امضاء توافقنامه ۱۰ میلیارد دلاری دره مراکز داده بین دولت قزاقستان با شرکت فایربرد و انویدیا، فرصتها، چالش ها
قزاقستان یک بسته توافقنامه هوش مصنوعی به ارزش ۱۰ میلیارد دلار با فایربرد و انویدیا امضا کرد. اسناد امضا شده شامل اجرای طرح دره مراکز داده است .
رازمیک اوواکیمیان، یکی از بنیانگذاران و مدیرعامل فایربرد، بر پتانسیل بالای قزاقستان برای توسعه زیرساختهای دیجیتال گفت : می خواهم از چشمانداز رئیسجمهور مبنی بر اعلام سال ۲۰۲۶ به عنوان «سال هوش مصنوعی» تقدیر کنم. کشورهایی که امروز در قدرت محاسباتی پیشرفته هوش مصنوعی، توسعه استعدادها و اکوسیستمهای نوآوری سرمایهگذاری میکنند، فرصتهای اقتصادی فردا را شکل خواهند داد. فایربرد تخصص در پیادهسازی فناوریهای پیشرفته آمریکایی، مشارکت نزدیک در اکوسیستم جهانی هوش مصنوعی و توانایی اجرای ایمن و با سرعت استثنایی پروژههای زیرساختی در مقیاس بزرگ را با هم ترکیب میکند. راهاندازی این اکوسیستم در سال ۲۰۲۷، قزاقستان را به یکی از ده کشور برتر جهان تبدیل خواهد کرد. ما یک تیم فوقالعاده، قابلیتهای باورنکردنی داریم و از همکاری با دولت قزاقستان، انویدیا و شرکای خود در آمریکا برای کمک به قزاقستان در تحقق چشماندازش هیجانزدهایم.
نایب رئیس انویدیا، کشیش لباردیان، ابزارها و رویکردهای کلیدی فناوری برای اجرای پروژه «دره دیتاسنتر» و چشماندازهای همگرایی قزاقستان در اکوسیستم جهانی هوش مصنوعی را ارائه کرد. گفت: توسعه هوش مصنوعی نیازمند چیزی است که ما آن را «کیک پنج لایه» مینامیم. این جایی است که ما تمام فناوریهای لایههای پایینتر را میگیریم و آنها را به برنامههای کاربردی در صنایع و زمینهها تبدیل میکنیم، به طوری که آنها سود و ارزش واقعی ارائه میدهند. اما همه چیز با انرژی شروع میشود. اگر انرژی نداشته باشید، نمیتوانید چیز دیگری را توسعه دهید. این پایه و اساس است. قزاقستان انرژی دارد. از آنجا که آن را به وفور دارید و میتوانید حتی بیشتر تولید کنید، جای بسیار خوبی برای شروع هستید. در واقع، قزاقستان میتواند در هر سطح از این کیک پنج لایه شرکت کند. از آنچه من دیدهام، خواندهام و اکنون اینجا میبینم، روحیه و اراده قزاقستان بر پیشرفت و بهرهبرداری از ثروت کشور، چه طبیعی و چه انسانی - برای ورود به دوران جدید هوش مصنوعی متمرکز است .»
«ژاسلان مادیف، معاون نخست وزیر و وزیر هوش مصنوعی و توسعه دیجیتال، گفت: «قزاقستان، طبق دستورالعملهای رئیس دولت، به طور مداوم در حال ایجاد زیرساختهای ملی برای توسعه هوش مصنوعی است. پروژه دره مرکز داده «DDO Valley» به یکی از پلتفرمهای کلیدی برای اقتصاد جدید مبتنی بر توکن هوش مصنوعی تبدیل خواهد شد. سرمایهگذاری ۱۰ میلیارد دلاری، امکان ایجاد یک خوشه محاسباتی بزرگ در کشور را فراهم میکند که توسط ۱۰۰ هزار تراشه GPU پیشرفته، از جمله NVIDIA GB300 و Vera Rubin، پشتیبانی میشود. طبق برآوردهای ما، این پروژه حداقل ۳ میلیارد دلار درآمد صادراتی سالانه ایجاد خواهد کرد، مشاغل جدید ایجاد خواهد کرد، شرکتهای فناوری جهانی را جذب خواهد کرد و موقعیت قزاقستان را به عنوان یک قطب دیجیتال کلیدی در اوراسیا تقویت خواهد کرد .»
دات موسین، رئیس هیئت مدیره شرکت سهامی قزاقستان اظهار داشت: «ما در حال ایجاد زیرساختی هستیم که برای دهههای آینده طراحی شده است. اجرای این پروژه دسترسی به منابع محاسباتی مدرن را فراهم میکند، اجرای فناوریهای هوش مصنوعی را تسریع میبخشد و شرایطی را برای جذب بازیگران جهانی فناوری ایجاد میکند. هدف ما ایجاد یکی از بزرگترین خوشههای دیجیتال در اوراسیا در قزاقستان است .»
برای قزاقستان، توسعه مراکز داده مدرن و پلتفرمهای محاسباتی، فرصتهایی را برای جذب سرمایهگذاری، بومیسازی خدمات دیجیتال، آموزش پرسنل مهندسی و ایجاد بخشهای جدید فناوری صادراتمحور فراهم میکند. داشتن زیرساختهای با کارایی بالا، شرایط را برای انجام تحقیقات علمی، حمایت از استارتآپها و گسترش خدمات ابری و راهحلهای هوش مصنوعی در داخل کشور نیز فراهم میکند.
شرکت آمریکایی فایربرد(Firebird) در زمینه ساخت زیرساخت های هوش مصنوعی، توسعه مراکز داده و توسعه سیستم های محاسباتی با کارایی بالا تخصص دارد. پس از این جلسه، توافقنامههایی در مورد همکاری در زمینه هوش مصنوعی و زیر ساخت های دیجیتال برای سرمایه گذاری کل 10 میلیارد دلار امضا شد:
-یک توافقنامه همکاری استراتژیک بین وزارت هوش مصنوعی و توسعه دیجیتال جمهوری قزاقستان و فایربرد، که توافقنامه چاچوبی برای توسعه اکوسیستم هوش مصنوعی و ایجاد آزمایشگاههای فایربرد قزاقستان بر اساس Alem.ai ایجاد میکند
- توافقنامهای در مورد شرایط اصلی همکاری بین شرکت KT-TELECOM LLC و Firebird Binding Term Sheet که پارامترهای فنی و سازمانی کار مشترک در دره مراکز داده را تعریف میکند.
توافقات حاصل شده، پایه و اساس اجرای بیشتر پروژه «دره مراکز داده» را ایجاد میکند که ایجاد یک پایگاه فناوری مدرن برای پیادهسازی هوش مصنوعی، فناوریهای ابری و خدمات دیجیتال نسل بعدی را پیشبینی میکند. توافقات امضا شده نشاندهنده علاقه روزافزون شرکتهای فناوری جهانی به قزاقستان به عنوان بستری امیدوارکننده برای توسعه زیرساختهای هوش مصنوعی و تقویت موقعیت این کشور به عنوان یکی از قطبهای دیجیتال نوظهور در اوراسیای مرکزی است.
در 9 ژوئن 2026، آکوردا از تصویب یک استراتژی ملی برای دیجیتالی شدن در مقیاس بزرگ و اجرای جامع فناوریهای هوش مصنوعی، قزاقستان دیجیتال، تا سال 2029 خبر داد. بانک جهانی پیش از این از قزاقستان دعوت کرده بود تا به استراتژی جهانی پیمان دیجیتال بپیوندد.
اولژاس بکتنوف نخست وزیر قزاقستان یادآوری کرد که توسعه هوش مصنوعی و زیرساختهای دیجیتال یکی از اولویتهای اصلی قزاقستان است. اولژاس بکتنوف خاطرنشان کرد: «یکی از پروژههای کلیدی دیجیتال که در حال حاضر در حال انجام است، «دره مرکز داده» در اکیباستوز است. هدف ما ایجاد بستری برای میزبانی زیرساختهای دیجیتال جهانی است. ما برای توافقهای حاصل شده با شرکای خود در فایربرد و انویدیا بسیار ارزش قائلیم.»
همانطور که بغداد موسین، رئیس هیئت مدیره شرکت سهامی قزاقستان تله کام، توضیح داد، پروژه «دره داده» به طور کامل توسط طرف قزاق تأمین مالی خواهد شد، در حالی که شرکت آمریکایی فایربرد متعهد به تأمین تجهیزات سرور گرانقیمت و جذب بازیگران بزرگ فناوری اطلاعات جهانی است. این پروژه در دو مرحله اجرا خواهد شد: مرحله اول از 109 مگاوات برق استفاده خواهد کرد، در حالی که مرحله دوم از 136 مگاوات برق استفاده خواهد کرد. مساحت کل زیرساخت فناوری اطلاعات با اندازه چندین استادیوم قابل مقایسه است. توسعه زیرساختهای ملی هوش مصنوعی، از جمله ایجاد ظرفیت محاسباتی با کارایی بالا، استقرار مراکز داده مدرن و مشارکت شرکای فناوری بینالمللی، مورد بحث قرار گرفت.
برای توسعه هوش مصنوعی، به ساختاری به نام «کیک پنج لایه» نیاز داریم. در این سطح، ما تمام فناوریها را از لایههای پایینتر میگیریم و آنها را به کاربردهایی برای صنایع و جهات مختلف تبدیل میکنیم تا مزایا و ارزش واقعی به ارمغان بیاورند. اما همه چیز با انرژی شروع میشود. بدون انرژی، بقیه نمیتوانند توسعه یابند. این پایه و اساس است. قزاقستان منابع انرژی دارد. از آنجایی که ذخایر فراوان و توانایی تولید بیشتر آنها را دارد، قزاقستان مکانی ایدهآل برای شروع این مسیر محسوب میشود. در واقع، قزاقستان میتواند در هر لایه از این کیک پنج لایه شرکت کند. از آنچه من دیدهام، خواندهام و اکنون در اینجا مشاهده کردهام، روحیه و انگیزه قزاقستان با هدف پیشرفت و استفاده از تمام داراییهای کشور چه منابع طبیعی و چه سرمایه انسانی برای ورود به دوران جدیدی از هوش مصنوعی است.» این سخنان کشیش لباردیان است.
فرصتها برای قزاقستان :
1- مزیت انرژی و موقعیت جغرافیایی
قزاقستان برق ارزانتر و ظرفیت تولید انرژی قابل توسعه دارد.
موقعیت بین اروپا و آسیا میتواند آن را به مرکز پردازش داده و خدمات ابری منطقه تبدیل کند.
پروژه در اکیباستوز طراحی شده که زیرساخت انرژی قابل توجهی دارد.
2- تنوعبخشی اقتصاد
قزاقستان سالها متکی به نفت، گاز و مواد معدنی بوده است.
در صورت موفقیت، صادرات خدمات دیجیتال و ظرفیت محاسباتی میتواند منبع درآمد جدیدی ایجاد کند.
دولت برآورد کرده سالانه حدود ۳ میلیارد دلار درآمد صادراتی بالقوه ایجاد شود.
3- انتقال فناوری و توسعه نیروی انسانی
همکاری با NVIDIA دسترسی به فناوریهای پیشرفته AI را تسهیل میکند.
ایجاد آزمایشگاههای تحقیقاتی و تربیت متخصصان محلی میتواند اثر بلندمدت داشته باشد.
ریسکها و چالشها :
1- ریسک اجرای پروژه
رقم۱۰ میلیارد دلار بسیاربزرگ و بخشی از آن ممکن است به تحقق مراحل بعدی و جذب سرمایه وابسته باشد.
بسیاری از پروژههای ابرمقیاس مراکز داده در جهان با تأخیر یا افزایش هزینه مواجه شدهاند.
2- وابستگی فناوری
قلب پروژه بر GPUهای NVIDIA استوار است.
هرگونه محدودیت صادراتی، تغییر سیاستهای آمریکا یا کمبود تراشه میتواند پروژه را تحت تأثیر قرار دهد.
3- مصرف انرژی و آب
مراکز داده هوش مصنوعی مصرف برق و در برخی مدلها مصرف آب بسیار بالایی دارند.
اگر توسعه ظرفیت تولید برق همگام با رشد مرکز داده نباشد، فشار بر شبکه برق داخلی افزایش مییابد.
4- ریسک تقاضا
فرض اصلی پروژه رشد مداوم تقاضای جهانی برای پردازش AI است.
اگر بازار AI دچار اشباع یا افت سرمایهگذاری شود، نرخ بهرهبرداری از مراکز داده ممکن است کمتر از انتظار باشد.
5- رقابت منطقهای
کشورهای حاشیه خلیج فارس، بویژه امارت متحده و عربستان، دهها میلیارد دلار در زیرساخت AI سرمایهگذاری میکنند.
قزاقستان باید مزیت رقابتی خود را در هزینه انرژی، اتصال منطقهای و مقررات حفظ کند.
https://www.inform.kz/ru/dolina-tsodov-pravitelstvo-kazahstana-podpisalo-s-firebird-i-nvidia-paket-soglas-1ead09ae
https://forbes.kz/articles/kazahstan-podpisal-s-firebird-i-nvidia-paket-soglasheniy-v-oblasti-ii-na-10-mlrd-750376
https://www.interfax.ru/world/1095938
https://aikyn.kz/305325/nvidia-men-firebird-k-azak-stang-a-10-milliard-dollar-investiciya-k