سهام بانک الراجحی و شرکت بحری در صدر بزرگترین صندوقهای سهام عربستان
بر اساس گزارش اخیر منابع سعودی، انتشار اطلاعات مربوط به 10 صندوق بزرگ سرمایهگذاری در سهام پادشاهی عربستان سعودی نشان میدهند که مدیران دارایی در آغاز سهماهه دوم سال ۲۰۲۶، راهبرد تمرکز پرتفوی در تعداد محدودی از شرکتها را در پیش گرفتهاند. در این میان، سهام بانک الراجحی و شرکت ملی حمل و نقل دریایی عربستان سعودی(بحری) بیشترین سهم را در سبد سرمایهگذاری این صندوقها داشتهاند، در حالی که میزان سرمایهگذاری در سهام شرکت نفتی آرامکوی عربستان سعودی، با وجود وزن بالای این شرکت در بازار سرمایه عربستان، کمتر از انتظار بوده است. طبق دادههای مالکیت تا اول آوریل ۲۰۲۶ (آغاز سهماهه دوم)، مجموع خالص داراییهای صندوقهای سرمایه گذاری در عربستان و طبقات سرمایهگذاری مورد بررسی از مرز 4.45 میلیارد دلار( برابر ۱۶.۷۴ میلیارد ریال سعودی) فراتر رفته است.
بانک الراجحی با ارزشی نزدیک به ۲.۴ میلیارد ریال سعودی، معادل ۱۴.۳ درصد از کل داراییهای صندوقهای مورد بررسی، بزرگترین سرمایهگذاری مشترک این صندوقها محسوب میشود. سهام این بانک در ۹ صندوق از مجموع ۱۰ صندوق مورد مطالعه، جزو بزرگترین داراییهای سرمایهگذاری بوده است. شرکت بحری نیز با حدود ۹۵۰ میلیون ریال سرمایهگذاری، که میان هشت صندوق و هفت راهبرد مستقل سرمایهگذاری توزیع شده است، در جایگاه دوم قرار گرفت. در مجموع، سهام الراجحی و بحری نزدیک به ۲۰ درصد از کل داراییهای صندوقهای مورد بررسی را تشکیل میدهند؛ به بیان دیگر، از هر پنج ریال تحت مدیریت این صندوقها، یک ریال در این دو سهم سرمایهگذاری شده است. پس از این دو شرکت، شرکت مخابرات سعودی (STC) با حدود ۷۴۴ میلیون ریال در رتبه سوم قرار دارد. سپس آرامکوی سعودی با ۷۱۹ میلیون ریال، بانک البلاد با ۵۴۴ میلیون ریال و شرکت بیمه تعاونی (التعاونیه) با ۵۳۲ میلیون ریال قرار گرفتهاند. شرکتهای الدریس، گاز، معادن و سابیک برای مواد مغذی کشاورزی نیز فهرست ده شرکت دارای بیشترین وزن در سبد صندوقها را تکمیل میکنند. برتری سهم بحری نسبت به STC و حتی آرامکو، صرفاً ناشی از حجم سرمایهگذاری یک صندوق خاص نیست، بلکه بیانگر استقبال گسترده مدیران متعدد دارایی از این سهم است. این موضوع نشان میدهد که بحری از یک انتخاب منفرد سرمایهگذاری به یک موقعیت محبوب و مورد اجماع در صنعت مدیریت دارایی عربستان تبدیل شده است.
بانکها در صدر سرمایهگذاریهای بخشی
سهام بانکها با حدود ۳.۲۵ میلیارد ریال، معادل ۳۱.۲ درصد از ارزش بزرگترین داراییهای اعلامشده صندوقها، بیشترین سهم را در میان بخشهای اقتصادی داشتهاند. بخش عمده این سرمایهگذاریها مربوط به بانک الراجحی بوده و پس از آن بانک البلاد و بانک الانماء قرار دارند. با این حال، سرمایهگذاری در بخش بانکی بهطور یکنواخت میان بانکهای مختلف توزیع نشده است، بلکه تمرکز اصلی بر الراجحی و سپس البلاد و الانماء قرار داشته است. این امر نشان میدهد که تفاوت راهبرد صندوقها بیشتر در انتخاب بانکهای خاص است تا اصل ورود به بخش بانکی. بخش انرژی با حدود ۱.۶۷ میلیارد ریال سرمایهگذاری در رتبه دوم قرار دارد که عمدتاً از طریق سهام بحری و آرامکو شکل گرفته است. پس از آن بخش مواد اولیه با حدود ۱.۶۲ میلیارد ریال و بخش ارتباطات با حدود ۱.۱۳ میلیارد ریال قرار دارند. دادهها نشان میدهد که حضور صندوقها در بخش انرژی صرفاً وابسته به شرکت نفتی آرامکو عربستان نیست؛ بهگونهای که بحری حدود ۵۷ درصد از ارزش سرمایهگذاریهای اعلامشده در این بخش را تشکیل میدهد، در حالی که سهم آرامکو حدود ۴۳ درصد است.
تفاوت اهداف و سیاستهای صندوقها
بر اساس اینفوگرافی الاقتصادیه، بزرگترین صندوقهای سهام پادشاهی عربستان سعودی از نظر ارزش داراییهای خالص عبارتند از:صندوق سهام انعطافپذیر سعودی الراجحی - صندوق سهام سعودی الراجحی- صندوق پیشتازان (Leadership) الراجحی -صندوق شرکتهای کوچک و متوسط الراجحی-صندوق سرمایهگذاری الاول برای سهام سعودی-صندوق درایه المرن-صندوق سهام سعودی الجزیره-صندوقهای سهام سعودی جدوا (ردههای الف و ب)-صندوق جدوا سعودی ۲ (رده الف)اگرچه تمامی این صندوقها در طبقه صندوقهای سهام سعودی قرار میگیرند، اما از نظر راهبرد سرمایهگذاری و نوع شرکتهای هدف تفاوتهای محسوسی دارند. صندوق انعطافپذیر الراجحی علاوه بر سهام شرکتهای سعودی، در عرضههای اولیه و صندوقهای سرمایهگذاری املاک و مستغلات نیز سرمایهگذاری میکند و هدف آن دستیابی به رشد بالای سرمایه در میانمدت و بلندمدت است. در مقابل، صندوقهای الراجحی، الجزیره، الاول و جدوا عمدتاً بر سهام منطبق با شریعت اسلامی تمرکز دارند و هدف آنها افزایش ارزش سرمایه از طریق بازار سهام عربستان است. صندوقهای «پیشتازان» و «شرکتهای کوچک و متوسط» الراجحی نیز رویکرد تخصصیتری نسبت به اندازه و نوع شرکتهای هدف دارند.
تنوع صندوقها الزاماً به معنای تنوع ریسک نیست
ده سهم برتر موجود در پرتفوی صندوقهای مورد بررسی، در مجموع حدود ۷.۶ میلیارد ریال سرمایه را به خود اختصاص دادهاند؛ رقمیکه معادل ۴۵.۴ درصد کل داراییهای صندوقها و نزدیک به ۷۳ درصد ارزش بزرگترین داراییهای اعلامشده آنهاست. این همپوشانی بالا نشان میدهد که خرید واحدهای چند صندوق مختلف، لزوماً به معنای تنوعبخشی واقعی به منابع درآمد و کاهش ریسک نیست. اگرچه نام مدیران دارایی متفاوت است، اما بسیاری از صندوقها در معرض سهام و بخشهای مشابهی بهویژه سهام الراجحی، بحری و شرکت مخابرات سعودی STC قرار دارند.بر اساس اصول مدیریت پرتفوی، تنوعبخشی صرفاً به تعداد صندوقها یا تعداد سهام وابسته نیست، بلکه به میزان همبستگی میان اجزای پرتفوی بستگی دارد. هرچه داراییهای مشترک میان صندوقها بیشتر باشد، عملکرد آنها نسبت به عوامل اقتصادی مشابه حساستر خواهد بود و مزیت توزیع سرمایه میان چند مدیر دارایی کاهش مییابد. میزان تمرکز نیز میان صندوقها متفاوت است. بهعنوان نمونه، ده دارایی اصلی صندوق «پیشتازان الراجحی» حدود ۷۹.۸ درصد کل داراییهای آن را تشکیل میدهند، در حالی که این نسبت در صندوق «درایه المرن» تنها ۴۹.۷ درصد است. این موضوع نشان میدهد که عملکرد صندوق پیشتازان الراجحی بیش از سایر صندوقها به موفقیت تعداد محدودی از سرمایهگذاریها وابسته است، در حالی که صندوق درایه المرن ریسک خود را میان تعداد بیشتری از داراییها توزیع کرده است.
براساس گزارش الاقتصادیه، تمرکز سرمایهگذاران نهادی عربستان سعودی بر بانک الراجحی و بحری؛ نشانهای از تغییر اولویتهای بازار سرمایه عربستان در سال ۲۰۲۶ میلادی است. بررسی آخرین افشاهای مربوط به بزرگترین صندوقهای سرمایهگذاری سهام در عربستان سعودی حاکی از آن است که بازار سرمایه این کشور در سال ۲۰۲۶ شاهد افزایش تمرکز سرمایهگذاران نهادی بر تعداد محدودی از شرکتهای منتخب بوده است. برخلاف تصور رایج مبنی بر محوریت مطلق آرامکو در بازار سرمایه عربستان، دادههای جدید نشان میدهد که بانک الراجحی و شرکت حملونقل دریایی بحری به مهمترین مقاصد سرمایهگذاری مدیران دارایی سعودی تبدیل شدهاند. اهمیت این تحول از آن جهت است که صندوقهای سرمایهگذاری بزرگ معمولاً نمایانگر نگاه بلندمدت نخبگان مالی و ارزیابی آنان از روندهای اقتصادی آینده هستند. قرار گرفتن بانک الراجحی در جایگاه نخست، بیانگر تداوم اعتماد سرمایهگذاران نهادی به بخش بانکی عربستان و انتظار برای استمرار رشد اعتبارات، تأمین مالی پروژههای کلان و افزایش سودآوری بانکها در چارچوب برنامه چشمانداز ۲۰۳۰ است. در مقابل، صعود شرکت بحری به رتبه دوم، حامل پیامهای راهبردی مهمتری است. استقبال گسترده صندوقها از این سهم نشان میدهد که مدیران دارایی سعودی، رشد آینده اقتصاد عربستان را بیش از گذشته با توسعه لجستیک، حملونقل دریایی و تبدیل این کشور بههاب تجاری منطقهای پیوند میزنند. این موضوع با سرمایهگذاریهای سنگین دولت سعودی در بنادر جده، ینبع، شهر اقتصادی ملک عبدالله و پروژههای کریدوری جدید همسو است. از منظر بخشی نیز تمرکز بیش از ۳۱ درصدی سرمایهگذاریها در بانکها نشان میدهد که نظام مالی و بانکی همچنان ستون اصلی بازار سرمایه عربستان محسوب میشود. در عین حال، جایگاه بالای بخش انرژی و مواد اولیه نشاندهنده آن است که اقتصاد عربستان هنوز وابستگی معناداری به صنایع سنتی و منابع طبیعی دارد و روند تنوعبخشی اقتصادی هنوز به مرحلهای نرسیده است که بخشهای نوظهور بتوانند وزن غالب بازار را در اختیار بگیرند.
یکی از مهمترین یافتههای این گزارش، کاهش نسبی جذابیت آرامکو در مقایسه با برخی شرکتهای دیگر است. اگرچه آرامکو همچنان یکی از بزرگترین شرکتهای بورسی جهان و مهمترین دارایی استراتژیک عربستان به شمار میرود، اما وزن آن در پرتفوی صندوقهای سرمایهگذاری کمتر از الراجحی، بحری و حتی نزدیک به STC است. این مسئله میتواند بیانگر نگرانی سرمایهگذاران از محدودیت ظرفیت رشد آتی آرامکو در مقایسه با شرکتهایی باشد که از برنامههای توسعهای و تحولات لجستیکی عربستان سود بیشتری خواهند برد. از منظر ریسک نیز ساختار سرمایهگذاری صندوقهای سعودی حاوی یک آسیب بالقوه است. تمرکز حدود ۴۵ درصد کل داراییها در تنها ده سهم و حضور مکرر سهام مشابه در اکثر صندوقها نشان میدهد که تنوعبخشی واقعی در صنعت مدیریت دارایی عربستان محدود است. در صورت وقوع شوکهای اقتصادی یا افت عملکرد چند شرکت کلیدی نظیر الراجحی، بحری یا STC، بخش بزرگی از سرمایهگذاران نهادی بهطور همزمان تحت تأثیر قرار خواهند گرفت.
منبع:
https://www.aleqt.com/%D8%AA%D9%82%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%B1-%D9%88%D8%AA%D8%AD%D9%84%D9%8A%D9%84%D8%A7%D8%AA/%D8%B3%D9%87%D9%85%D8%A7-%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%A7%D8%AC%D8%AD%D9%8A-%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%AD%D8%B1%D9%8A-%D9%8A%D9%82%D9%88%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D9%85%D8%B1%D9%83%D8%B2-%D8%A3%D9%83%D8%A8%D8%B1-%D8%B5%D9%86%D8%A7%D8%AF%D9%8A%D9%82-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%B3%D9%87%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%B9%D9%88%D8%AF%D9%8A%D8%A9-12245