گذار به سوخت پایدار هوانوردی و دستیابی به کربن صفر تا سال ۲۰۵۰؛ اهداف و اقدامات هنگ‌کنگ و سنگاپور

افزایش خطرات اقلیمی و بحران‌های ژئوپلیتیکی، صنعت هوانوردی را تحت فشار بی‌سابقه‌ای برای گذار به سوخت‌های پایدار قرار داده است. بر اساس پیش‌بینی انجمن بین‌المللی حمل‌ونقل هوایی (IATA)، تقاضای جهانی سفر هوایی تا سال ۲۰۵۰ بیش از دو برابر خواهد شد و به ۲۱.۹ تریلیون درآمد مسافر-کیلومتر (RPK) می‌رسد که در صورت عدم تغییر سوخت، حداقل ۱.۸ میلیارد تن انتشار کربن به همراه دارد. جیمز تام، نایب‌رئیس شرکت EcoCeres، با اشاره به وابستگی شدید خطوط هوایی به نفت خام و خطراتی نظیر انسداد احتمالی تنگه هرمز در پی درگیری‌های خاورمیانه، تاکید می‌کند که سوخت پایدار هوانوردی (SAF) - تولیدشده از پسماندهایی مانند روغن‌های خوراکی مستعمل - تنها راهکار فوری برای کاهش بیش از ۸۰ درصدی انتشار کربن و کاهش آسیب‌پذیری در برابر نوسانات قیمت نفت است.

با این حال، توسعه شبکه SAF با موانع اقتصادی و زیرساختی جدی مواجه است. در حال حاضر، تولید SAF در سال ۲۰۲۶ تنها ۲.۴ میلیون تن (حدود ۰.۸ درصد از کل نیاز سوخت جت جهان) را پوشش می‌دهد. هزینه بالای جمع‌آوری خوراک اولیه و هیدروژن سبز موجب شده قیمت SAF دو تا پنج برابر سوخت‌های فسیلی باشد. کارشناسان برآورد می‌کنند که دستیابی به کربن صفر تا سال ۲۰۵۰ نیازمند سرمایه‌گذاری عظیمی در حدود ۴.۷ تریلیون دلار (۳۶.۷ تریلیون دلار هنگ‌کنگ) است تا زیرساخت‌های پالایشی، مخلوط‌سازی و حمل‌ونقل توسعه یابد. علاوه بر این، برای مقیاس‌پذیری این صنعت باید از انحصار روغن‌های ضایعاتی خارج شده و به سراغ پسماند‌های کشاورزی، زباله‌های شهری و e-SAF رفت، مشروط بر آنکه تأییدیه‌های سخت‌گیرانه برای عدم آسیب به منابع غذایی و اراضی اخذ شود.

در پاسخ به این چالش‌ها، هنگ‌کنگ برنامه‌ریزی گسترده‌ای را برای تثبیت موقعیت خود آغاز کرده است. طبق برنامه‌ها، سوخت‌های پاک باید ۶۵ درصد از کاهش کربن مورد نیاز این شهر تا سال ۲۰۵۰ را تامین کنند و سهم مصرف SAF در فرودگاه بین‌المللی هنگ‌کنگ تا سال ۲۰۳۰ به ۱ تا ۳ درصد برسد. در همین راستا، شرکت «کتی پاسیفیک» هدف مصرف ۱۰ درصدی SAF تا سال ۲۰۳۰ را تعیین کرده و در سال ۲۰۲۵ موفق به جذب ۱۷,۴۰۰ تن از این سوخت شد (رشد ۱۸۰ درصدی نسبت به سال قبل). همچنین امضای یادداشت تفاهم میان هنگ‌کنگ و دونگ‌گوان برای احداث سومین کارخانه EcoCeres با ظرفیت ۴۵۰ هزار تن در سال، گامی‌کلیدی در ایجاد یک مدل تولید «محلی به محلی» و تقویت زنجیره تامین منطقه محسوب می‌شود.

هم‌زمان، سنگاپور نیز به عنوان یکی دیگر از قطب‌های اصلی هوانوردی منطقه، اقدامات عملی جدی را آغاز کرده است. سنگاپور از درج عوارض اجباری SAF بر روی پروازها از اکتبر امسال خبر داده تا هدف مصرف ۱ درصدی در سال ۲۰۲۷ و ۳ تا ۵ درصدی تا سال ۲۰۳۰ را پشتیبانی مالی کند. این کشور اکنون میزبان بزرگ‌ترین کارخانه تولید SAF شرکت Neste در منطقه "تُواس ساوت" با ظرفیت سالانه ۱ میلیون تن است که تامین مستقیم سوخت پایدار برای خطوط هوایی سنگاپور و اسکات در فرودگاه چانگی را آغاز کرده است. همکاری‌های منطقه‌ای هنگ‌کنگ و سنگاپور نشان‌دهنده شتاب گرفتن آسیا در ساخت یک اکوسیستم مقیاس‌پذیر و یکپارچه برای آینده هوانوردی پایدار است.