه را دو برابر کرده و به ۳۰۰۰۰۰ تن در سال رسانده و مشارکت خود را با بیش از ۱۰۰ شرکت جهانی گسترش دهد.

https://caspianpost.com/kazakhstan/kazakhstan-to-build-central-asia-s-largest-corn-processing-plant

 

فرآوری و صادرات شیر خشک شتر در منطقه مانگیستائو

تقریباً ۹۸۰۰۰ شتر ثبت ‌شده در این منطقه وجود دارد که ۷۸۰۰۰ نفر از آنها ماده هستند. از این تعداد، تقریباً ۳۰۰۰۰ نفر شتر شیرده هستند. به طور متوسط، یک شتر سه بار در روز دوشیده می‌شود و تقریباً ۵ لیتر شیر تولید می‌کند (به صورت ۵ لیتر در روز ضربدر ۳۰ روز ضربدر ۷ ماه محاسبه می‌شود). بنابراین، تولید بالقوه شیر شتر در هر فصل می‌تواند به ۲۵۷۸۸ تن برسد. با این حال، در عمل، فقط حدود ده هزار تن شیر در این منطقه تولید می‌شود. با توجه به پتانسیل موجود، قرار است ۱۵۰۰۰ تن علاوه بر تولید فعلی به پودربرای صادرات تبدیل شود.

از دیدگاه اقتصادی، این پروژه امیدوارکننده به نظر می‌رسد. از ۱۵۰۰۰ تن شیر خام، تقریباً ۲۱۰۰ تن محصول پودری می‌توان به دست آورد (بازده: ۱۴٪). در چین، قیمت ۱ کیلوگرم پودر شیر شتر به ۴۸ دلار آمریکا می‌رسد. بنابراین، صادرات ۲۱۰۰ تن می‌تواند تقریباً ۱۰1 میلیون دلار یا 46 میلیارد تنگه برای این کشور درآمد داشته باشد. درآمد مالیاتی سالانه مورد انتظار تقریباً ۲ میلیارد تنگه(4میلیون دلار) خواهد بود. سال گذشته، شرکت Zhanaozen Sut Zauyty LLC پروژه‌ای را برای تولید شیر خشک شتر به ارزش ۱۴۸ میلیون تنگه(323هزار دلار) با تولید سالانه ۱۲۰ تن راه‌اندازی کرد. همچنین قرار است پروژه دیگری به نام Karagantubek LLP تا پایان سال 2026 در منطقه توپکاراگان با ظرفیت بیش از 1 تن شیر خشک در روز و با هزینه کل 1.9 میلیارد تنگه(4 میلیون دلار) راه اندازی شود.

https://otpannews.kz/ru/news/v-mangistauskoi-oblasti-planiruetsia-pererabotka-i-eksport-sukhogo-verbliuzhego-moloka-obemom-do-15-tysiach-tonn-RU

 

مقایسه قیمت گوشت گاو در قزاقستان و سراسر جهان

قزاقستان جزو کشورهایی است که پایین‌ترین قیمت گوشت گاو را دارد. طبق رتبه‌بندی Numbeo، بالاترین قیمت در سوئیس با 45.58 دلار نجومی‌به ازای هر کیلوگرم ثبت شد. نروژ (32.89 دلار) و لوکزامبورگ (27.65 دلار) نیز سه کشور گران‌قیمت را تشکیل دادند. ده کشور برتر با گران‌ترین گوشت (بین 21 تا 25 دلار به ازای هر کیلوگرم) شامل کره جنوبی، سنگاپور، رژیم صهیونیستی، اتریش، فنلاند، فرانسه و آلمان هستند. در کشورهایی مانند بریتانیا، کانادا و استرالیا، قیمت گوشت گاو حدود ۱۴ تا ۱۵ دلار در هر کیلوگرم به طور قابل توجهی ارزان‌تر اما همچنان گران‌تر از قزاقستان است. از نظر قیمت، کلمبیا (۸.۶۱ دلار)، برزیل (۸.۳۹ دلار)، مصر (۸.۲۷ دلار) و اندونزی (۷.۷۸ دلار) پایین‌تر از قزاقستان قرار دارند. ارزان‌ترین گوشت در این فهرست، گوشت پاکستان (حدود ۴ دلار) است. قیمت‌ها در کشورهای همسایه قزاقستان و کشورهای مستقل مشترک‌المنافع از 7.50 تا 11.00 دلار متغیر می‌باشد.

چین —13 دلار

روسیه —93 دلار

ازبکستان —86 دلار

آذربایجان —53 دلار

بلاروس —25 دلار

قزاقستان —72 دلار

قرقیزستان —66 دلار

ترکمنستان —50 دلار

اوکراین —33 دلار

گوشت گاو در قزاقستان ارزان‌تر از اکثر همسایگان و شرکای کلیدی آن در اتحادیه اقتصادی اوراسیا است. به گفته ماکسوت بکتیبایف، رئیس اتحادیه گوشت قزاقستان، دلیل اصلی قیمت نسبتاً پایین گوشت گاو در این کشور، هزینه پایین تولید(اجاره و مالیات پایین) می‌باشد. بکتیبایف یادآوری کرد که حدود یک سال پیش، قزاقستان افزایش شدید قیمت گوشت را به دلیل کمبود گوشت در بازار داخلی، تجربه کرد. این امر در نتیجه محدودیت‌های طولانی مدت در صادرات دام و گوشت بود که کشاورزان را از افزایش تعداد دام‌های خود منصرف کرد. در آن زمان، قیمت گوشت گاو در فروشگاه‌ها از 4000 تنگه(10دلار) فراتر رفت و در برخی مناطق به 5000 تنگه در هر کیلوگرم رسید.

https://azh.kz/ru/news/view/127568

بافت جمعیتی استان مانگیستائو در سال 2026

بر اساس داده‌های رسمی سال ۲۰۲۶، که توسط آلتینشاش اسلامووا، رئیس اداره آمار ملی آژانس برنامه‌ریزی و اصلاحات استراتژیک جمهوری قزاقستان در منطقه مانگیستائو ارائه شده، این منطقه ۸۱۹،۸۲۴ نفر جمعیت دارد که نماینده ۵۳ قومیت هستند. اکثر جمعیت با تعداد 750هزار نفر، قزاق هستند. روس‌ها (30893)، قره‌قالپاق‌ها (8380)، آذربایجانی‌ها (6411)، ازبک‌ها (3500)، اوکراینی‌ها (3065)، لزگی‌ها (2746)، تاتارها (2492)، کره‌ای‌ها (1127) و ارمنی‌ها (1102) آمار بیش از هزار نفر را ثبت کرده اند. بیشتر جمعیت در شهر آکتائو (306650 نفر) ساکن هستند. شهر های ژانواوزن( ۱۵۵۱۹۵)، مونایلی(۱۷۴۱۶۳) و بینئو (۷۲۰۰۹ ) از دیگر شهرهای پرجمعیت استان مانگیستائو می‌باشند.

https://www.lada.kz/aktau_news/society/152555-kakie-narody-zhivut-v-mangistau.html

  

عملکرد حمل و نقل پلی پروپیلن از سال 2022

شرکت صنایع پتروشیمی قزاقستان (KPI) از زمان شروع فعالیت در سال ۲۰۲۲ میلادی، ۱ میلیون تن پلی‌پروپیلن صادر کرده است. در سال ۲۰۲۵ میلادی، KPI با بیش از ۵۰ درصد افزایش رشد در مقایسه با سال ۲۰۲۴، مقدار ۱۸۶،۶۰۰ تن پلی‌پروپیلن تولید کرد. فروش داخلی پلی‌پروپیلن ۷۱.۳ درصد و فروش صادراتی ۴۴ درصد افزایش یافت. در سه ماهه اول سال ۲۰۲۶، کل محموله‌های پلی‌پروپیلن به بازار داخلی از تمام سایت‌های شرکت، از جمله انبار کارخانه در آتیرائو، حدود ۱۰،۰۰۰ تن بود. شرکت صنایع پتروشیمی قزاقستان اولین مجتمع شیمیایی گازی یکپارچه در قزاقستان است که در منطقه آتیرائو واقع شده و در تولید پلی‌پروپیلن تخصص دارد.

https://www.trend.az/casia/kazakhstan/4181057.html

 

رشد مداوم توان عملیاتی پالایشگاه‌های قزاقستان در سال 2025

توان عملیاتی پالایشگاه قزاقستان در سال ۲۰۲۵ به ۳۷۵۰۰۰ بشکه در روز رسید که نسبت به ۳۶۴۰۰۰ بشکه در روز در سال ۲۰۲۴ افزایش یافته است. داده‌های به‌دست‌آمده از سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) نشان می‌دهد که این وضعیت نشان‌دهنده یک روند صعودی عموماً پایدار در فعالیت پالایش است. بخش پالایش نفت قزاقستان بر سه تأسیسات اصلی، پالایشگاه نفت آتیرائو، کارخانه پتروشیمی‌پاولودار و پالایشگاه نفت شیمکنت، متمرکز است که در مجموع سالانه حدود ۱۸ میلیون تن نفت خام را فرآوری می‌کنند و نقش کلیدی در تأمین بازار سوخت داخلی دارند.

این بخش در سال‌های اخیر با هدف افزایش عمق فرآوری و گذار به استانداردهای سوخت سازگارتر با محیط زیست، نوسازی گسترده‌ای را تجربه کرده که به عنوان نمونه فرآوری سوخت موتور از حدود ۱۴ به ۱۷ میلیون تن در سال افزایش یافته، تأسیسات جدید تولید هیدروکربن آروماتیک در پالایشگاه آتیرائو (تا ۴۹۶۰۰۰ تن پارازایلن و ۱۳۳۰۰۰ تن بنزن سالانه) ایجاد شده و افزایش ظرفیت پالایشگاه شیمکنت به ۶ میلیون تن رسیده است. در همین حال، برنامه‌های آینده شامل دو برابر کردن ظرفیت پالایشگاه شیمکنت به ۱۲ میلیون تن، گسترش پالایشگاه پاولودار به ۸ میلیون تن و ساخت یک پالایشگاه نفت جدید با ظرفیت حدود ۱۰ میلیون تن تا سال‌های ۲۰۳۰-۲۰۳۳ است.

https://www.trend.az/business/4181951.html

 

گسترش ناوگان کشتیرانی قزاقستان در کریدور میانی

شرکت راه‌آهن ملی قزاقستان،(KTZ) ناوگان دریایی خود را برای تقویت مسیر حمل و نقل بین‌المللی ترانس خزر (TITR) راه‌اندازی می‌کند و قراردادهایی برای ساخت شش کشتی باری امضا کرده است. این ابتکار با هدف بهبود ظرفیت لجستیک و ادغام در کریدورهای دریای خزر و دریای سیاه انجام می‌شود. KTZ از طریق شرکت تابعه خود، KTZ Express Shipping، قراردادهایی برای شش کشتی کانتینری باری خشک جهانی امضا کرد. چهار کشتی توسط شرکت صنایع کشتیرانی جیانگسو هایژونگژو و دو کشتی در کارخانه کشتی‌سازی باکو ساخته خواهند شد. این کشتی‌ها در کلاس رودخانه-دریا ساخته خواهند شد که هم در آب راه‌های داخلی و هم در شرایط دریای آزاد فعالیت می‌کنند. هر کشتی ظرفیت وزن مرده تا 9900 تن و ظرفیت کانتینر تا 537 واحد معادل بیست فوت (TEU) خواهد داشت که آنها را برای جریان بار در مناطق خزر و دریای سیاه مناسب می‌کند. کشتی‌ها به سیستم‌های ناوبری و کنترل مدرن مطابق با الزامات ایمنی و زیست‌محیطی بین‌المللی، از جمله استانداردهای تعیین شده توسط سازمان بین‌المللی دریانوردی (IMO) و کنوانسیون بین‌المللی جلوگیری از آلودگی کشتی‌ها (MARPOL) مجهز خواهند شد.

https://astanatimes.com/2026/05/kazakhstan-rail-company-to-expand-fleet-with-six-vessels-for-titr/

پایان نوسازی بخش راه آهن قزاقستان در امتداد کریدور میانی

شرکت راه‌آهن ملی قزاقستان (KTZ) نوسازی بخش راه‌آهن آلتینکول-ژتیگن، بخشی از مسیر حمل و نقل بین‌المللی ترانس خزر (TITR یا کریدور میانی) را به پایان رسانده است. به عنوان بخشی از این پروژه، ۲۹۳ کیلومتر از زیرساخت‌های راه‌آهن ارتقا یافته و ۱۲ نقطه راه‌آهن جداگانه، از جمله پنج تأسیسات نوساز و هفت نقطه بازسازی‌شده، راه‌اندازی شده‌اند. مسیرهای جدید دریافت و خروج نیز ساخته شده و یک سیستم کنترل ترافیک متمرکز مبتنی بر ریزپردازنده معرفی شده است. پس از نوسازی، ظرفیت حمل بار این بخش ۸۰ درصد افزایش یافته است که انتظار می‌رود سرعت و قابلیت اطمینان حمل و نقل بار را بهبود بخشد. به گفته این شرکت، در حال حاضر حدود ۳۰۰۰ کیلومتر راه‌آهن در سراسر قزاقستان در حال نوسازی بوده که ۹۰۰ کیلومتر آن تاکنون ارتقا یافته است. کارهای نوسازی در بخش‌های راه‌آهن آکسو-ژانا-سمی، مانگیستائو-بینو، بینو-شالکار، کندیاگاش-آلیمبت و نیکلتو-توبول در حال انجام است.

https://www.trend.az/casia/kazakhstan/4182042.html

 

راه‌اندازی پروژه عظیم تجارت و لجستیک قزاقستان در مرکز مرزی خورگوس

قزاقستان ساخت یک مجتمع تجاری و لجستیکی بزرگ در مرکز همکاری‌های مرزی بین‌المللی خورگوس را آغاز کرده که نشان‌دهنده گسترش عمده همکاری‌های اقتصادی فرامرزی با چین است. این توسعه جدید - پارک دوستی قزاقستان و چین - به عنوان یک قطب چند منظوره طراحی شده که تجارت، لجستیک، خدمات صنعتی، زیرساخت‌های دیجیتال و امکانات تجاری را با هم ترکیب می‌کند. کل سرمایه‌گذاری ۵۸۷ میلیون دلار (حدود ۴ میلیارد یوان) تخمین زده می‌شود.

مرحله اول این پروژه شامل یک نمایشگاه و مرکز تجاری ۸۰۰۰۰۰ متر مربعی، در کنار یک مجتمع لجستیکی ۷۰۰۰۰۰ متر مربعی است که محصولات هر دو کشور را به نمایش می‌گذارد. طرح‌ها همچنین شامل یک مرکز ارز بین‌المللی، هتل‌ها و زیرساخت‌های تجاری پشتیبانی‌کننده می‌باشد. مرحله دوم یک مجتمع انبار ۱۵۰۰۰۰ متر مربعی با امکانات سردخانه برای پشتیبانی از عملیات زنجیره تأمین گسترده خواهد بود. این پروژه گسترده‌ همچنین شامل هتل‌های تجاری، یک مرکز کنفرانس، خدمات حقوقی و مالی، مراکز پزشکی، یک منطقه غذاخوری، آپارتمان‌های مسکونی و یک مرکز خرید بزرگ می‌باشد. تأکید ویژه بر تجارت دیجیتال و تجارت الکترونیک بوده که در نتیجه آن، خورگوس را به یک مرکز تجارت فرامرزی مدرن تبدیل شود.

https://caspianpost.com/kazakhstan/kazakhstan-launches-trade-and-logistics-mega-project-at-khorgos-border-hub

 

پیشنهاد طرح یکپارچه برای توسعه کریدور میانی

سرگئی رِوزین، مدیرعامل شرکت بریتانیایی AGB Energy (متخصص در تجارت و خدمات لجستیک نفت و فرآورده‌های نفتی)، در دومین مجمع تجارت و لجستیک نفت خزر و آسیای مرکزی که در باکو برگزار شد، اظهار داشت: یک طرح هماهنگ و یکپارچه برای توسعه کریدور میانی مورد نیاز است. رِوزین تأکید کرد: اگر این روند در ترکمنستان متوقف شود، توسعه زیرساخت‌ها در ازبکستان و آذربایجان هیچ فایده‌ای ندارد. یک طرح توسعه یکپارچه مورد نیاز است. همه کشورهای منطقه باید قوانین و استانداردهای عملیاتی مشابهی را اجرا کنند. ما به عنوان تاجر، اغلب با موقعیت‌هایی روبرو می‌شویم که کالاها را با تعرفه‌های خاصی خریداری می‌کنیم، اما در حین حمل و نقل، این تعرفه‌ها افزایش می‌یابد. این امر بر سودآوری کسب و کار تأثیر منفی می‌گذارد. پیشنهاد ما ایجاد تعرفه‌های ثابت برای یک سال حمل و نقل است. این امر به شرکت‌ها اجازه می‌دهد تا فعالیت‌های خود را با دقت بیشتری برنامه‌ریزی کرده و هزینه‌های پنهان را کاهش دهند.

https://astanatimes.com/2026/05/news-digest-foreign-media-on-kazakhstans-nuclear-diplomacy-regional-partnerships-and-middle-corridor/

 

تأکید لهستان بر پتانسیل همکاری در زمینه انرژی‌های تجدیدپذیر با قزاقستان

جولیا هورودکا، رئیس دفتر تجارت خارجی آژانس سرمایه‌گذاری و تجارت لهستان (PAIH) در آستانه، گفت: تخصص لهستان در توسعه منابع انرژی تجدیدپذیر می‌تواند به طور مؤثر در قزاقستان و سایر کشورهای آسیای مرکزی مورد استفاده قرار گیرد. او گفت از یک سو، قزاقستان همچنان تولیدکننده اصلی منابع انرژی است و از سوی دیگر، به طور مداوم در حال توسعه و اجرای منابع انرژی تجدیدپذیر، نوسازی زیرساخت‌های انرژی خود و تلاش برای کربن‌زدایی و بی‌طرفی آب و هوایی است. هورودکا خاطرنشان کرد که در قزاقستان، سرمایه‌گذاری‌ها در ظرفیت تولید جدید، توسعه منابع انرژی تجدیدپذیر و نوسازی شبکه‌های انتقال و نیروگاه‌های ترکیبی برق و حرارت برنامه‌ریزی شده‌اند. در عین حال، این کشور با چالش‌هایی مانند نیاز به نوسازی زیرساخت‌های قدیمی، افزایش سهم منابع انرژی تجدیدپذیر، توسعه ذخیره‌سازی انرژی و دیجیتالی کردن سیستم انرژی روبرو است. در این زمینه، فضای  قابل توجهی برای اجرای فناوری‌های لهستانی - هم در بخش انرژی و هم در زمینه‌های مرتبط مانند مدیریت آب، بهره‌وری انرژی و مدیریت پسماند - وجود دارد.

https://www.trend.az/casia/kazakhstan/4180569.html