سفر ویلیام روتو، رئیس‌جمهور کنیا، به روسیه؛ سومین اجلاس روسیه و آفریقا

ویلیام ساموئی روتو رئیس‌جمهور کنیا به منظور شرکت در سومین اجلاس روسیه و آفریقا به روسیه سفر نمود.

سومین اجلاس روسیه و آفریقا در تاریخ  6 و 7 آبان 1405 (برابر با ۲۸ و ۲۹ اکتبر ۲۰۲۶ ) در مسکو برگزار شد. بر اساس گزارش ها 45 کشور از 54 کشور آفریقایی در این رویداد شرکت کردند. 22 رهبر آفریقایی در نشست اصلی این اجلاس حضور داشتند. این اجلاس که با مجمع اقتصادی و بشردوستانه روسیه و آفریقا نیز همراه بود، بستری برای بحث در مورد تجارت، سرمایه‌گذاری، انرژی، امنیت غذایی، فناوری و همکاری‌های بشردوستانه فراهم نمود.

 این اجلاس یک روز بعد از برگزاری هشتمین اجلاس مجمع کشورهای صادرکننده گاز در مسکو برگزارشد. نشست سران مجمع کشورهای صادرکننده گاز به‌عنوان رویدادی مرتبط با همکاری‌های روسیه و سایرکشورهای عضو در بخش انرژی بود. موضوع انرژی نیز در هسته مذاکرات اقتصادی دوجانبه روسای کشورهای آفریقایی با مسکو قرار داشت.

همکاری‌های اقتصادی روسیه و کنیا

ویلیام ساموئی روتو رئیس‌جمهور کنیا نیز در این اجلاس شرکت کرد. دستاوردهای دولت کنیا در این سفر را می‌توان در دو حوزه سیاسی و امنیتی، اقتصادی و تجاری دسته‌بندی کرد. در حوزه سیاسی و امنیتی می‌توان به تعهد روسیه به عدم جذب نیروهای نظامی از میان اتباع کنیایی و تعیین وابسته دفاعی در دو کشور اشاره کرد.

در زمینه تجاری و اقتصادی باید در نظر داشت که حجم مبادلات تجاری کنیا و روسیه اغلب پایین‌تر از سطح مورد انتظار طرفین بوده و این مبادلات عمدتاً مبتنی بر واردات کنیا و صادرات مواد خام به روسیه قرار داشته است. روتو اعلام کرده است که فضای کسب‌وکار در کنیا در حال بهبود است. وی در سخنرانی خود در میزگرد تجاری روسیه و کنیا در مسکو اظهار داشت که این کشور قصد دارد طی دهه آینده ۴۰ میلیارد دلار برای توسعه زیرساخت‌ها بسیج کند و سرمایه و فناوری روسیه می‌تواند به تقویت صنعتی‌سازی در کنیا کمک نماید.

در کنار همکاری‌های دفاعی، روتو از توافق دو کشور برای گسترش همکاری‌ها در حوزه‌های آموزش، اشتغال و فناوری نیز خبر داد. به گفته وی، دو طرف درباره افزایش تعداد بورسیه‌های تحصیلی اختصاص‌یافته به دانشجویان کنیایی از ۷۰ به ۳۰۰ مورد گفت‌وگو کرده‌اند. این بورسیه‌ها قرار است رشته‌هایی از جمله بهداشت و درمان، هوش مصنوعی، فناوری، هوانوردی و امنیت سایبری را پوشش دهند. در جریان سومین اجلاس روسیه و آفریقا، دو کشور همچنین پنج سند همکاری با هدف تقویت مناسبات دوجانبه امضا کردند. این اسناد شامل تأسیس کمیسیون بین‌دولتی همکاری‌های اقتصادی روسیه و کنیا، همکاری در حوزه بازرسی کار و ترویج اشتغال، توسعه همکاری میان وزارتخانه‌های حمل‌ونقل دو کشور، لغو روادید برای دارندگان گذرنامه‌های دیپلماتیک و خدمت و نیز همکاری در زمینه آموزش‌های دیپلماتیک است.

همچنین مطبوعات کنیا[1] گزارش دادند که ویلیام روتو، رئیس‌جمهور کنیا، طرحی به ارزش ۴۰.۰۲ میلیارد دلار (معادل ۵.۲ تریلیون شیلینگ کنیا) را برای سرمایه‌گذاری در بخش زیرساخت به سرمایه‌گذاران روسی پیشنهاد کرده است. هدف از این اقدام، بهبود روابط تجاری دو کشور است که به‌طور سنتی از سطح مطلوبی برخوردار نبوده است. رئیس‌جمهور کنیا همچنین مجموعه‌ای از پیشنهادها را نیز برای پیشبرد طرح‌های مورد توجه خود، از جمله مسکن، زیرساخت و تأمین انرژی، که همگی نیازمند سرمایه‌گذاری‌های کلان هستند، به همراه داشت.

روابط تجاری کنیا و روسیه

روابط تجاری روسیه و کنیا همواره از استحکام کافی برخوردار نبوده است. مسکو پس از برلین، دومین کشوری بود که استقلال کنیا از بریتانیا را به رسمیت شناخت. در دوران معاصر، تنش‌های ژئوپلیتیکی، از جمله تحریم‌های اعمال‌شده علیه روسیه به‌دلیل جنگ این کشور در اوکراین، مانع توسعه تجارت دوجانبه شده است. با وجود این، روسیه همچنان یکی از بزرگ‌ترین تأمین‌کنندگان غلات مورد مصرف کنیا به شمار می‌رود.

بر اساس آمارهای رسمی، واردات کنیا از روسیه بالغ بر ۳۳۰ میلیون دلار بوده و عمدتاً شامل گندم، کودهای شیمیایی و محصولات آهن و فولاد است. همچنین، میزان سرمایه‌گذاری روسیه در کنیا حدود ۲۲ میلیون دلار برآورد شده است.

ساختار مبادلات تجاری نشان می‌دهد که صادرات روسیه به کنیا عمدتاً بر کالاهای کشاورزی و نهاده‌های صنعتی، به‌ویژه گندم و کودهای شیمیایی، متمرکز است. بر اساس گزارش بخش کشاورزی خارجی وزارت کشاورزی ایالات متحده، روسیه در سال زراعی ۲۰۲۶-۲۰۲۵ همچنان بزرگ‌ترین تأمین‌کننده گندم کنیا بوده است. میزان محموله‌های گندم روسیه به کنیا در سال زراعی ۲۰۲۵-۲۰۲۴ حدود ۱.۲۵ میلیون تن بوده که در مقایسه با ۱.۶۷ میلیون تن در سال زراعی ۲۰۲۴-۲۰۲۳ کاهش نشان می‌دهد. کودهای شیمیایی نیز بخش مهمی از صادرات روسیه به کنیا را تشکیل می‌دهند و این امر بیانگر اهمیت روسیه در زنجیره تأمین نهاده‌های کشاورزی و امنیت غذایی کنیاست

در مقابل، صادرات کنیا به روسیه عمدتاً شامل محصولات کشاورزی، به‌ویژه چای و پس از آن قهوه، گل، میوه و سبزیجات است. ویلیام روتو، رئیس‌جمهور کنیا، در جریان میزگرد تجاری روسیه و کنیا در مسکو در اکتبر ۲۰۲۶، ارزش صادرات کنیا به روسیه در سال ۲۰۲۵ را حدود ۵۲ میلیون دلار و میزان واردات این کشور از روسیه را حدود ۳۳۰ میلیون دلار اعلام کرد. وی همچنین میزان سرمایه‌گذاری روسیه در کنیا را حدود ۲۲ میلیون دلار برآورد کرد. با این حال، باید توجه داشت که رقم واردات اعلام‌شده از سوی رئیس‌جمهور با آمار سال ۲۰۲۵ اداره ملی آمار کنیا که روزنامه «استار» منتشر کرده، تفاوت دارد.

روتو در این اجلاس گفت: «پیشنهاد ما روشن و ساده است: در کنیا سرمایه‌گذاری کنید، در کنیا تولید کنید و از طریق کنیا به بازار آفریقا و جهان خدمات ارائه دهید.» وی افزود: «با جمعیتی بالغ بر ۵۵ میلیون نفر، تولید ناخالص داخلی معادل ۱۳۶ میلیارد دلار و نرخ رشد اقتصادی ۵.۳ درصدی در سال ۲۰۲۵، ما از یک بازار داخلی قابل‌توجه و جایگاهی راهبردی به‌عنوان دروازه ورود به شرق و مرکز آفریقا برخوردار هستیم. اقتصاد ما متکی بر بخش خصوصی پویا، خدمات مالی پیشرفته و زیرساخت‌های در حال توسعه است».

روتو در سخنرانی خود در اجلاس روسیه و آفریقا اظهار داشت که نشست‌های تجاری از این دست باید حسن‌نیت و روابط دوستانه میان دو طرف را به نتایج ملموس اقتصادی و تجاری تبدیل کنند. وی گفت: «ما خواهان مشارکت‌هایی هستیم که موفقیت آن‌ها صرفاً با تعداد توافق‌نامه‌های امضاشده سنجیده نشود، بلکه معیار آن‌ها پروژه‌های اجراشده، صنایع تأسیس‌شده و فرصت‌های شغلی ایجادشده باشد.» رئیس‌جمهور کنیا بخش‌های انرژی، تولید کودهای شیمیایی، ماشین‌آلات کشاورزی، فرآوری مواد معدنی، حمل‌ونقل، صنایع سنگین و صنایع تولیدی را به‌عنوان حوزه‌های دارای اولویت برای سرمایه‌گذاری روسیه معرفی کرد.

وی خاطرنشان کرد که تخصص و توانمندی روسیه در این صنایع می‌تواند به کنیا کمک کند تا از الگوی صادرات مواد خام و واردات کالاهای نهایی فاصله بگیرد؛ الگویی که به اعتقاد وی، توسعه صنعتی و فرصت‌های اشتغال را در سراسر آفریقا محدود کرده است. او با تأکید بر ضرورت «ایجاد ارزش افزوده، نه صرفاً استخراج منابع»، خواستار شکل‌گیری مشارکت‌هایی شد که به انتقال فناوری، توسعه مهارت‌ها و ایجاد صنایع در داخل کشورهای آفریقایی منجر شوند.

تلاش برای تعمیق همکاری‌های اقتصادی در شرایطی صورت می‌گیرد که تراز تجاری دو کشور همچنان به نفع روسیه است. به گفته رئیس‌جمهور کنیا، حجم تجارت دوجانبه در سال ۲۰۲۵ حدود ۳۸۰ میلیون دلار بوده است؛ در حالی که ارزش صادرات کنیا به روسیه تنها ۵۲ میلیون دلار را تشکیل می‌داد. این صادرات عمدتاً شامل چای، قهوه، گل، میوه و سبزیجات بوده است.

روتو اظهار داشت که این آمارها ضرورت بازنگری در روابط اقتصادی دو کشور را نشان می‌دهد. وی استدلال کرد که آفریقا برای مدت طولانی مواد خام خود را صادر کرده و در مقابل، کالاهای صنعتی و تولیدشده را وارد کرده است؛ در نتیجه، بخش عمده ارزش افزوده، فعالیت‌های صنعتی و فرصت‌های اشتغال در خارج از این قاره ایجاد شده‌اند. او تصریح کرد: «این الگو، توسعه صنعتی آفریقا را محدود کرده و مردم این قاره را از دستیابی به منافع اقتصادی کامل منابع خود محروم ساخته است». روتو افزود که دولت کنیا از سرمایه‌گذاران روسی می‌خواهد صنایعی را در این کشور ایجاد کنند که به فرآوری محصولات کشاورزی، تولید کالا و توسعه منابع معدنی در داخل کنیا بپردازند. وی گفت: «زمانی که کنیا محصولات کشاورزی بیشتری را فرآوری کند، کالاهای بیشتری تولید کند و منابع معدنی خود را توسعه دهد، فرصت‌های شغلی ایجاد می‌شود، درآمد داخلی افزایش می‌یابد و در نتیجه، فرصت‌های جدید سرمایه‌گذاری، زنجیره‌های تأمین قدرتمندتر و بازارهای بزرگ‌تری برای شرکای ما شکل می‌گیرد.» روتو تأکید کرد که این آمارها ضرورت تحول در روابط اقتصادی دو کشور از طریق افزایش سرمایه‌گذاری و گسترش ظرفیت تولید داخلی کنیا را نشان می‌دهد.

کنیا همچنین به دنبال جلب مشارکت روسیه در روند گذار انرژی خود است. روتو با اشاره به اینکه ۹۳ درصد برق این کشور از منابع تجدیدپذیر تأمین می‌شود، توسعه انرژی زمین‌گرمایی، هیدروژن سبز، حمل‌ونقل برقی و زیرساخت‌های انرژی را از جمله حوزه‌های دارای فرصت سرمایه‌گذاری برشمرد. کشاورزی نیز یکی دیگر از اولویت‌های کنیا است و دولت این کشور در پی جذب سرمایه‌گذاری در زمینه آبیاری، مکانیزاسیون کشاورزی، تأمین نهاده‌های کشاورزی با قیمت مناسب و صنایع فرآوری محصولات کشاورزی است تا بهره‌وری و تولید مواد غذایی را افزایش دهد. روتو همچنین کنیا را به‌عنوان یک قطب منطقه‌ای تولید و صادرات معرفی کرد و به دسترسی این کشور به بازار منطقه‌ای و قاره‌ای از طریق موافقت‌نامه منطقه تجارت آزاد قاره آفریقا (AfCFTA)  اشاره کرد؛ بازاری که کسب‌وکارها را به جمعیتی بالغ بر ۱.۵ میلیارد نفر در سراسر قاره متصل می‌کند.

وی اظهار داشت که مشارکت پیشنهادی، سرمایه، فناوری و تخصص صنعتی روسیه را با منابع، نیروی کار و دسترسی کنیا به بازارهای آفریقا تلفیق خواهد کرد. روتو همچنین به عملکرد بورس اوراق بهادار نایروبی اشاره کرد که در سال ۲۰۲۵ بر حسب دلار آمریکا بازدهی ۵۲ درصدی داشته و آن را در زمره بازارهای دارای بهترین عملکرد در آفریقا قرار داده است. 

روابط تجاری روسیه و آفریقا

روابط تجاری فدراسیون روسیه و کشورهای آفریقایی از ظرفیت اقتصادی قابل‌توجهی برخوردار است، اما همچنان با سطح محدودی از تنوع‌بخشی و تمرکز بر برخی کالاهای راهبردی مشخص می‌شود. سازمان تجارت و توسعه سازمان ملل متحد (آنکتاد) در گزارش «توسعه اقتصادی در آفریقا ۲۰۲۲» خاطرنشان کرده است که روسیه و اوکراین، پیش از آغاز جنگ، روابط تجاری مستقیم چندان گسترده‌ای با آفریقا نداشتند. با این حال، تحولات این دو کشور پیامدهای قابل‌توجهی بر اقتصاد کشورهای آفریقایی از طریق بازارهای بین‌المللی کالاها، به‌ویژه در حوزه مواد غذایی، انرژی و کودهای شیمیایی، داشته است. اهمیت اقتصادی روسیه برای آفریقا در برخی زنجیره‌های تأمین راهبردی، به‌مراتب فراتر از جایگاه این کشور در مجموع مبادلات تجاری دوجانبه است.

به گزارش خبرگزاری دولتی روسیه «تاس»، به نقل از مقامات کرملین، روز دوشنبه 26 اکتبر 2026 اعلام کرد که حجم تجارت روسیه با کشورهای آفریقایی در سال ۲۰۲۵ از مرز ۲۷ میلیارد دلار گذشت. وی در این میان، بخش کشاورزی را به عنوان یکی از حوزه‌های کلیدی همکاری برشمرد. بر این اساس روسیه در سال ۲۰۲۵، ۱.۵ میلیون تن کود معدنی به آفریقا صادر کرده و این رقم در سال ۲۰۲۶ به بیش از ۲.۲ میلیون تن رسیده است. وی افزود که روسیه همچنین در سال ۲۰۲۵ بیش از ۱۸ میلیون تن غلات به کشورهای آفریقایی عرضه کرده و در ۹ ماه نخست سال ۲۰۲۶ نیز ۱۳ میلیون تن دیگر از این محصولات را صادر کرده است.

شواهد ارائه‌شده در گزارش‌های آنکتاد نشان می‌دهد که روابط تجاری موجود هنوز به یک مشارکت اقتصادی گسترده و متنوع، با قابلیت پشتیبانی از تحول صنعتی آفریقا، تبدیل نشده است. روسیه تأمین‌کننده مهم محصولات کشاورزی، کودهای شیمیایی، منابع انرژی و برخی محصولات صنعتی برای کشورهای آفریقایی محسوب می‌شود؛ در مقابل، اقتصادهای آفریقایی نیز از ظرفیت‌هایی در زمینه محصولات کشاورزی، مواد معدنی، منابع انرژی و بازارهای مصرفی در حال گسترش برخوردارند. با این حال، حجم تجارت مستقیم، تنوع محصولات مبادله‌شده و شکل‌گیری شبکه‌های تولید منطقه‌ای همچنان از جمله حوزه‌های نیازمند توسعه هستند.

بر اساس گزارش منتشر شده توسط الجزیره، حجم تجارت روسیه با کشورهای آفریقایی در سال 2025 از ۲۸ میلیارد دلار فراتر رفته، اما این تجارت همچنان در مقایسه با اتحادیه اروپا و چین محدود و از نظر جغرافیایی متمرکز است . حوزه‌های انرژی، کود شیمیایی، غلات، دفاع و انرژی هسته‌ای از زمینه‌های اصلی حضور اقتصادی روسیه معرفی شده‌اند.

پروفایل کشوری فدراسیون روسیه در پایگاه داده‌های آنکتاد، تصویر مناسبی از ظرفیت تجاری این کشور در سطح بین‌المللی ارائه می‌دهد. در سال ۲۰۲۴، صادرات کالایی روسیه حدود ۴۳۳.۱ میلیارد دلار و واردات آن حدود ۳۰۰.۱ میلیارد دلار بوده است که مازاد تجاری کالایی تقریباً ۱۳۳ میلیارد دلاری را برای این کشور به همراه داشته است. ساختار صادرات روسیه همچنان به‌شدت تحت تأثیر سوخت و محصولات انرژی قرار دارد؛ به‌طوری‌که این اقلام حدود ۵۵ درصد از کل صادرات کالایی روسیه را تشکیل می‌دهند. پس از آن، کالاهای صنعتی، سنگ معدن و فلزات، محصولات غذایی و سایر کالاها قرار دارند.

توزیع جغرافیایی صادرات روسیه نیز می‌تواند تصویری از جایگاه آفریقا در تجارت خارجی این کشور ارائه دهد. در سال ۲۰۲۴، ارزش صادرات روسیه به چین حدود ۸۳.۵ میلیارد دلار، به هند ۴۲.۱ میلیارد دلار، به ترکیه ۳۸.۴ میلیارد دلار، به بلاروس ۲۶.۳ میلیارد دلار و به هلند ۲۱.۴ میلیارد دلار بوده است. بر اساس پروفایل کشوری آنکتاد، هیچ‌یک از کشورهای آفریقایی در میان پنج مقصد اصلی صادرات روسیه قرار نداشته‌اند. این ارقام نشان می‌دهد قاره آفریقا در مجموع بازارهای اصلی صادراتی روسیه جایگاه برجسته‌ای ندارد.

در سوی دیگر، جدیدترین داده‌های پایگاه آماری آنکتاد نشان می‌دهد که تجارت بین‌المللی آفریقا همچنان با عدم توازن ساختاری همراه است. در سال ۲۰۲۵، کالاهای اولیه حدود ۷۶.۷ درصد از صادرات کالایی آفریقا را تشکیل داده‌اند که سهم سوخت به‌تنهایی ۲۹.۵ درصد از این میزان بوده است. در مقابل، کالاهای صنعتی حدود ۷۵ درصد از واردات قاره را به خود اختصاص داده‌اند، در حالی که سهم محصولات صنعتی در صادرات آفریقا تنها ۱۹.۵ درصد بوده است. همچنین، این قاره در شاخص تراز تجاری کالایی آنکتاد، کسری تجاری معادل ۱۴.۱ درصد را ثبت کرده است.

این آمارها از وجود نوعی مکمل‌بودن ساختاری میان دو اقتصاد حکایت دارد. روسیه از ظرفیت قابل‌توجهی برای تأمین انرژی، نهاده‌های کشاورزی، ماشین‌آلات و محصولات صنعتی برخوردار است؛ در مقابل، کشورهای آفریقایی دارای منابع طبیعی، ظرفیت بالقوه تولید محصولات کشاورزی و بازارهای مصرفی در حال گسترش هستند. با این حال، چنانچه همکاری‌ها بر فرآوری داخلی، انتقال فناوری و توسعه ظرفیت‌های صنعتی متمرکز نشوند، این مکمل‌بودن اقتصادی می‌تواند الگوی موجود را بازتولید کند؛ الگویی که در آن کشورهای آفریقایی مواد خام صادر و کالاهای صنعتی با ارزش افزوده بالاتر وارد می‌کنند.

سفر ویلیام روتو، رئیس‌جمهور کنیا، به مسکو برای شرکت در سومین اجلاس روسیه و آفریقا را نیز می‌توان نشانه‌ای از ارتقای سطح تعاملات سیاسی و تلاش نایروبی برای گسترش و متنوع‌سازی شرکای بین‌المللی خود ارزیابی کرد. این سفر، که نخستین حضور روتو در مسکو از زمان تصدی ریاست‌جمهوری در سال ۲۰۲۲ بود، فرصتی برای گفت‌وگوی مستقیم با پوتین و طرح موضوعات مهم دوجانبه، از جمله همکاری‌های اقتصادی، آموزشی، اشتغال و مسائل مرتبط با امنیت اتباع کنیا فراهم کرد. توافق درباره افزایش بورسیه‌های تحصیلی دانشجویان کنیایی از ۷۰ به ۳۰۰ مورد، بررسی انعقاد موافقت‌نامه کارگری و حمایت روسیه از گسترش فعالیت‌های دفتر سازمان ملل متحد در نایروبی، نشان‌دهنده تلاش دو طرف برای توسعه همکاری‌ها در حوزه‌های فراتر از روابط سنتی دوجانبه است.

از منظر اقتصادی، مهم‌ترین هدف سفر روتو را می‌توان جلب سرمایه و فناوری روسیه برای پشتیبانی از برنامه‌های توسعه زیرساختی و صنعتی کنیا دانست. رئیس‌جمهور کنیا با معرفی برنامه‌ای به ارزش حدود ۴۰ میلیارد دلار برای توسعه زیرساخت‌ها طی ده سال آینده، از شرکت‌های روسی دعوت کرد در حوزه‌هایی نظیر تولید کودهای شیمیایی، انرژی، معدن، ماشین‌آلات کشاورزی، حمل‌ونقل، مهندسی و صنایع تبدیلی و تکمیلی سرمایه‌گذاری کنند. آمار اعلام‌شده از سوی وی درباره حجم حدود ۳۸۰ میلیون دلاری تجارت دوجانبه در سال ۲۰۲۵، شامل ۳۳۰ میلیون دلار واردات کنیا از روسیه در مقابل ۵۲ میلیون دلار صادرات این کشور به روسیه، بیانگر عدم توازن قابل‌توجه مبادلات تجاری به نفع طرف روسی است. امضای پنج سند همکاری، به‌ویژه توافق تأسیس کمیسیون بین‌دولتی همکاری‌های اقتصادی، می‌تواند چارچوب نهادی مناسبی برای پیگیری این مسائل و توسعه همکاری‌های تجاری و سرمایه‌گذاری فراهم آورد. با این وجود، تحقق اهداف اقتصادی سفر مستلزم تبدیل تفاهم‌ها و پیشنهادهای مطرح‌شده به پروژه‌های مشخص، تأمین مالی قابل‌اتکا، مشارکت مؤثر بخش خصوصی و افزایش صادرات محصولات کنیایی به بازار روسیه است. در مجموع، این سفر را می‌توان گامی در جهت گسترش روابط سیاسی و اقتصادی دو کشور دانست، اما میزان موفقیت آن در نهایت به نحوه اجرای توافق‌ها، جذب سرمایه‌گذاری واقعی و ایجاد تحول در ساختار و توازن تجارت دوجانبه بستگی خواهد داشت. 

Sources:

Africa news – President Ruto Seeks Compensation for Kenyans Recruited into Russian Military, 30 October 2026.

African Initiative – Russia and Africa Plan to Adopt Action Plan at the Summit's Outcome – Ambassador to Kenya, 16 October 2026.

African Union (AU) – AU Commission–Russian Federation Action Plan 2027–2029, signed on the sidelines of the Third Russia–Africa Summit, 28 October 2026.

Al Jazeera – Mariem Bah, Russia-Africa Summit: What Is on the Agenda, and Why Does It Matter?, 28 October 2026.

Al Jazeera – Opinion – Tafi Mhaka, Russia Is Selling Africa Dependence Disguised as Partnership, 28 October 2026.

Associated Press (AP) – Putin Seeks to Expand Ties with African Countries at Russia-Africa Summit, 28 October 2026.

Business Daily Africa – Ruto's Sh5trn Infrastructure Pitch to Russian Investors, 29 October 2026.

Carnegie Endowment for International Peace – Fonteh Akum, Africa in Demand: How the Continent Is Advancing Its Interests in a Competitive World, 22 October 2026.

Daily Nation (Kenya) – Mercy Simiyu, Ruto Pitches Sh5trn Infrastructure Plan to Russian Investors, 28 October 2026.

Daily Nation (Kenya) – Mercy Simiyu, Ruto Urges Equal Respect for Territorial Integrity at Russia–Africa Summit, 29 October 2026.

Daily Nation (Kenya) – Ruto Secures Putin Deal to Halt Recruitment of Kenyans into Russian Army, October 2026.

Financial Africa; Russia-Africa: $27.8 Billion in Trade, Far Behind China and Europe, 30 October 2026, https://www.financialafrik.com/en/2026/10/30/russia-africa-27-8-billion-in-trade-far-behind-china-and-europe/

Interfax – Russia-Africa Summit to Be Attended by Delegations from 48 Countries, 22 Countries to Be Represented by Heads of State – Kremlin Aide, 26 October 2026.

Kenya National Bureau of Statistics (KNBS) – Economic Survey and International Merchandise Trade Statistics.

Presidency of the Republic of Kenya – Statement by H.E. Hon. William Samoei Ruto, President of the Republic of Kenya, at the Third Russia–Africa Summit, 29 October 2026, Moscow.

Reuters – Putin Woos African Leaders, Says Russia a Better Partner Than 'Colonial' West, 28 October 2026.

RT Africa – Russia-Africa Summit: Putin's Key Proposals on Trade, Technology and Western Finance Alternatives, 28 October 2026.

TASS, Russia’s trade with African countries exceeded $27B in 2025: Kremlin aide, Kanyshai Butun, 26 October 2026, https://aa.com.tr/en/eurasia/russia-s-trade-with-african-countries-exceeded-27b-in-2025-kremlin-aide/4101600

The African Mirror – Moscow Calls, Africa Answers, 30 October 2026.

The Moscow Times – Brawley Benson, At the Third Russia-Africa Summit, Moscow Talked Big. But Who Was Listening, 30 October 2026.

The Standard (Kenya) – David Njaaga, Ruto to Russia: Invest in African Factories, Not Just Raw Material Exports, 29 October 2026.

The Standard (Kenya) – Kenya to Participate in Russia-Africa Summit, 13 October 2026.

The Star (Kenya) – Felix Kipkemoi, Mudavadi to Seek New Markets for Kenyan Products at Russia-Africa Summit, 13 October 2026.

The Star (Kenya) – Purity Wangui, Ruto Says Kenya Has Been Removed from Russia's Military Recruitment Pool, 30 October 2026.

The Star (Kenya) – Sydney Nyachiro, Kenya-Russia Trade (Sh bn), 22 October 2026.

UN Trade and Development (UNCTAD) – Economic Development in Africa Report 2022: Rethinking the Foundations of Export Diversification in Africa – The Catalytic Role of Business and Financial Services.
UNCTAD – The Impact on Trade and Development of the War in Ukraine, 2022.
UNCTADstat – General Profile: Russian Federation, 2024 statistical data.
Used for Russian merchandise exports, imports, trade balance, and export structure.

UNCTAD – Memorandum of Understanding with the Russian Federation and the United Nations Secretary-General's Efforts on Global Food Security, 11 July 2025.

UNCTADstat – International Trade Data Insights: Africa's Merchandise Trade Structure, 2025 data, updated 30 October 2026.

United States Department of Agriculture (USDA), Foreign Agricultural Service (FAS) – Kenya: Grain and Feed Annual Report No. KE2026-0006, 18 March 2026.

Used for Africa's dependence on primary commodity exports and its manufactured goods imports.

 [1] روزنامه بیزنس دیلی (BD) – ۲۹ اکتبر ۲۰۲۶