پیامدهای توافق طرف‌های جنگ در غرب آسیا برای اقتصاد یونان: بر اساس ارزیابی‌های بانک مرکزی یونان و اتاق بازرگانی و صنعت پیرائوس

تحولات ژئوپلیتیکی در غرب آسیا همواره از مهم‌ترین عوامل تأثیرگذار بر اقتصاد جهانی و به‌ویژه بازارهای انرژی بوده‌اند. در این میان، توافق اخیر میان طرف‌های جنگ در غرب آسیا، توجه گسترده نهادهای اقتصادی و مالی یونان را به خود جلب کرده است. از منظر اقتصاد یونان، این توافق می‌تواند فراتر از یک تحول دیپلماتیک صرف، به عنوان یک متغیر ژئواکونومیک تعیین‌کننده در سال‌های آینده تلقی شود.

ارزیابی‌های منتشرشده از سوی بانک مرکزی یونان و اتاق بازرگانی و صنعت پیرائوس نشان می‌دهد که در صورت اجرای کامل و پایدار توافق، اقتصاد یونان می‌تواند از مسیر کاهش قیمت انرژی، مهار تورم، بهبود شرایط تأمین مالی، تقویت صادرات، رشد گردشگری و افزایش رقابت‌پذیری بنگاه‌های اقتصادی، از منافع قابل توجهی بهره‌مند شود. بر این اساس توافق مذکور در صورت اجرای کامل و پایدار، می‌تواند به یکی از مهم‌ترین محرک‌های اقتصاد یونان در نیمه دوم سال ۲۰۲۶ و سال‌های پس از آن تبدیل شود.

اهمیت توافق در چارچوب اقتصاد جهانی انرژی

در پی توافق به عمل آمده بین طرف‌های جنگ در غرب آسیا، اتاق بازرگانی و صنعت پیرائوس یونان ارزیابی خود از آثار این توافق بر اقتصاد یونان را منتشر کرده است. مطابق این ارزیابی  توافق مذکور می‌تواند یکی از مهم‌ترین تحولات اقتصادی سال ۲۰۲۶ باشد. لذا هرگونه کاهش تنش در این منطقه به کاهش ریسک‌های ژئوپلیتیکی، کاهش هزینه‌های بیمه و حمل‌ونقل و افزایش ثبات بازارهای انرژی منجر خواهد شد. بر اساس ارزیابی اتاق پیرائوس، نتیجه مستقیم این تحول، کاهش «ریسک ژئوپلیتیکی» در قیمت نفت و گاز خواهد بود؛ عاملی که طی سال‌های گذشته بخش مهمی از افزایش قیمت انرژی را توضیح می‌داد.

پیامدهای توافق برای سیاست پولی اروپا

کاهش تورم ناشی از افت قیمت انرژی می‌تواند پیامدهای مهمی‌برای سیاست پولی منطقه یورو داشته باشد. اتاق بازرگانی و صنعت پیرائوس معتقد است که در صورت تثبیت قیمت انرژی در سطوح پایین‌تر، بانک مرکزی اروپا فضای بیشتری برای اتخاذ سیاست‌های پولی کمتر انقباضی خواهد داشت. در چنین شرایطی هزینه تأمین مالی کاهش می‌یابد، دسترسی شرکت‌ها به اعتبار آسان‌تر می‌شود، وام‌های سرمایه‌گذاری و سرمایه در گردش با شرایط مطلوب‌تری در اختیار فعالان اقتصادی قرار می‌گیرد و در نتیجه رشد اقتصادی تقویت می‌شود.

سازوکار انتقال اثرات توافق به اقتصاد یونان

اقتصاد یونان به دلیل وابستگی قابل توجه به واردات انرژی، نسبت به نوسانات بازارهای نفت و گاز حساسیت بالایی دارد. کاهش قیمت انرژی می‌تواند هزینه تولید را در طیف گسترده‌ای از فعالیت‌های اقتصادی کاهش دهد. مطابق ارزیابی اتاق بازرگانی و صنعت پیرائوس، انرژی تنها یک هزینه مصرفی برای خانوارها نیست، بلکه یکی از مهم‌ترین عوامل هزینه در بخش‌های صنعت، تجارت، حمل‌ونقل، لجستیک، گردشگری و کشتیرانی است. از این رو، هرگونه کاهش در قیمت نفت و گاز به تدریج در سراسر زنجیره ارزش اقتصاد منعکس می‌شود و اثرات آن بر قیمت کالاها و خدمات قابل مشاهده خواهد بود. این نهاد پیش‌بینی می‌کند که کاهش تنش‌ها در خلیج فارس می‌تواند طی شش ماه نخست اجرای توافق، نرخ تورم در منطقه یورو را بین ۰.۳ تا ۰.۸ واحد درصد کاهش دهد.

سناریوی مطلوب بانک مرکزی یونان برای اقتصاد این کشور

بانک مرکزی یونان نیز در ارزیابی خود، سناریوی پایه رشد اقتصادی برای سال‌های ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷ را معادل ۱.۹ درصد و برای سال ۲۰۲۸ برابر با ۲ درصد پیش‌بینی کرده است. این بانک علاوه بر سناریوی پایه، یک سناریوی مطلوب‌تر را نیز بررسی کرده است که بر مبنای کاهش سریع‌تر قیمت نفت و گاز و تداوم اجرای توافق طرف‌های جنگ در غرب آسیا شکل گرفته است. بر اساس این سناریو، رشد اقتصادی یونان می‌تواند به ۲ درصد در سال ۲۰۲۶، ۲.۱ درصد در سال ۲۰۲۷و به ۲.۱ درصد در سال ۲۰۲۸ برسد. اگرچه اختلاف میان دو سناریو در ظاهر محدود به نظر می‌رسد، اما در سطح کلان اقتصادی، افزایش چند دهم درصدی رشد می‌تواند به معنای افزایش تولید ناخالص داخلی، رشد سرمایه‌گذاری، ایجاد فرصت‌های شغلی جدید و افزایش درآمدهای مالیاتی دولت باشد.

کاهش تورم و بهبود رفاه خانوارها

یکی از مهم‌ترین پیامدهای توافق، کاهش فشارهای تورمی است. بانک مرکزی یونان پیش‌بینی می‌کند که در سناریوی مطلوب، تورم در سال ۲۰۲۶ به ۳.۷ ، در سال ۲۰۲۷ به ۲.۵ درصد و در سال ۲۰۲۸ به ۲.۲ درصد برسد. در مقایسه، سناریوی پایه نرخ‌های ۳.۸، ۲.۶ و ۲.۳ درصد را برای همین سال‌ها برآورد کرده است. کاهش تورم به معنای افزایش قدرت خرید خانوارها، کاهش فشار هزینه‌های زندگی و بهبود اعتماد مصرف‌کنندگان خواهد بود. همچنین بنگاه‌های اقتصادی با ثبات بیشتری قادر به برنامه‌ریزی برای سرمایه‌گذاری و توسعه فعالیت‌های خود خواهند بود.

تأثیر بر بنگاه‌های کوچک و متوسط

یکی از محورهای اصلی گزارش اتاق پیرائوس، تأثیر توافق بر بنگاه‌های کوچک و متوسط است. این بنگاه‌ها در سال‌های اخیر تحت فشار شدید ناشی از تورم، افزایش نرخ‌های بهره، رشد اجاره‌بها و هزینه‌های عملیاتی قرار داشته‌اند. کاهش قیمت انرژی می‌تواند بخشی از هزینه‌های جاری این شرکت‌ها را کاهش داده و نقدینگی بیشتری در اختیار آنان قرار دهد. این امر زمینه را برای افزایش سرمایه‌گذاری، حفظ اشتغال و ارتقای توان رقابتی کسب‌وکارها فراهم می‌کند. از دیدگاه اتاق پیرائوس، این بخش از اقتصاد یونان بیش از هر بخش دیگری از کاهش هزینه‌های انرژی منتفع خواهد شد.

مزایای راهبردی برای صنعت کشتیرانی یونان

یکی از مهم‌ترین بخش‌های اقتصادی یونان که از توافق میان طرف‌های جنگ در غرب آسیا تاثیر مستقیم می‌پذیرد، صنعت کشتیرانی است. یونان بزرگ‌ترین ناوگان تجاری جهان را در اختیار دارد و حضور گسترده‌ای در بازار حمل نفت و فرآورده‌های انرژی دارد. بازگشت امنیت به تنگه هرمز می‌تواند هزینه‌های بیمه دریایی، ریسک‌های عملیاتی، تأخیرهای حمل‌ونقل و هزینه‌های اجاره کشتی را کاهش دهد. این تحول نه تنها به سود شرکت‌های بزرگ کشتیرانی یونانی خواهد بود، بلکه شرکت‌های حمل‌ونقل دریایی داخلی و خطوط مسافربری نیز از کاهش هزینه سوخت و افزایش تقاضا در فصل گردشگری منتفع خواهند شد.

فرصت‌های جدید برای تجارت و صادرات

یکی دیگر از ابعاد مهم توافق، فرصت‌های تجاری جدیدی است که برای یونان ایجاد می‌شود. اتاق پیرائوس تأکید می‌کند که شرق مدیترانه، خلیج فارس و غرب آسیا تنها مناطق بحران‌خیز نیستند، بلکه بازارهایی مهم برای تجارت، سرمایه‌گذاری، انرژی، زیرساخت و لجستیک محسوب می‌شوند. از این منظر، یونان می‌تواند از موقعیت جغرافیایی خود برای ایفای نقش پل ارتباطی میان اروپا، مدیترانه و آسیا بهره ببرد. این نهاد همچنین معتقد است دولت و بخش خصوصی باید از فرصت ایجادشده برای بازسازی و توسعه صادرات به لبنان و کشورهای عربی استفاده کنند؛ بازاری که ارزش صادرات یونان به آن سالانه بیش از ۳.۲ میلیارد یورو برآورد می‌شود.

تأثیر بر گردشگری و خدمات

گردشگری که یکی از مهم‌ترین منابع درآمد ارزی یونان است، از ثبات منطقه‌ای و کاهش هزینه‌های حمل‌ونقل بیش از بسیاری از بخش‌های دیگر منتفع خواهد شد. بر این اساس بانک مرکزی یونان بر این ارزیابی است که از سال ۲۰۲۷ به بعد، افزایش تعداد گردشگران، طولانی‌تر شدن فصل گردشگری، ورود به بازارهای جدید و رشد صنعت کشتی‌های تفریحی می‌تواند درآمدهای خدماتی کشور را افزایش دهد .همچنین واسیلیس کورکیدیس، رئیس اتاق بازرگانی و صنعت پیرائوس، معتقد است توافق مذکور می‌تواند موجب افزایش رزروهای گردشگری و تقویت تقاضا برای سفر به یونان شود.

کسری حساب جاری؛ نگرانی باقی‌مانده

با وجود چشم‌انداز مثبت، بانک مرکزی یونان هشدار می‌دهد که کسری حساب جاری همچنان یکی از مهم‌ترین چالش‌های اقتصاد کشور باقی خواهد ماند. این بانک پیش‌بینی می‌کند که در سال ۲۰۲۶ به دلیل هزینه‌های بالاتر واردات انرژی و افزایش واردات کالاهای سرمایه‌ای مرتبط با پروژه‌های سرمایه‌گذاری، کسری حساب جاری افزایش یابد. با این حال، از سال ۲۰۲۷ به بعد انتظار می‌رود رشد درآمدهای گردشگری، توسعه صادرات خدمات و کاهش تدریجی هزینه‌های انرژی به بهبود وضعیت تراز خارجی کشور کمک کند.

زمان‌بندی ظهور آثار اقتصادی توافق

بر اساس ارزیابی اتاق بازرگانی پیرائوس، امضای توافق به معنای بازگشت فوری شرایط اقتصادی به حالت عادی نیست. لذا نخستین آثار مثبت توافق می‌تواند ظرف ۳۰ تا ۹۰ روز نمایان شود، کاهش محسوس تورم و هزینه‌های تولید بین ۶ تا ۱۲ ماه زمان نیاز دارد و نهایتا تحقق کامل ظرفیت‌های اقتصادی توافق ممکن است بین ۷ تا ۲۴ ماه به طول انجامد.