اخبار اقتصادی قزاقستان - آستانه

گزیده اخبار و تحولات اقتصادی قزاقستان - آستانه در هفته سوم مرداد ۱۴۰۵ مندرج در رسانه‌های این کشور به شرح زیر ارائه می‌گردد.

 وابستگی قزاقستان به واردات شکر

بر اساس بررسی انجام‌شده توسط آژانس حفاظت و توسعه رقابت قزاقستان، در سال 2025 حدود 70.4 درصد شکر مصرفی بازار داخلی قزاقستان از واردات تأمین شده و تنها 29.6 درصد از تولید داخلی بوده است. بنابراین با وجود سیاست‌های حمایتی دولت، قزاقستان هنوز در زمینه شکر به‌شدت به خارج وابسته است.

واردات فقط به شکل شکر آماده نیست؛ بخش قابل توجهی از نیاز بازار از طریق واردات شکر خام نیشکر و فرآوری آن در کارخانه‌های داخلی تأمین می‌شود.تولید داخلی چغندر قند کافی نیست، اهداف تعیین‌شده در برنامه توسعه صنعت شکر 2026–2022، از جمله سطح زیرکشت چغندر، بهره‌وری، تولید شکر و خودکفایی، هنوز به‌طور کامل محقق نشده‌اند.

ظرفیت کارخانه‌ها با تولید مواد اولیه متناسب نیست و حتی با وجود برداشت رکوردی چغندر قند در سال 2024، کارخانه‌های داخلی نتوانستند ظرفیت خود را به‌طور کامل با مواد اولیه داخلی تغذیه کنند. بسیاری از کارخانه‌ها به جای چغندر داخلی، برای فرآوری شکر خام وارداتی از نیشکر طراحی و مورد استفاده قرار می‌گیرند.

مشکل در بازار و صادرات مجدد؛ آژانس مواردی را شناسایی کرده که شکر وارداتی پس از ورود به قزاقستان به کشورهای ثالث صادر شده است. AZRK معتقد است باید تأثیر این جریان بر تأمین بازار داخلی بررسی شود.

https://www.zakon.kz/sobytiia/6527983-kazakhstan-poprezhnemu-zavisit-ot-importa-sakhara-azrk-privelo-neuteshitelnuyu-statistiku.html

 

کاهش نرخ سود بانکی در قزاقستان

بر اساس گزارش Zakon.kz، متوسط نرخ سود وام‌های بانکی به خانوارها در قزاقستان در ژوئن ۲۰۲۶ به ۱۹.۵ درصد کاهش یافته است؛ در حالی که این نرخ در ماه مه ۲۱.۴ درصد بود. نرخ وام‌های مصرفی نیز از ۲۳.۳ درصد به ۲۱ درصد کاهش یافته است.

https://www.zakon.kz/finansy/6527935-stavki-po-kreditam-snizilis-mozhno-li-refinansirovat-staryy-zaem.html

افزایش قیمت بلیط هواپیما در قزاقستان

 قیمت بلیت هواپیما در قزاقستان در ژوئیه ۲۰۲۶ نسبت به سال قبل ۱۰.۸ درصد افزایش یافته است؛ این در حالی است که تعداد مسافران همچنان در حال رشد است. در نیمه نخست ۲۰۲۶، حدود ۷.۴ میلیون نفر با هواپیما سفر کردند که ۲.۶ درصد بیشتر از مدت مشابه سال قبل است و درآمد شرکت‌های حمل‌ونقل هوایی نیز ۱۵.۹ درصد افزایش یافت. در سال ۲۰۲۵، درآمد حاصل از جابه‌جایی مسافران به ۹۵۹.۹ میلیارد تنگه (2 میلیارد دلار) رسید که ۶۰.۳ درصد آن مربوط به پروازهای بین‌المللی بود.

به گفته کارشناسان، افزایش قیمت بلیت عمدتاً ناشی از افزایش هزینه سوخت هواپیما، تعمیر و نگهداری فنی و سایر هزینه‌های عملیاتی است. هزینه سوخت یکی از شرکت‌های بزرگ در سال ۲۰۲۵، ۲۰.۸ درصد و هزینه نگهداری فنی ۳۷.۳ درصد افزایش یافته است. همچنین مشکلات موتورهای Pratt & Whitney باعث زمین‌گیر شدن بخشی از ناوگان و افزایش هزینه‌ها شده است. در نتیجه، با وجود درآمد ۳۷۱.۲ میلیارد تنگه‌ای (780 میلیون دلار) یک شرکت بزرگ در نیمه نخست ۲۰۲۶، این شرکت ۱۰.۴ میلیارد تنگه (22 میلیون دلار) زیان ثبت کرده است. بنابراین رشد تقاضا و درآمد صنعت لزوماً به کاهش قیمت بلیت منجر نشده و فشار هزینه‌ها همچنان احتمال تداوم افزایش قیمت‌ها را بالا نگه می‌دارد.

https://www.zakon.kz/finansy/6527850-milliardnye-vyruchki-i-milliardnye-ubytki-

اجبار برای دریافت مجوز الکترونیکی ورود به قزاقستان

مجوز الکترونیکی ورود به قزاقستان، برای همه شهروندان خارجی، از جمله شهروندان کشورهای عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا (EAEU)، اجباری خواهد بود وزارت کشور قزاقستان این موضوع را اعلام داشت.

 علاوه بر قزاقستان، کشورهای روسیه، بلاروس، قرقیزستان و ارمنستان نیز در اتحادیه اقتصادی اوراسیا عضویت دارند. این مجوز باید حداکثر ۷۲ ساعت قبل از ورود از طریق اپلیکیشن QazETA دریافت شود. این مجوز به مدت ۱۸۰ روز اعتبار خواهد داشت.

در حال حاضر، مصوبه‌ای از سوی دولت در مورد قوانین ورود توسط سازمان‌های دولتی در حال تصویب است. اجرای این رویه و مقررات هنوز آغاز نشده است. در حال حاضر، این فرآیند رایگان خواهد بود، اما برای آینده هزینه‌ای در نظر گرفته شده است. این وزارتخانه گزارش داد که مجوز الکترونیکی به صورت مرحله‌ای در فرودگاه‌ها، ایست‌های بازرسی وسایل نقلیه و ایستگاه‌های راه‌آهن اعمال خواهد شد: ابتدا در اول سپتامبر، سپس در اول فوریه و بعد در اول جولای، زیرا در حال حاضر همه ایست‌های بازرسی به اینترنت دسترسی ندارند.

QazETA اپلیکیشن رسمی موبایل و پلتفرم دیجیتال برای گردشگران خارجی، مهمانان و ساکنان الکترونیکی قزاقستان است.

https://t.me/sputnikKZ/83944

قزاقستان صادرات غلات به قرقیزستان را چهار برابر کرد.

تجارت محصولات کشاورزی میان قزاقستان و قرقیزستان در سال ۲۰۲۵ به ۵۱۱.۳ میلیون دلار رسید که نسبت به سال قبل ۴۱.۵ درصد افزایش داشته است. صادرات محصولات کشاورزی قزاقستان به قرقیزستان نیز به ۴۱۸.۹ میلیون دلار رسید.

مهم‌ترین تغییر، افزایش قابل‌توجه صادرات غلات قزاقستان است که نسبت به سال ۲۰۲۴ بیش از چهار برابر شده است. صادرات دانه‌های روغنی نیز ۱.۵ برابر افزایش یافته است. قزاقستان اعلام کرده آمادگی دارد صادرات محصولات با ارزش افزوده بیشتر، از جمله محصولات فرآوری‌شده غلات و دانه‌های روغنی، کنجاله، روغن آفتابگردان و گوشت مرغ را افزایش دهد.

دو کشور همچنین بر اجرای نقشه راه افزایش عرضه متقابل محصولات کشاورزی برای سال‌های ۲۰۲۷- ۲۰۲۶ و گسترش همکاری صنعتی در بخش کشاورزی تأکید کردند. هدف اصلی این برنامه، افزایش حجم تجارت، تنوع‌بخشی به کالاهای مبادله‌شده و اجرای پروژه‌های مشترک است. این روند نشان‌دهنده تلاش قزاقستان برای تقویت جایگاه خود به‌عنوان تأمین‌کننده عمده غلات و محصولات کشاورزی فرآوری‌شده در بازار آسیای مرکزی است.

https://www.inform.kz/ru/kazahstan-vchetire-raza-uvelichil-postavki-zerna-vkirgizstan-14053992

قزاقستان در عرض پنج سال، صادرات کشاورزی خود را تقریباً دو برابر کرده است.

در پنج سال گذشته، صادرات محصولات کشاورزی و صنایع غذایی قزاقستان تقریباً دو برابر شده و از ۳.۸ میلیارد دلار به ۷ میلیارد دلار رسیده است. در ۱۱ ماه اخیر نیز قزاقستان ۱۳.۵ میلیون تن غلات و آرد صادر کرده که نسبت به دوره مشابه فصل قبل ۱۲.۵ درصد افزایش داشته است.

مقاصد اصلی صادرات غلات عمدتاً کشورهای منطقه هستند: صادرات به ازبکستان ۳۷ درصد افزایش یافته و به ۵.۶ میلیون تن رسیده؛ صادرات به افغانستان ۵۹ درصد رشد کرده و ۲.۲ میلیون تن بوده است. صادرات به قرقیزستان نیز حدود ۴۰ درصد افزایش یافته و به ۵۰۴ هزار تن رسیده و صادرات به ترکمنستان با رشد ۳۴ درصدی به ۲۱۰ هزار تن رسیده است. در مجموع، محصولات کشاورزی قزاقستان به بیش از ۷۲ کشور صادر می‌شود.  مقاصد اصلی صادرات نه تنها شامل آسیای مرکزی و افغانستان، بلکه اتحادیه اروپا، اتحادیه اقتصادی اوراسیا، ترکیه و چین نیز می‌شود.

قزاقستان در حال تبدیل‌شدن به یکی از تأمین‌کنندگان اصلی مواد غذایی آسیای مرکزی است. قزاقستان در حال حرکت از صادرات صرفِ مواد خام کشاورزی به سمت نقش گسترده‌تر در امنیت غذایی و زنجیره تأمین غذایی اوراسیا است.

https://www.inform.kz/ru/zapyat-let-kazahstan-pochti-vdvoe-uvelichil-eksport-selhozproduktsii

 

آمارهای جدید کشاورزی قزاقستان و تبدیل آن به‌هاب غذایی اوراسیا

• در سال ۲۰۲۵ ارزش تولید ناخالص کشاورزی قزاقستان به ۱۸.۲ میلیارد دلار رسید که ۵.۹ درصد رشد داشت. تولید غلات نیز ۲۵.۹ میلیون تن بود که از این میزان ۱۹.۳ میلیون تن گندم بوده است.
• ترکیب کشت در حال تغییر است؛ سطح زیر کشت گندم حدود ۹۰۰ هزار هکتار کاهش یافته، در حالی که کشت دانه‌های روغنی بیش از یک میلیون هکتار و حبوبات ۲۷۵ هزار هکتار افزایش یافته است.
• در سال ۲۰۲۵، ۵۳ پروژه سرمایه‌گذاری در حوزه فرآوری محصولات کشاورزی به ارزش مجموع ۲۳۰ میلیون دلار راه‌اندازی شده و تولید مواد غذایی به ۷.۵ میلیارد دلار رسیده است.
• صادرات محصولات فرآوری‌شده کشاورزی و غذایی در چهار ماه نخست ۲۰۲۶ به ۳.۶ میلیارد دلار رسید و بیش از ۵۰ درصد کل صادرات کشاورزی را تشکیل داد. دولت هدف‌گذاری کرده سهم محصولات فرآوری‌شده را به ۷۰ درصد برساند.
• محصولات کشاورزی قزاقستان اکنون به بیش از ۷۲ کشور صادر می‌شود و طی پنج سال، ارزش صادرات محصولات کشاورزی تقریباً دو برابر شده و از ۳.۸ به ۷ میلیارد دلار رسیده است.

سرمایه گذاری‌های خارجی مهم اخیر در کشاورزی

گزارش چند پروژه بزرگ فرآوری را نیز برجسته می‌کند. از جمله Tiryaki Agro در آستانه با سرمایه‌گذاری ۳۲۰ میلیون دلار برای تولید نشاسته، گلوتن و شربت گلوکز-فروکتوز؛ Fufeng Group با کارخانه فرآوری سالانه ۳ میلیون تن ذرت و سرمایه‌گذاری ۱.۵ میلیارد دلار؛ همچنین پروژه‌های Dalian Hesheng Holdings به ارزش ۶۵۰ میلیون دلار و Hopefull Grain & Oil Group به ارزش ۱.۵ میلیارد دلار در زمینه فرآوری گندم.

https://www.inform.kz/ru/otzerna-donovih-rinkov-kazahstan-stanovitsya-prodovolstvennim-habom-evrazii-c0c6beaa

 

کاهش نرخ تورم در دهمین ماه متوالی در قزاقستان

در گزارش تیمور سولیمنوف رئیس بانک مرکزی قزاقستان به رئیس جمهور گزارش مربوط به نتایج اجرای سیاست‌های پولی و اعتباری در ژانویه تا جولای سال 2026 را دریافت کرد.  نرخ تورم سالانه برای دهمین ماه متوالی کاهش یافته و در ماه جولای به 10.2 درصد رسیده است.

حجم وام‌های اعطایی بانک‌ها به کسب‌وکارها تا تاریخ 1 جولای 2026، 17.1 درصد نسبت به سال قبل افزایش یافته است.  تا تاریخ 1 جولای سال جاری، حجم کل صندوق ملی و ذخایر ارزی به 127.3 میلیارد دلار رسیده است.

درآمد سرمایه‌گذاری صندوق ملی در نیمه اول سال جاری به 2.3 میلیارد دلار رسیده است. دارایی‌های صندوق بازنشستگی به 27.8 تریلیون تنگه (60 میلیارد دلار) رسیده است که نسبت به ابتدای سال، 1.7 تریلیون تنگه (3.6 میلیارد دلار) افزایش داشته است.

پرداخت‌های QR و انتقال وجه از طریق شماره تلفن بین مشتریان بانک‌های مختلف از زمان راه‌اندازی، 6.5 میلیون تراکنش به ارزش 170 میلیارد تنگه (365 میلیون دلار) در این سیستم انجام شده است.

(افزایش درآمدها نفتی ناشی از افزایش قیمت نفت نقش مهمی در کاهش تورم داشته است)

https://www.inform.kz/ru/inflyatsiya-snizhaetsya-desyatiy-mesyats-podryad-tokaev-zaslushal-otchet-glavi-n-278a792d.

 

قزاقستان قصد دارد در ماه آگوست، تولید نفت خود را به ۶۰ میلیون تن برساند.

در جلسه ستاد رشد اقتصادی قزاقستان به ریاست معاون نخست وزیر سریک ژومانگارین این مطلب اعلام شد.

 طی ژانویه تا جولای ۲۰۲۶، در مقایسه با مدت مشابه در سال ۲۰۲۵، تولید نفت قزاقستان ۹ درصد کاهش یافته و به ۵۳ میلیون تن رسیده است.

آمار تولید نفت قزاقستان نیز در اوایل سال ۲۰۲۶ (در مقایسه با سطح سال ۲۰۲۵) به دلیل وضعیت کنسرسیوم خط لوله خزر (CPC) (در آن زمان، نیروهای مسلح اوکراین حداقل شش بار به تأسیسات آن حمله کرده بودند) و آتش‌سوزی در تنگیز کاهش یافت.

https://t.me/sputnikKZ/83978

 برنامه قزاقستان برای تغییر وضعیت از واردکننده به صادرکننده بزرگ کود شیمیایی تا 2030

قزاقستان قصد دارد تا سال ۲۰۳۰ از یک واردکننده کود به یک صادرکننده بزرگ کود شیمیایی تبدیل شود. چند پروژه بزرگ چندمیلیارددلاری در حال ایجاد ظرفیت تولید انواع کود، به‌ویژه پتاس، اوره و کودهای فسفاته هستند.

• کود پتاسه: شرکت Qazaq Kalium Ltd  قرار است در سال ۲۰۲۷ مرحله نخست تولید را با ظرفیت ۱ میلیون تن در سال راه‌اندازی کند و هدف نهایی آن افزایش ظرفیت به ۱۲ میلیون تن تا ۲۰۳۵ است. با توجه به اینکه مصرف داخلی پتاس قزاقستان حدود ۱۰۰ هزار تن اعلام شده، بخش عمده تولید بالقوه می‌تواند صادر شود.
• اوره:  سه مجتمع بزرگ در سال‌های ۲۰۳۰-۲۰۲۹ وارد مدار می‌شوند:
• KMG PetroChem: ظرفیت ۸۰۰ هزار تن
• Qazesta Fertilizers Ltd.: ظرفیت ۷۰۰ هزار تن
• KazAzot PRIME: ظرفیت ۵۷۷ هزار تن اوره + ۵۰۰ هزار تن نیترات آمونیوم.
• کودهای فسفاته: شرکت  Kazphosphate با همکاری شرکت پتروشیمی چین  SINOPEC و پروه مهندسی شیمی چین CNCEC قصد دارد ظرفیت تولید کودهای فسفاته را تا ۵ میلیون تن افزایش دهد. نخستین ۱ میلیون تن آمُفوس قرار است در سال ۲۰۲۹ تولید شود.
• https://www.inform.kz/ru/kazahstan-viydet-naeksport-udobreniy-k2030