توافقات پاکستان و قرقیزستان برای توسعه روابط اقتصادی
پاکستان و قرقیزستان در جریان سفر سهروزه شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان به بیشکک و در حاشیه اجلاس سازمان همکاری شانگهای، توافق کردند حجم تجارت دوجانبه را از حدود ۱۶ میلیون دلار در سال ۲۰۲۵ به ۲۰۰ میلیون دلار طی دو سال آینده افزایش دهند. این هدف به معنای رشد تقریباً ۱۲ برابری تجارت دو کشور است و از مهمترین دستاوردهای اقتصادی این سفر محسوب میشود.
شهباز شریف با اشاره به پایین بودن سطح مبادلات تجاری در مقایسه با روابط سیاسی دو کشور، بر تدوین اقدامات عملی برای افزایش تدریجی تجارت، بهبود سازوکارهای تجاری، توسعه سرمایهگذاریهای مشترک و گسترش ارتباط مستقیم میان بخشهای خصوصی تأکید کرد. وی همچنین پیشنهاد کرد هدف ۲۰۰ میلیون دلاری که ابتدا در قالب تفاهمنامه مطرح شده بود، به یک توافق الزامآور تبدیل شود که مورد موافقت رئیسجمهور قرقیزستان قرار گرفت.
بر اساس بیانیه مشترک دو کشور، همکاریهای اقتصادی و صنعتی در حوزههای معدن و فرآوری مواد معدنی، کشاورزی و صنایع غذایی، نساجی و صنایع سبک، داروسازی، صنعت حلال، فناوریهای دیجیتال و داراییهای مجازی گسترش خواهد یافت. ایجاد سرمایهگذاریهای مشترک، بومیسازی تولید، انتقال فناوری و اجرای پروژههای دارای منافع متقابل از محورهای اصلی این همکاریها اعلام شده است. دو کشور همچنین بر توسعه منطقه ویژه سرمایهگذاری مالی تامچی در قرقیزستان بهعنوان بستری برای جذب سرمایهگذاری بینالمللی، فینتک، نوآوری و تجارت جهانی تأکید کردند.
ترکیب تجارت کنونی دو کشور نشان میدهد که دارو، منسوجات و پوشاک، میوه خشک، برنج و سایر محصولات کشاورزی از مهمترین زمینههای بالقوه برای افزایش صادرات پاکستان به قرقیزستان هستند. در سال ۲۰۲۵، بیش از ۶ میلیون دلار از حدود ۱۴ میلیون دلار واردات قرقیزستان از پاکستان مربوط به محصولات دارویی بوده است. در مقابل، صادرات قرقیزستان به پاکستان تنها حدود ۱.۶ میلیون دلار بوده که سوختهای معدنی با حدود ۷۱۹ هزار دلار و پوست و چرم خام با حدود ۳۴۱ هزار دلار، مهمترین اقلام آن را تشکیل دادهاند. بنابراین، افزایش تجارت تا سطح ۲۰۰ میلیون دلار مستلزم گسترش قابل توجه صادرات قرقیزستان و بهویژه توسعه تجارت متقابل و پروژههای تولیدی مشترک خواهد بود.
تسهیل حملونقل و ترانزیت یکی از مهمترین محورهای توافقات دو کشور است. پاکستان و قرقیزستان بر اجرای توافق تجارت ترانزیت و بهبود مسیرهای لجستیکی تأکید کردند و هدف آن را تبدیل دو کشور به قطبهای مهم حملونقل میان آسیای مرکزی و جنوبی دانستند. در این چارچوب، مسیر زمینی از غرب چین، از طریق گذرگاه خنجراب و بزرگراه قراقرم، به بندر خشک سوست در گلگت-بلتستان و سپس بنادر کراچی، بهعنوان یکی از گزینههای مهم برای دسترسی قرقیزستان به آبهای آزاد مطرح شده است. قرقیزستان در آوریل ۲۰۲۶ نیز این مسیر را با یک محموله آزمایشی بررسی کرده بود. این مسیر میتواند در شرایط افزایش نااطمینانی در مسیرهای دریایی منطقه، اهمیت بیشتری برای دسترسی کشورهای آسیای مرکزی به بازارهای جهانی پیدا کند.
در حوزه انرژی نیز دو طرف بر اجرای بهموقع پروژه کاسا-۱۰۰۰ تأکید کردند و از تشکیل یک گروه کاری مشترک برای همکاری در زمینه برق، برقآبی، انرژیهای تجدیدپذیر، زیرساختهای انرژی و فناوریهای نوین استقبال کردند. همچنین ایجاد روابط خواهرخواندگی میان شهرهای لاهور و اوش با هدف تقویت روابط فرهنگی، اقتصادی و شهری مورد استقبال قرار گرفت.
در کنار همکاریهای اقتصادی، همکاریهای امنیتی، دفاعی، آموزشی، بهداشتی، علمی و فناوری نیز بخش مهمی از مذاکرات را تشکیل داد. دو کشور بر تقویت همکاری در مبارزه با تروریسم، افراطگرایی و سایر تهدیدهای معاصر تأکید کردند و بر ادامه همکاری در سازمان ملل متحد و سایر مجامع چندجانبه توافق داشتند. شهباز شریف همچنین قرقیزستان را یکی از مهمترین و ارزشمندترین شرکای پاکستان در آسیای مرکزی توصیف و از رئیسجمهور این کشور برای سفر به پاکستان دعوت کرد.
در مجموع، طی این سفر ۱۷ سند و توافق دوجانبه به امضا رسید یا مبادله شد که از جمله آنها میتوان به برنامه همکاری دیپلماتیک میان وزارتخانههای امور خارجه برای سالهای ۲۰۲۶-۲۰۲۷، توافق تجارت ترانزیت، همکاریهای علمی و فناوری، استرداد مجرمین، معاضدت قضایی در امور کیفری، مبارزه با قاچاق مواد مخدر و مواد روانگردان، همکاری در آموزش پزشکی، آموزش و تحقیقات دانشگاهی، خدمات پستی و تجارت الکترونیک و همکاریهای امنیتی و محیطزیستی اشاره کرد. همچنین دو طرف بر فعالتر شدن شورای مشترک تجاری پاکستان و قرقیزستان و کمیسیون بیندولتی همکاریهای تجاری، اقتصادی، علمی و فنی تأکید کردند.