کشت دیم در اسپانیا

دیم‌کاری یا کشت دیم گونه‌ای از کشاورزی ویژه مناطق خشک است که در آن تنها بارش‌های آسمانی تأمین‌کننده آب مورد نیاز کشتزار و زمین کشاورزی می‌باشند و برخلاف کشاورزی آبی، هیچ گونه سامانه آبیاری در آن به کار نمی‌رود. برپایه گزارش وضعیت منابع آب و خاک جهان برای غذا و کشاورزی تهیه شده توسط سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو)، پیش بینی می‌شود جمعیت جهان تا سال ۲۰۵۰ از ۸ میلیارد به ۱۰ میلیارد نفر افزایش یابد. این امر به معنای نیاز به دو برابر شدن تولید مواد غذایی فعلی است. بنابراین، بخش کشاورزی با چالش تأمین غذای جمعیت رو به رشد و تضمین امنیت غذایی روبرو می‌باشد. این هدف باید هم‌زمان با تضمین تولید پایدار و همگام با دگرگونی در عادت‌های مصرف‌کنندگان به‌دست‌آید. دستیابی به تمام این موارد، تنها با‌ به‌کاربستن اقداماتی ممکن خواهد بود که به حفاظت از خاک و مدیریت مسئولانه منابع آب کمک کنند.

مزیت‌ها و معایب کشت دیم

این روش کشاورزی مزیت‌های اقتصادی و زیست‌محیطی فراوانی دارد، اما خطراتی را نیز به همراه دارد که کشاورزان باید پیش از انتخاب آن، همه این موارد را بسنجند.

مزیت‌های کشت دیم:

• سرمایه‌گذاری اولیه کمتر: به دلیل نیاز نداشتن به راه‌اندازی سامانه‌های آبیاری و مصرف کمتر کود و سموم، هزینه‌های اولیه به اندازه چشمگیری کاهش می‌یابد.
• سازگاری بیشتر محصول: این روش باعث سازگاری بهتر گیاهان با ویژگی‌ها و ظرفیت‌های طبیعی خاک می‌شود.
• کاهش پیامدهای زیست‌محیطی: با حذف مواد شیمیایی رایج در آب آبیاری و کاهش مصرف سموم و کودها، آسیب کمتری به زیست‌بوم وارد می‌شود.
• افزایش بهره‌وری در مصرف آب: گیاهان با تکیه بر جذب و استفاده بیشینه از نمناکی طبیعی خاک رشد می‌کنند.
• حفاظت از سلامت خاک: این روش از فرسایش و تخریب خاک که معمولاً ناشی از مدیریت نادرست آبیاری است جلوگیری می‌کند.

معایب کشت دیم:

• وابستگی شدید به عامل‌های محیطی: کمبود بارش‌ها و دگرگونی‌های ناگهانی دما می‌تواند مستقیماً بر سلامت و رشد محصولات دیم اثر منفی بگذارد.
• ناپایداری و غیرقابل‌ پیش ‌بینی بودن میزان تولید: از آنجا که این روش کاملاً به پدیده ‌های جوی وابسته است، میزان برداشت محصول در هر سال دستخوش نوسان می‌شود.
• محدودیت در انتخاب گونه محصول: کشاورزانی که روش دیم را برمی‌گزینند باید بدانند که تنها مجاز به کاشت گونه‌های ویژه‌ای هستند که توانایی سازگاری با شرایط آب‌وهوایی منطقه را داشته باشند.
• بهره‌وری و بازدهی کمتر نسبت به کشت آبی: محدودیت در تأمین و دسترسی پیوسته به آب، به‌طور طبیعی میزان برداشت محصول در هکتار را کاهش می‌دهد.
• نیاز به مدیریت و شخم‌زدن اصولی زمین: عملیات آماده‌سازی خاک باید با دقت و ملاحظات ویژه‌ای انجام شود تا از فرسایش گسترهی خاک جلوگیری شده و سودآوری اقتصادی طرح تضمین شود.

کشت دیم در اسپانیا

بر اساس داده ‌های وزارت کشاورزی، ماهیگیری و مواد خوراکی اسپانیا (MAPA)، گستره زمین‌های کشاورزی مفید اسپانیا بیش از ۲۳ میلیون هکتار، یعنی نزدیک به نیمی از خاک این کشور است که از این مقدار، نزدیک به ۱۷ میلیون هکتار زمین‌های زیر کشت به‌شمار می‌روند. از کل این گستره زیرکشت، ۷۶ درصد به کشت دیم و ۲۴ درصد به کشت آبی اختصاص یافته است. در بخش کشاورزی و باغداری، بیشترین گستره به کشت محصولات علفی (یک ‌ساله) اختصاص دارد و در جایگاه بعدی محصولات درختی و درختچه ای (دائمی) قرار می‌گیرند؛ در این میان، زیتون بیشترین گستره زیر کشت را در میان محصولات درختی و درختچه ای به خود اختصاص داده است.

محصولات اصلی کشت دیم در اسپانیا

• دانه‌ها: دانه‌هایی مانند گندم، جو، چاودار (گندم سیاه) و یولاف (جو دوسر)، به دلیل مقاومت بالا در برابر خشکسالی، از اصلی‌ترین محصولات دیم به ‌شمار می‌روند. این محصولات با اختصاص 5.6 میلیون هکتار از زمین‌های اسپانیا به خود، بزرگ‌ترین پایه سرزمینی و گسترده‌ترین پراکندگی را در میان محصولات کشاورزی دارند؛ به طوری که 85.8 درصد از همه کشتزارهای دانه‌های این کشور را زمین‌های دیم تشکیل می‌دهند. کشت این محصولات بیشتر در دو منطقه کاستیّا (کاستیّاولئون و کاستیّا-لامانچا) و همچنین در آراگون متمرکز است. و منطقه اندلس به عنوان بزرگ‌ترین بخش تولیدکننده گندم دوروم (مورد استفاده در صنایع پاستا) در گستره ملی و اروپا شناخته می‌شود.

 

گستره زیرکشت دانه‌ها در اسپانیا (هکتار)
گونه محصول	کشت دیم	کشت آبی	کشت گلخانه‌ای	میزان کل
جو دو ردیفه	2.120.736	196.778	-	2.317.514
گندم نرم و نیمه‌سخت	1.619.106	171.255	-	1.790.361
جو دوسر	444.196	11.990	-	456.186
گندم الجزایری (دوروم)	259.033	24.883	-	283.916
تریتیکاله	234.322	10.678	-	245.000
چاودار	118.478	1.835	-	120.313
جو شش ردیفه	94.832	3.185	-	98.017
دانه‌های زمستانی مخلوط	27.648	376	-	28.024
ذرت	12.027	287.023	21	299.071
سورگوم (ذرت خوشه‌ای)	1.484	2.066	-	3.550
کینوآ	668	1.663	-	2.331
دیگر دانه‌ها	623	416	-	1.039
برنج	-	100.335	-	100.335
میزان کل	4.933.153	812.483	21	5.745.657

برگرفته‌ از: وزارت کشاورزی، ماهیگیری و مواد خوراکی اسپانیا (MAPA)

• حبوبات: این دسته از محصولات به دلیل توانایی بالا در پایدارسازی نیتروژن در خاک و مقاومت در برابر کم‌آبی برجسته می‌باشند. در اسپانیا، 93.2 درصد از کل گستره زیر کشت حبوبات (معادل 400 هزار هکتار) به صورت دیم است که به محصولاتی چون نخودفرنگی، گاودانه (کرسنه)، ماشک، عدس، نخود، باقلا و لوبیا خشک اختصاص دارد. هم‌اکنون، گرایش زیادی برای احیای آن دسته از محصولاتی که به دلیل مکانیزه‌شدن زمین‌ها به فراموشی سپرده شده بودند (مانند خرنوب، خلر و ماشک گل‌دراز) ایجاد شده است. در اسپانیا، حبوبات بیشتر در کاستیّاولئون (بزرگ‌ترین منطقه تولیدکننده) و کاستیّا-لامانچا (دارای بیشترین گستره زیر کشت) و با فاصله‌ی زیاد پس از این دو منطقه در اندلس کشت می‌شوند.

گستره زیرکشت حبوبات در اسپانیا (هکتار)
گونه محصول	کشت دیم	کشت آبی	کشت گلخانه‌ای	میزان کل
نخود فرنگی	119.811	14.319	-	134.130
گاودانه (کرسنه)	91.680	1.958	-	93.638
ماشک معمولی (باغی)	76.389	1.732	-	78.121
نخود	54.649	2.790	-	57.439
عدس	32.002	896	-	32.898
باقلا	19.834	2.413	-	22.247
لوبیا	1.234	5.199	-	6.433
لوپین (ترمس)	759	-	-	759
خرنوب	19	5	-	24
دیگر حبوبات	3.867	15	-	3.882
میزان کل	400.244	29.327	-	429.571

برگرفته‌ از: وزارت کشاورزی، ماهیگیری و مواد خوراکی اسپانیا (MAPA)

• گیاهان صنعتی: به آن دسته از فرآورده‌های کشاورزی گفته می‌شود که به عنوان مواد اولیه در فرآیندهای صنعتی به‌کار می‌روند. فرآوری بعدی این محصولات در کارخانه‌ها یا پالایشگاه‌ها، امکان استخراج اجزای باارزش بازرگانی بالا مانند قندها، الیاف نساجی و روغن‌های خوراکی را فراهم می‌آورد. در اسپانیا، گیاهان صنعتی بیش از 880 هزار هکتار از اراضی را به خود اختصاص داده ‌اند که بیش از 712 هزار هکتار آن (80.8 درصد) به صورت کشت دیم می‌باشد. آفتابگردان بیشترین گستره زیر کشت را دارد. این محصول بیش از 606 هزار هکتار از اراضی دیم اسپانیا را به خود اختصاص داده که این میزان، 93 درصد از کل گستره زیرکشت آفتابگردان در این کشور است. در اسپانیا، کشت گندم عمدتاً در کاستیّا و لئون متمرکز است که جایگاه نخست تولید گندم نرم در کشور را دارد و پس از آن، کاستیّا-لامانچا و آراگون در جایگاه‌های بعدی قرار دارند. کشت کلزا نیز در دهه گذشته رشد چشمگیری در اسپانیا داشته و از 93 هزار هکتار فراتر رفته است. 84.1 درصد (79 هزار هکتار) از کل گستره زیر کشت کلزا به صورت دیم می‌باشد. این محصول در حال رونق، عمدتاً در کاستیّاولئون (که نزدیک به نیمی از کل گستره زیر کشت را به خود اختصاص داده است)، کاستیّا-لامانچا، آراگون و کاتالونیا متمرکز است. کاربرد اصلی آن در تولید سوخت‌های زیستی و خوراک دام است. پس از آفتابگردان و کلزا، گیاه گلرنگ بیشترین گستره کشت را در میان گیاهان صنعتی به خود اختصاص می‌دهد. منطقه‌های اصلی تولید این محصول در نواحی داخلی اسپانیا، مانند کاستیّا-لامانچا و بخش‌ هایی از کاستیّا و لئون متمرکز است. این گیاه عمدتاً به خاطر دانه‌های سرشار از روغنش کشت می‌شود. این گیاه به عنوان منبع روغن گیاهی خوراکی، مکمل غذایی، ماده مرطوب‌ کننده آرایشی و از زمان‌ های باستان، به عنوان یک رنگ‌دهنده طبیعی کاربرد دارد.

گستره زیرکشت گیاهان صنعتی (هکتار)
گونه محصول	کشت دیم	کشت آبی	کشت گلخانه‌ای	میزان کل
آفتابگردان	606.557	45.398	-	651.955
کلزا	79.016	14.885	-	93.901
گلرنگ	20.793	1.419	-	22.212
اسطوخودوس (لاوندر)	12.492	1.025	-	13.517
پنبه	2.983	43.387	-	46.370
انیسون	2.087	37	-	2.125
چغندر قند	1.264	25.895	-	27.159
کاملینا (کتان کش)	1.228	20	-	1.248
شیرین بیان	285	-	-	285
کتان	281	1	-	282
رازک	43	604	-	647
تنباکو	24	5.815	-	5.839
جعفری	20	1.123	-	1.143
زعفران	10	35	-	45
سویا	8	1.953	-	1.961
گوجه‌فرنگی صنعتی	-	26.240	-	26.240
پاپریکا	-	1.203	-	1.203
نعناع	-	144	-	144
دیگر چاشنی‌ها	6.045	739	-	6.784
دیگر گیاهان معطر (نعناع دشتی، رزماری و غیره)	1.599	1.110	2	2.711
دیگر گیاهان صنعتی	3.424	9.363	-	12.787
میزان کل	712.538	167.788	2	882.238

برگرفته‌ از: وزارت کشاورزی، ماهیگیری و مواد خوراکی اسپانیا (MAPA)

• زیتون (باغ‌های زیتون): زیتون یکی از برجسته‌ترین محصولات اسپانیا از نظر اقتصادی و اجتماعی است. در حال حاضر بیش از 2.8 میلیون هکتار باغ زیتون در این کشور وجود دارد که بیش از 1.9 میلیون هکتار (67.2 درصد) از کل گستره زیر کشت زیتون، به صورت دیم می‌باشد. در اسپانیا، تقریبا همه باغ‌های زیتون دیم در جنوب و میانه کشور متمرکز شده‌اند. منطقه اندلس با فاصله‌ای چشمگیر جایگاه نخست کشت این محصول را دارد که در این میان، استان خائن (ملقب به "دریای زیتون" در گستره جهانی) و حوضه رودخانه گوادالکیبیر به شکلی گسترده و انبوه خودنمایی می‌کنند.

گستره زیرکشت زیتون (هکتار)
گونه محصول	کشت دیم	کشت آبی	کشت گلخانه‌ای	میزان کل
زیتون سفره‌ای	52.555	37.144	-	89.699
زیتون دو منظوره (سفره‌ای – روغن‌کشی)	169.376	80.225	-	249.601
زیتون روغن‌کشی	1.709.122	824.975	-	2.534.097
میزان کل	1.931.053	942.344	-	2.873.397

برگرفته‌ از: وزارت کشاورزی، ماهیگیری و مواد خوراکی اسپانیا (MAPA)

• تاکستان (باغ انگور): در اسپانیا، 58.6 درصد از کل گستره تاکستان‌ها (برابربا ۵3۰ هزار هکتار) به صورت دیم مدیریت می‌شود. بخش زیادی از این گستره در دشت‌های پهناور «فلات مرکزی» (مسِتا) و منطقه‌های جنوبی متمرکز شده است؛ در این میان، منطقه کاستیّا-لامانچا با بیش از ۲۱۰ هزار هکتار، بیشترین گستره زیر کشت را دارد و پس از آن، ایالت اکسترمادورا با فاصله‌ی زیاد در رتبه دوم قرار می‌گیرد.

گستره زیرکشت انگور (هکتار)
گونه محصول	کشت دیم	کشت آبی	کشت گلخانه‌ای	میزان کل
انگور مجلسی سفید بی‌دانه	350	4.305	-	4.655
انگور مجلسی سفید دانه‌دار	1.637	4.096	-	5.733
انگور مجلسی قرمز بی‌دانه	5	3.765	-	3.770
انگور مجلسی قرمز دانه‌دار	304	1.167	-	1.471
انگور ویژه فرآوری (مخلوط سفید و قرمز)	329.503	168.916	47	498.466
انگور ویژه فرآوری‌ (سفید)	68.582	100.339	-	168.921
انگور ویژه فرآوری‌ (قرمز)	130.029	92.054	-	222.083
میزان کل	530.411	374.642	47	905.100

برگرفته‌ از: وزارت کشاورزی، ماهیگیری و مواد خوراکی اسپانیا (MAPA)

• علوفه: محصولات علوفه‌ای دیم در اسپانیا اهمیتی بنیادین برای بخش دامداری این کشور دارند و به خوبی با تنش آبی مدیترانه‌ای سازگار شده ‌اند. دانه‌های زمستانه به دلیل بهره‌وری بالا و سازگاری فوق‌العاده، گروه اصلی را تشکیل می‌دهند. در این میان، یولاف (جو دوسر) و جو از اهمیت ویژه‌ای برخوردارند. این دانه‌ها به چرای مستقیم، تولید علوفه خشک (درو و خشک کردن) یا سیلو کردن (سیلاژ) اختصاص می‌یابند. در اسپانیا، محصولات علوفه‌ای دیم بیشتر در کاستیّاولئون (با محوریت استان‌های لئون و وایّادولید)، آراگون (به ویژه در ساراگوسا و اوئسکا) و اِکسترِمادورا متمرکز شده‌اند.

 

گستره زیرکشت علوفه (هکتار)
گونه محصول	کشت دیم	کشت آبی	کشت گلخانه‌ای	میزان کل
دانه‌های زمستانی برای علوفه	196.429	11.357	-	207.786
یونجه	88.230	111.328	-	199.558
ماشک	84.621	3.744	-	88.365
ذرت علوفه‌ای	80.174	10.343	-	90.517
شبدر	1.272	-	-	1.272
سورگوم علوفه‌ای	665	665	-	1.330
چغندر علوفه‌ای	476	325	-	801
کلم و کلم پیچ علوفه‌ای	369	84	-	453
شلغم علوفه‌ای	221	252	-	473
کدوی علوفه‌ای	3	-	-	3
دیگر علوفه‌ها (اسپرس ویکیفولیا، فستوکا و غیره)	201.396	39.042	-	240.438
مراتع با گونه‌های مخلوط	187.025	27.116	-	214.141
سیب‌زمینی ترشی (شلغم شیرازی)	-	33	-	33
دیگر گیاهان علوفه‌ای	7	8	-	15
میزان کل	840.887	204.296	-	1.045.184

برگرفته‌ از: وزارت کشاورزی، ماهیگیری و مواد خوراکی اسپانیا (MAPA)

• سبزیجات و انواع گل: در اسپانیا، گستره کل زیر کشت سبزیجات و انواع بیش از 254 هزار هکتار می‌باشد که نزدیک به 32 هزار هکتار (12.5 درصد) به صورت کشت دیم، 184 هزار هکتار (72.2 درصد) کشت آبی و 38 هزار تن (15.3) کشت گلخانه‌ای است. در میان سبزیجات بیشترین میزان کشت دیم (نزدیک به 2.2 هزار هکتار) مربوط به نخود سبز می‌باشد. کشت دیم این محصول بیشتر در منطقه آراگون قرار دارد. پس از نخود سبز، محصول سیر بیشترین میزان زمین‌های دیم را به خود اختصاص می‌دهد. بزرگترین کشت سیر دیم اسپانیا در منطقه کاستیّا و لئون متمرکز است و استان سامورا نیز در این محصول گستره دیم زیرکشت قابل‌توجهی دارد. 42.8 درصد (1.7 هزار هکتار) از کل کشت کدوتنبل اسپانیا نیز به صورت دیم می‌باشد. کشت دیم این محصول همچنان جایگاه سنتی خود را به ویژه در زمین‌های ماسه‌ای و خنک کاستیّا و لئون و همچنین در مناطق مدیترانه‌ای حفظ کرده است. مارچوبه نیز از جمله سبزیجاتی است که به صورت دیم نیز کاشته می‌شود. بزرگ‌ترین تولیدکننده مارچوبه دیم در اسپانیا در منطقه سیرّادِکادیس (رشته‌کوه کادیس) و به طور دقیق‌تر در شهرستان آلکالا دِل‌وایّه واقع شده است. این منطقه به دلیل کشت بیش از صد هکتار مارچوبه به این روش سنتی از شهرت بالایی برخوردار است و این محصول را به یک موتور اقتصادی بنیادین برای جامعه بومی تبدیل کرده است.

    

گستره زیرکشت سبزیجات و انواع گل (هکتار)
گونه محصول	کشت دیم	کشت آبی	کشت گلخانه‌ای	میزان کل
نخود سبز	2.189	9.932	14	12.135
سیر	1.805	26.400	-	28.205
کدو تنبل	1.713	4.002	29	5.744
مارچوبه	1.639	8.527	-	10.167
پیاز	633	17.830	20	18.483
کنگر فرنگی	623	5.662	-	6.285
کاهو	462	7.027	64	7.553
کلم بروکلی	416	9.484	-	9.900
گوجه فرنگی	413	3.777	10.340	14.530
خربزه	409	22.339	451	23.199
کدو سبز	401	1.267	1.523	3.191
کلم برگ فرفری (کلم کیل)	376	486	2	864
گل‌ها و گیاهان زینتی	341	285	865	1.491
فلفل	306	4.949	7.473	12.728
گل کلم	296	1.895	5	2.196
لوبیا سبز	284	1.562	122	1.968
هویج	273	3.526	-	3.799
تره فرنگی	273	1.006	-	1.279
برگ چغندر سوئیسی	245	315	3	563
ذرت شیرین	198	6.198	4	6.400
هندوانه	106	12.526	1.065	13.697
باقلا	44	498	14	556
شلغم سبز	22	77	-	99
خیار	1	18	2.793	2.812
دیگر سبزیجات	345	999	38	1.382
دیگر سبزیجات گل‌دار	93	33	11	137
دیگر سبزیجات برگ‌دار و ساقه‌ای	40	97	15	152
کلم برگ صاف	-	197	-	197
اسفناج	-	288	-	288
کرفس	-	529	-	529
کلم قرمز	-	67	-	67
کاسنی فرنگی	-	126	-	126
بادمجان	-	136	1.124	1.260
دیگر حبوبات تازه	-	8	-	8
دیگر سبزیجات ریشه‌ای و پیازی	-	434	-	434
توت فرنگی	-	62	12.552	12.614
دیگر سبزیجات میوه‌ای	-	251	24	275
چغندر	-	987	-	987
قارچ	-	452	-	452
باغ خالی	17.997	29.623	150	47.770
میزان کل	31.944	183.881	38.704	254.529

برگرفته‌ از: وزارت کشاورزی، ماهیگیری و مواد خوراکی اسپانیا (MAPA)

 

• مرکبات: در اسپانیا، کشت مرکبات بیشتر به صورت آبی انجام می‌شود تا اندازه و کیفیت تجاری میوه تضمین شود. تنها 8 درصد (24 هزار هکتار) از کل گستره زیرکشت مرکبات اسپانیا به صورت دیم می‌باشد. با این حال، لیموترش سازگارترین گونه مرکبات با شرایط دیم است. مناطق اصلی تولید لیموترش و دیگر مرکبات به صورت دیم در مورسیّا، آلیکانته، مالاگا و گوادالکیبیر واقع شده‌اند.

گستره زیرکشت مرکبات (هکتار)
گونه محصول	کشت دیم	کشت آبی	کشت گلخانه‌ای	میزان کل
پرتغال	11.709	130.640	-	142.35
لیموترش	3.584	50.470	-	54.055
یافا (کلمنتین)	2.444	44.333	-	46.777
نارنگی ژاپنی	442	3.847	-	4.289
گریپ فروت	138	3.047	-	3.185
نارنج	63	228	-	291
لیموی کی	-	157	-	157
دیگر نارنگی‌ها	5.950	41.102	-	47.052
دیگر مرکبات	26	749	-	775
میزان کل	24.356	274.573	-	298.929

برگرفته‌ از: وزارت کشاورزی، ماهیگیری و مواد خوراکی اسپانیا (MAPA)

• سایر میوه‌ها (غیرمرکبات): بیش از 65 درصد (842 هزار هکتار) از گستره کل کشت سایر میوه‌های غیرمرکبات به صورت دیم می‌باشد. در این میان، میوه‌های فندقی و آجیل بیشترین گستره کشت را به خود اختصاص می دهند. کشت دیم بادام در اسپانیا، نزدیک به ۸0 درصد (691 هزار هکتار) از کل گستره زیر کشت این محصول را به خود اختصاص داده است. این کشت بیشتر در کرنه‌های مدیترانه و مناطق داخلی با آب‌وهوای قاره‌ای متمرکز است و در این میان، آندلس، مورسیّا و والنسیا بیشترین میزان تولید را دارند. کشت دیم پسته 52 درصد از کل گستره زیر کشت این گیاه را تشکیل می دهد. در حال حاضر پسته در میان بسیاری از باغداران استان‌های کاستیّا لامانچا به دلیل تقاضای بالای این محصول محبوبیت پیدا کرده است. بطوریکه بیش از 80 درصد باغ‌های پسته این کشور در این بخش خودمختار متمرکز شده‌اند. در حدود 20 سال پیش تولید پسته برای کشاورزان اسپانیایی به دلیل طولانی‌بودن دوره سرمایه‌گذاری، انتخاب پرخطری به شمار می‌آمد. تقریباً 100 درصد از گستره زیر کشت شاه بلوط در اسپانیا به صورت دیم می‌باشد. کشت دیم شاه ‌بلوط عمدتاً در شمال و مناطق کوهستانی اسپانیا (گالیسیا، آستوریاس، کاستیّاولئون و اکسترمادورا) انجام می‌شود. این درخت به خاک‌های اسیدی و عمیق (حداقل ۱ متر) و بدون غرقابی نیاز دارد و در اقلیم‌های معتدل با بارش‌های فراوان در بهار و تابستان به ‌خوبی رشد می‌کند.

   

گستره زیرکشت میوه‌های غیرمرکبات  (هکتار)
گونه محصول	کشت دیم	کشت آبی	کشت گلخانه‌ای	میزان کل
بادام	691.640	177.991	-	869.631
پسته	46.678	43.116	-	89.794
شاه بلوط	25.278	281	-	25.559
انجیر	17.524	4.532	-	22.056
درخت گیلاس	17.520	13.622	-	31.142
سیب	10.730	13.944	-	24.674
فندق	8.851	6.279	-	15.130
گردو	6.731	8.579	-	15.310
زردآلو	2.045	15.024	-	17.069
گلابی	1.914	15.150	-	17.064
هلو	1.857	27.240	-	29.097
آلو	1.807	9.564	-	11.371
آووکادو	1.797	22.775	186	24.758
خرمالو	1.659	13.359	-	15.018
کیوی	938	820	-	1.758
درخت انار	902	4.268	-	5.170
انبه	748	5.115	284	6.147
شلیل	523	25.086	-	25.609
ازگیل ژاپنی	433	1.288	-	1.721
گلابی خاردار (میوه کاکتوس)	406	580	-	986
هلو انجیری	263	10.244	-	10.507
توت	171	366	64	601
به	123	539	-	662
تمشک	109	177	1.772	2.058
بلوبری	95	1.268	5.017	6.380
عناب	65	4	-	69
شلیل فلت (انجیری)	56	2.132	-	2.188
چریمویا	18	2.548	-	2.566
موز	9	6.919	2.849	9.777
پاپایا	4	21	446	471
آناناس	-	-	148	148
گواوا	-	128	9	137
دیگر درختان میوه	743	437	233	1.413
میزان کل	841.637	433.396	11.008	1.286.041

برگرفته‌ از: وزارت کشاورزی، ماهیگیری و مواد خوراکی اسپانیا (MAPA)

 

ارزش زمین‌های کشاورزی دیمی اسپانیا

بر پایه گزارش «زمین‌های کشاورزی اسپانیا در سال ۲۰۲5» که توسط مؤسسه ارزیابی رسمی املاک و مستغلات «تینسا»  تهیه شده است، تاکستان (باغ انگور) سودآورترین کشت دیم در اسپانیا به ‌شمار می‌رود؛ چرا که برای تولید محصول، به زمین (هکتار) کمتری نیاز دارد و میانگین ارزش هر هکتار آن 15 هزار یورو است.

میانگین قیمت زمین کشاورزی دیمی در اسپانیا بر اساس گونه محصول
گونه محصول	سال 2024 (هکتار/یورو)	سال 2025 (هکتار/یورو)	درصد تغییر
انگور	15.147	15.358	1.4+
زیتون	12.996	13.060	0.5+
میوه‌ های گوشتی (آبدار)	10.864	11.341	4.4+
میوه‌های فندقی و آجیل	7.144	7.261	1.6+

برگرفته‌ از: گزارش «زمین‌ های کشاورزی اسپانیا در سال ۲۰۲5»

گران‌ترین زمین‌های کشاورزی دیمی‌بر اساس گونه محصول و به تفکیک بخش‌های خودمختار (ایالات) اسپانیا
گونه محصول	بخش خودمختار (ایالت)	سال 2025 (هکتار/یورو)
انگور	گالیسیا	60.473
انگور	منطقه باسک	57.425
میوه‌ های گوشتی (آبدار)	آستوریاس	20.926

برگرفته‌ از: گزارش «زمین‌ های کشاورزی اسپانیا در سال ۲۰۲5»

ارزان ترین زمین‌های کشاورزی دیمی‌بر اساس گونه محصول و به تفکیک بخش های خودمختار (ایالات) اسپانیا
گونه محصول	بخش خودمختار (ایالت)	سال 2025 (هکتار/یورو)
میوه‌های فندقی و آجیل	لا ریوخا	6.775
انگور	مورسیا	5.137

برگرفته‌ از: گزارش «زمین‌ های کشاورزی اسپانیا در سال ۲۰۲5»

عامل‌های تعیین‌کننده ارزش زمین‌های دیم در اسپانیا

• شرایط اقلیمی: پدیده‌های شدید آب و هوایی ناشی از دگرگونی‌های آب‌وهوایی (تغییرات اقلیمی) مانند خشکسالی‌های دراز‌مدت، موج‌های گرما یا بارندگی‌های شدید، بر بهره‌وری کشاورزی و در نتیجه، بر ارزش‌گذاری زمین تأثیر می‌گذارند.
• تقاضا برای سرمایه‌گذاری: افزایش گرایش گروه‌های مختلف سرمایه‌گذاران به خرید زمین‌های روستایی و کشاورزی که به عنوان داراییِ کم‌ریسک و باثبات در بلند مدت شناخته می‌شوند.
• سیاست‌های عمومی و کمک‌های مالی: «سیاست مشترک کشاورزی اروپا» (PAC) و برنامه‌های استانی حمایت از نوسازی و جانشینی نسلی (جذب جوانان به کشاورزی)، نقشی کلیدی در دگرگونی‌های قیمتی ایفا می‌کنند، چرا که دسترسی به زمین را آسان می‌کنند.
• سودآوری کشت: نوسان در میزان سودآوری برخی محصولات که با عواملی چون حجم تقاضا در بازارهای داخلی و فرامرزی در ارتباط است، بر ارزش‌گذاری زمین‌ها اثر می‌گذارد.