دیپلماسی اقتصادی اندونزی در قاره آفریقا

دیپلماسی اقتصادی با آفریقا، یکی از اولویت های سیاست خارجی اندونزی در دوران ریاست جمهوری جوکووی،تعریف شده است. اندونزی در راستای سیاست خود در برقراری روابط اقتصادی و بهبود همکاری‌های تجاری با کشورهای آفریقایی، مجمع اندونزی - آفریقا را در 11-10 آوریل 2018 با این هدف که همکاری‌های اقتصادی و تجاری میان دو طرف افزایش یابد، در جزیره بالی برگزار نمود. مقامات اندونزیایی معتقدند آفریقا به عنوان دومین اقتصاد درحال رشد در جهان، ظرفیت های پنهان زیادی برای استفاده دارد.

در دوره زمانی 2015-2010 رشد تولید ناخالص ملی آفریقا 3.3 درصد بوده است که نسبت به بازه زمانی 2008-2000 که 4.9 درصد بوده، ضعیف تر شده است؛ در حقیقت تأثیر رویدادهای اقتصادی و سیاسی اخیر موجب ضعیف شدن دو گروه اقتصادی در آفریقا و منجر به این کاهش میانگین تولید ناخالص ملی شد؛ اول عملکرد کشورهای صادرکننده نفت با کاهش قیمت نفت و دیگری کشورهای تحت تأثیر بحران سیاسی بهار عربی همانند مصر، لیبی و تونس. ولی بقیه کشورهای آفریقایی رشد 4.4 درصد را در بازه زمانی 2015-2010 تجربه کردند در حالیکه در بازه زمانی 2010-2000 رشد 4.1 را داشتند و باید توجه نمود که پایه‌های اساسی رشد اقتصادی در این قاره قوی هستند و بازارهای اساسی و فرصت های سرمایه گذاری قابل توجهی در دسترس می‌باشد. رشد اقتصادی آفریقا در آینده، تحت تأثیر شرایطی همچون سریعترین نرخ شهرنشینی در جهان و بیشترین جمعیت نیروی کار تا سال 2034 (حتی بیشتر از هند و چین) خواهد بود.

 صندوق بین المللی پول نیز ، پروژه‌های خود را بر این مبنا که آفریقا در دوره زمانی تا سال 2020 دومین منطقه از لحاظ سرعت رشد اقتصادی خواهد بود، تعریف کرده است.

عزم مسئولین و مقامات اندونزیایی برای گسترش روابط تجاری با آفریقا به عنوان بازارهای غیرسنتی در حالی شکل گرفته و هر روز بیشتر می‌شود که به عقیده برخی تحلیل گران امور اقتصادی و تجاری، اندونزی میبایست خود را برای رقابت با برخی کشورهای حاضر در این منطقه، خصوصاً چین آماده و مجهز نماید و با وضعیت سنتی و امکانات سنتی نمی‌توان با آنها رقابت نمود در سال 2017 ارزش کل تجاری چین در این قاره کهن 129.9 میلیارد دلار بوده است و پس از آن کشورهای هند و ژاپن قرار دارند و اندونزی با ارزش تجاری 8.76 میلیارد دلار در رتبه چهارم قرار دارد. آنها معتقدند با این وضعیت عملکرد، امیدی برای پیروزی در این رقابت وجود ندارد و تلاش بیشتر ضروری است.

 یوسف کالا معاون رئیس جمهور اندونزی در سخنرانی خود در مراسم افتتاحیه مجمع اندونزی - آفریقا اظهار  داشت که آفریقا نیز همانند اندونزی ضرورت توسعه در زیر ساخت ها را متوجه شده است و اگر ما بخواهیم رشد اقتصادی سریع داشته باشیم و جامعه ما از این رشد اقتصادی بهره ببرد می‌بایست توسعه زیرساخت ها را در اولویت های همکاری قرار دهیم.

در جریان برگزاری اولین نشست مجمع اندونزی – آفریقا، قراردادهایی به ارزش 586.56 میلیون دلار میان دو طرف منعقد شد علی رغم اینکه میزان 50 میلیون دلار هدف گذاری شده بود. همچنین مجمع با معرفی طرح های تجاری 11 شرکت اندونزیایی به ارزش 1.3 میلیارد دلار، پایان یافت.

دولت اندونزی اتمام مذاکرات تجارت ترجیحی با چندین کشور آفریقایی را با هدف تسهیل جریان کالا و خدمات، در این سال میلادی هدف قرار داده بود و با برگزاری دو دور مذاکرات با کشور موزامبیک از آوریل 2018 تاکنون قصد دارد این موافقتنامه را به نتیجه برساند. پروسه مذاکرات در خصوص این موافقتنامه، از سال 2017 در جریان سفر وزیر خارجه اندونزی به موزامبیک آغاز و با دیدار جوکووی با رئیس جمهور این کشور در حاشیه نشست سران آیورا در جاکارتا، قوت گرفت و در جریان اولین نشست مجمع اندونزی - آفریقا برنامه ریزی برای برگزاری مذاکرات انجام گرفت.

اندونزی دست یابی به این نوع موافقتنامه‌های تجارت ترجیحی را دستاورد تلاش های دیپلماتیک برای دستیابی به بازار قاره آفریقا می داند.

در موافقتنامه تجارت ترجیحی دو کشور سعی دارند موانع تعرفه ای نسبت به کالاهای تمام شده و نیمه تمام را به ترتیب به میزان 25 درصد و 10 درصد کاهش دهند. اندونزی در نظر دارد تعرفه صد محصول خود را از جمله روغن پالم و پارچه به صفر برساند. این کشور موزامبیک را به عنوان مرکز استراتژیک ورود محصولات خود به قاره آفریقا می داند. علاوه بر موزامبیک، جاکارتا در حال انجام مذاکره با تونس برای انعقاد موافقتنامه تجارت ترجیحی است.

اندونزی معتقد است که دیپلماسی اقتصادی نمی‌بایست صرفاً، برای تسهیل همکاری‌های اقتصادی باشد بلکه باید اهدافی همچون تولید منابع مالی جدید و تقویت سرمایه گذاری در بیرون از مرزها را دنبال نماید.

در جریان اولین نشست مجمع اندونزی – آفریقا، چندین توافق تجاری میان اگزیم بانک اندونزی و بانک صادرات و واردات آفریقا و همچنین بانک استاندارد چارتر و کامرز بانک منعقد شد و این نشان می دهد که همکاری میان موسسات مالی اندونزی و همتایان آنها در حال ایجاد است و صرفاً از بودجه دولت برای برقراری ارتباطات تجاری و سرمایه گذاری استفاده نمی‌شود و حتی از منابع خارجی نیز در این موارد بهره گرفته می شود.

علاوه بر این چند بنگاه کوچک و بزرگ نیز شروع به سرمایه گذاری در آفریقا نموده اند و قراردادهایی در این رابطه امضاء شده است؛ یکی از این بنگاه‌ها، قرارداد پروژه نوسازی کاخ ریاست جمهوری نیجر با ارزش 26.7 میلیون دلار را امضاء نموده است. همچنین یک بنگاه دیگر قصد دارد با همکاری یک شرکت محلی در نیجریه پروژه ای با ارزش 25.9 میلیون دلار در این کشور اجرا نماید.

به گفته مدیرکل امور کشورهای آفریقایی وزارت خارجه اندونزی، کشورهای سنگال، ساحل عاج، تانزانیا خصوصاً زنگبار تمایل خود را برای همکاری در زمینه تأسیس زیرساخت ها با اندونزی، اعلام نموده اند؛ اندونزی با هدف تقویت همکاری‌های زیرساختی با کشورهای آفریقایی، گفتگوهای زیرساختی اندونزی – آفریقا را در 21-20 آگوست 2019 در جزیره بالی برگزار  نمود .

یکی از وظایف دولت فعلی، تلاش در جهت افزایش آگاهی طبقه متوسط جامعه اندونزی نسبت به آفریقا و کار با کشورهای این قاره و تغییر نگرش شرکت های متوسط نسبت به کم اهمیت بودن سرمایه گذاری در آفریقا، تعریف شده است.