اندونزی پل اقتصادی میان اوراسیا و جنوب شرق آسیا

حضور پرابوو سوبیانتو به‌عنوان مهمان اصلی افتخاری یازدهمین مجمع اقتصادی شرق (EEF) در ولادی‌وستوک، نشان‌دهنده تلاش اندونزی برای گسترش پیوندهای اقتصادی با روسیه و اتحادیه اقتصادی اوراسیا در شرایط تشدید چندپارگی اقتصاد جهانی بود.

پرابوو روسیه و اندونزی را «دروازه‌های طبیعی» اوراسیا و جنوب شرق آسیا معرفی و بر ایجاد یک معماری تجارت جنوب–جنوب، تنوع‌بخشی به کانال‌های پرداخت و تسویه، توسعه تجارت و سرمایه‌گذاری و تبدیل اقیانوس آرام به «شاهراه» ارتباطی دو اقتصاد تأکید کرد. در سطح دوجانبه نیز دو طرف توسعه همکاری در حوزه‌های انرژی و انرژی هسته‌ای، کود و کشاورزی، کشتی‌سازی و شیلات، فناوری و هوافضا را دنبال کردند؛ از جمله بررسی احداث کارخانه اوره توسط پوپوک اندونزیا در ولادی‌وستوک و حرکت همکاری دانانتارا و صندوق سرمایه‌گذاری مستقیم روسیه (RDIF) به سمت تأمین مالی پروژه‌های دارای توجیه اقتصادی. در عین حال، پرابوو تأکید کرد این نزدیکی به روسیه به معنای پیوستن اندونزی به یک بلوک ژئوپلیتیکی نیست و جاکارتا همچنان بر سیاست خارجی «آزاد و فعال» و همکاری همزمان با شرق و غرب بر مبنای منافع ملی پایبند است.

درخواست تقویت همکاری‌های مالی و تجاری در واکنش به چندپارگی اقتصاد جهانی

رئیس‌جمهور پرابوو سوبیانتو در سخنرانی خود در یازدهمین مجمع اقتصادی شرق (EEF) در ولادی‌وستوک، بر ضرورت تقویت همکاری‌های مالی و تجاری در شرایطی تأکید کرد که اقتصاد جهانی به‌طور فزاینده‌ای با چندپارگی و تنش‌های ژئوپلیتیکی روبه‌رو است. وی گفت تجارت اکنون در مواردی به ابزاری برای اعمال فشار تبدیل شده و افزایش تنش‌های سیاسی، زنجیره‌های تأمین و نظام‌های مالی جهانی را نیز تحت تأثیر قرار داده است. به گفته پرابوو، دقیقاً در چنین شرایطی ایجاد پل‌های همکاری در حوزه‌های غذا، انرژی، علم، لجستیک و تجارت می‌تواند پاسخی عملی به چندپارگی جهان باشد.

پرابوو به‌طور ویژه بر ضرورت تنوع‌بخشی به زیرساخت‌ها و معماری مالی بین‌المللی تأکید کرد و گفت تاب‌آوری مالی جهانی مستلزم وجود بیش از یک نظام عملیاتی است. از دید وی، اتکای تجارت جهانی به یک معماری مالی واحد، در صورت اختلال در آن سیستم، می‌تواند جریان پرداخت‌ها و تجارت را با مشکل مواجه کند. بنابراین باید سازوکارهای دیگری نیز وجود داشته باشند که در صورت بروز اختلال، امکان انتقال وجوه و ادامه فعالیت تجاری را حفظ کنند. وی کانال‌های مطمئن پرداخت و سامانه‌های تسویه معاملات را از پایه‌های اصلی تداوم تجارت بین‌المللی دانست و هشدار داد که بدون وجود سازوکارهای قابل اعتماد برای پرداخت و تسویه، تجارت می‌تواند با اختلال جدی یا حتی توقف مواجه شود. با این حال، پرابوو تصریح کرد هدف از تقویت نظام‌های مالی جایگزین، کنار گذاشتن یا جایگزین کردن نظام مالی موجود نیست؛ بلکه باید ترتیبات مالی دیگری در کنار ساختارهای فعلی فعالیت کنند تا «تداوم، ثبات و اعتماد» در تجارت بین‌المللی حفظ شود. این بخش از سخنان پرابوو نشان‌دهنده تأکید دولت اندونزی بر تاب‌آوری مالی از طریق تنوع‌بخشی به کانال‌های پرداخت و تسویه بین‌المللی است؛ رویکردی که در عین کاهش وابستگی به یک ساختار مالی واحد، بر همزیستی سازوکارهای مختلف به جای جایگزینی کامل نظام موجود تأکید دارد. وی همچنین همکاری میان کشورها را در شرایط افزایش عدم‌قطعیت و چندپارگی اقتصادی برای حفظ جریان تجارت و سرمایه ضروری دانست.

پرابوو سوبیانتو در سخنرانی خود تأکید کرد که اندونزی به دنبال رشد اقتصادی سریع‌تر است، اما نه رشد صرفاً برای رشد؛ بلکه رشدی که بتواند میلیون‌ها نفر را از فقر خارج کرده و زندگی شایسته‌ای برای آنان فراهم کند. وی این دیدگاه را بخشی از فلسفه اقتصادی اندونزی دانست که بر واقع‌گرایی، عمل‌گرایی و تحقق بیشترین منفعت برای بیشترین تعداد مردم استوار است. پرابوو تأکید کرد توسعه نباید تنها به نفع گروه محدودی از جامعه باشد و معیار واقعی موفقیت آن باید تأثیر ملموس بر زندگی روزمره خانواده‌های عادی باشد. به گفته وی، باید بررسی کرد که آیا کودکان غذای مغذی دریافت می‌کنند، کشاورزان به کود دسترسی دارند و می‌توانند محصولات خود را با قیمت منصفانه بفروشند و آیا مردم به شغل و برق دسترسی دارند یا خیر.

رئیس‌جمهور اندونزی این رویکرد را مبنای چند سیاست اصلی دولت خود ؛ از جمله برنامه غذای مغذی رایگان برای کودکان و زنان باردار، دستیابی به خودکفایی غذایی، تقویت امنیت انرژی و تسریع صنایع پایین‌دستی معرفی کرد.   به گفته پرابوو، هدف از سیاست پایین‌دستی‌سازی منابع طبیعی آن است که ثروت‌های طبیعی اندونزی به جای خروج به شکل مواد خام، در داخل کشور به صنعت، مهارت و فرصت‌های شغلی باکیفیت تبدیل شوند. پرابوو در پایان گفت پرسش اساسی درباره رشد اقتصادی این است که چگونه می‌توان ثروت یک منطقه را به بهبود واقعی زندگی ساکنان آن تبدیل کرد.  وی این پرسش را محور مشترک مجمع اقتصادی شرق و سیاست اقتصادی دولت خود دانست و گفت: این مجمع در اصل همان پرسش بنیادی را مطرح می‌کند که مردم من از من می‌پرسند: چگونه می‌توان ثروت عظیم یک منطقه را به زندگی بهتر برای مردمی‌که در آن زندگی می‌کنند تبدیل کرد؟

پرابوو در پایان مستقیماً از شرکت‌های روسی برای سرمایه‌گذاری و تولید در اندونزی دعوت کرد و گفت: به اندونزی بیایید، با ما همکاری کنید و همراه ما تولید کنید. بیایید صنایع را با یکدیگر ایجاد کنیم و ارزش مشترک به وجود آوریم. بنابراین، پیام اقتصادی سخنرانی وی دو محور اصلی داشت: ایجاد مسیرهای مالی و پرداختی متنوع‌تر برای حفظ تجارت در برابر شوک‌های ژئوپلیتیکی و جذب سرمایه‌گذاری روسیه برای توسعه تولید و صنعت مشترک در اندونزی. پرابوو در سخنرانی خود بر تلاش اندونزی برای ایجاد پیوندهای قوی‌تر با خاور دور روسیه و اتحادیه اقتصادی اوراسیا  (EAEU)  تأکید کرد. وی موقعیت جغرافیایی اندونزی میان اقیانوس‌های هند و آرام را یک مزیت راهبردی برای توسعه روابط اقتصادی با روسیه و منطقه اوراسیا دانست و گفت: اندونزی که میان اقیانوس هند و آرام قرار گرفته است، به دنبال ایجاد پل‌های مستحکم‌تر با خاور دور روسیه و اتحادیه اقتصادی اوراسیاست. محور برجسته سخنان پرابوو، تغییر نگاه به فاصله جغرافیایی دو کشور بود. وی تأکید کرد که فاصله میان ولادی‌وستوک و اندونزی نباید مانع همکاری باشد و گفت: اقیانوس آرام ما را از یکدیگر جدا نمی‌کند، بلکه ما را به هم متصل می‌کند. این اقیانوس دیواری میان ما نیست؛ باید به شاهراهی میان دو اقتصاد ما تبدیل شود.  به این ترتیب، جاکارتا به دنبال آن است که فضای اقیانوس آرام را از یک مرز جغرافیایی به کریدور ارتباطی، تجاری و سرمایه‌گذاری میان اندونزی، خاور دور روسیه و اوراسیا تبدیل کند.

پرابوو همچنین به شباهت روسیه و اندونزی از نظر وسعت سرزمینی و فاصله مناطق پیرامونی از مراکز سیاسی و اقتصادی اشاره کرد؛ موضوعی که با شعار امسال EEF درباره توسعه خاور دور به نفع مردم ارتباط داشت. از دید وی، توسعه ارتباطات اقتصادی و زیرساختی می‌تواند مناطق دور از مرکز را بهتر به شبکه‌های تجارت و سرمایه‌گذاری متصل کند. پرابوو روز پنجشنبه  سوم سپتامبر در سخنرانی خود در یازدهمین مجمع اقتصادی شرق (EEF) در ولادی‌وستوک گفت تقویت روابط میان کشورهای اوراسیا و جنوب شرق آسیا برای عبور از جهانی که به‌طور فزاینده‌ای دچار چندپارگی شده، اهمیت اساسی خواهد داشت. وی روسیه و اندونزی را دروازه‌های ورود به مناطق جغرافیایی خود و شرکای طبیعی برای ایجاد پیوند میان این دو منطقه معرفی کرد. پرابوو که به‌عنوان مهمان اصلی افتخاری به این مجمع تحت هدایت روسیه دعوت شده بود، گفت: زنجیره‌های تأمین در نتیجه بی‌اعتمادی در حال عقب‌نشینی هستند و نظام مالی براساس جغرافیا تقسیم شده است. دقیقاً به این دلیل که جهان در حال چندپاره‌شدن است، هر پلی که در اینجا در حوزه‌های غذا، انرژی، علم، لجستیک و تجارت ساخته شود، پاسخی عملی به این وضعیت خواهد بود. وی افزود: اندونزی نمی‌خواهد به هیچ ائتلاف نظامی‌بپیوندد، اما خواهان پیوستن به ائتلاف‌های اقتصادی نه ائتلافی علیه کسی، بلکه مشارکتی برای رفاه همگان است.

چرخش روسیه به سمت آسیا در هفته جاری به محور اصلی مباحث در ولادی‌وستوک، مهم‌ترین شهر بزرگ در شرقی‌ترین بخش روسیه، تبدیل شد؛ جایی که نمایندگان ده‌ها کشور گرد هم آمدند تا طرح‌های اقتصادی جدیدی را برای افزایش تاب‌آوری و تقویت شبکه‌های منطقه‌ای در شرایط نظم جهانی در حال گسست و تشدید انزوای مسکو از غرب مطرح و راه‌اندازی کنند. پرابوو روز پنجشنبه اعلام کرد هیئت‌های تجاری اندونزی از هم‌اکنون در حال فراهم کردن مقدمات صادرات پس از اجرایی‌شدن این توافق ؛ از جمله شناسایی خریداران، تأمین و تنظیم ترتیبات لجستیکی و ایجاد سازوکارهای پرداخت منطبق با مقررات پیش از لازم‌الاجرا شدن موافقت‌نامه تجارت آزاد هستند. رئیس‌جمهور اندونزی گفت: روسیه دارای گندم، کود، انرژی، علم و مهندسی پیشرفته است. اندونزی دارای روغن پالم، شیلات، قهوه، لاستیک، منسوجات، مبلمان، کالاهای مصرفی، نیروی کار جوان و دروازه‌ای برای دسترسی به ۶۸۰ میلیون نفر جمعیت آسه‌آن است. [...] این پایه و اساس تجارتی عادلانه و پایدار است.

اندونزی شریک کلیدی روسیه در آسیا–اقیانوس آرام و دوست قابل اعتماد در آسه‌آن

پوتین در ضیافت ناهار با پرابوو سوبیانتو، رئیس‌جمهور اندونزی در ولادی‌وستوک، ضمن قدردانی از حضور وی به‌عنوان مهمان افتخاری در یازدهمین مجمع اقتصادی شرق (EEF)، روابط شخصی خود با پرابوو را بازتابی از ماهیت راهبردی مناسبات دوجانبه روسیه و اندونزی دانست. ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، اندونزی را یکی از شرکای کلیدی مسکو در منطقه آسیا–اقیانوس آرام و دوستی قابل اعتماد در چارچوب آسه‌آن توصیف کرد. پوتین با اشاره به سابقه طولانی روابط دوستانه دو کشور گفت همکاری‌های دوجانبه، به‌ویژه در حوزه تجارت، رو به گسترش است و حجم تجارت روسیه و اندونزی در سال گذشته ۱۲ درصد افزایش یافته است. وی همچنین بر نقش فعال کمیسیون مشترک همکاری‌های اقتصادی، تجاری و فنی روسیه و اندونزی تأکید کرد و امضای اخیر موافقت‌نامه تجارت آزاد میان اندونزی و اتحادیه اقتصادی اوراسیا (EAEU) را یکی از تحولات مهم در روابط اقتصادی دو طرف برشمرد.

رئیس‌جمهور روسیه اعلام کرد مسکو علاوه بر تجارت، به دنبال توسعه همکاری با اندونزی در حوزه‌های کشاورزی، کشتی‌سازی، فناوری دیجیتال و انرژی، به‌ویژه انرژی هسته‌ای است. وی همچنین به همکاری دو کشور در مجامع و سازمان‌های بین‌المللی از جمله سازمان ملل متحد اشاره کرد و ابراز اطمینان کرد که دیدار ولادی‌وستوک «محرک جدیدی» برای توسعه روابط دوجانبه ایجاد خواهد کرد. پرابوو نیز در پاسخ بر تعهد اندونزی به گسترش همکاری‌های متقابلاً سودمند با روسیه تأکید کرد و گفت جاکارتا به تقویت همکاری در حوزه‌های مختلف به نفع هر دو کشور ادامه خواهد داد. دیدار ولادی‌وستوک در ادامه مذاکرات قبلی دو رهبر در مسکو در آوریل ۲۰۲۶ انجام شد؛ مذاکراتی پنج‌ساعته که بر توسعه روابط در حوزه‌های اقتصاد، انرژی، هوافضا، کشاورزی، صنعت و داروسازی متمرکز بود.

توافق اندونزی و روسیه نسبت به  سرمایه‌گذاری در تولید کود

رئیس‌جمهور پرابوو سوبیانتو اعلام کرد یک شرکت دولتی تولیدکننده کود اندونزی با یکی از بزرگ‌ترین گروه‌های اقتصادی روسیه، تفاهم‌نامه‌ای برای سرمایه‌گذاری مشترک در تولید کود با استفاده از گاز طبیعی روسیه در منطقه خاور دور امضا کرده است. این خبر روز پنجشنبه و در جریان سخنرانی پرابوو به‌عنوان مهمان اصلی یازدهمین مجمع اقتصادی شرق (EEF) در ولادی‌وستوک اعلام شد. پرابوو گفت هدف، سرمایه‌گذاری مشترک دو طرف برای تولید کود با بهره‌گیری از منابع گازی روسیه است. روسان روسلانی، وزیر سرمایه‌گذاری و صنایع پایین‌دستی و مدیرعامل دانانتارا، تأیید کرد که شرکت دولتی PT Pupuk Indonesia  در حال بررسی یک سرمایه‌گذاری قابل توجه برای احداث کارخانه تولید کود اوره در ولادی‌وستوک است. به گفته وی، رئیس پوپوک اندونزیا و طرف اندونزیایی یک توافق‌نامه مطالعه مشترک (Joint Study Agreement) امضا کرده‌اند تا امکان‌سنجی سرمایه‌گذاری این شرکت در پروژه اوره ولادی‌وستوک انجام شود. بنابراین، در مرحله فعلی هنوز تصمیم نهایی سرمایه‌گذاری یا قرارداد قطعی احداث کارخانه امضا نشده و پروژه در مرحله مطالعه و ارزیابی سرمایه‌گذاری قرار دارد. روسان با اشاره به بهبود عملکرد مالی و افزایش بهره‌وری پوپوک اندونزیا گفت این شرکت اکنون ظرفیت بیشتری برای گسترش فعالیت‌های بین‌المللی خود دارد. پروژه پیشنهادی قرار است از ذخایر فراوان گاز طبیعی روسیه به‌عنوان خوراک تولید اوره استفاده کند و از این طریق، عرضه بلندمدت کود مورد نیاز بخش کشاورزی اندونزی را تقویت کند. رحمد پریبادی، مدیرعامل Pupuk Indonesia نیز اعلام کرد این توافق با راهبرد جهانی‌شدن شرکت همخوانی دارد. به گفته وی، موقعیت ولادی‌وستوک در ساحل اقیانوس آرام از نظر دسترسی به بازارها اهمیت راهبردی دارد و این منطقه از مدت‌ها قبل یکی از بازارهای مهم پوپوک اندونزیا بوده است.

همکاری در صنعت کشتیرانی و شیلات

در مذاکرات دو کشور، موضوع همکاری در صنعت کشتیرانی و شیلات نیز مطرح شد. به گفته روسان، ولادیمیر پوتین پیشنهاد استفاده از کشتی‌های روسی با طول بیش از ۱۰۲ متر را مطرح کرده است که قابلیت فرآوری ماهی در داخل کشتی را دارند. پرابوو نیز قصد دارد تیمی را برای بررسی فناوری این شناورها و ارزیابی مزایای احتمالی استفاده از آنها در اندونزی اعزام کند.

سرمایه‌گذاری میان دانانتارا و صندوق سرمایه‌گذاری مستقیم روسیه

یکی دیگر از محورهای مذاکرات، گسترش همکاری‌های سرمایه‌گذاری میان دانانتارا و صندوق سرمایه‌گذاری مستقیم روسیه (RDIF)  بود. پرابوو پیشنهاد کرد همکاری این دو نهاد از مرحله شناسایی فرصت‌های سرمایه‌گذاری فراتر رفته و وارد مرحله تأمین مالی پروژه‌های راهبردی و دارای توجیه اقتصادی (bankable projects) شود. موضوع همکاری دانانتارا و RDIF پیش‌تر نیز مطرح شده بود، اما هدف مذاکرات اخیر توسعه دامنه آن تا مرحله تأمین مالی عملی پروژه‌هاست. همچنین اجرایی‌شدن موافقت‌نامه تجارت آزاد اندونزی با اتحادیه اقتصادی اوراسیا، زمینه دیگری برای افزایش تجارت و سرمایه‌گذاری میان دو طرف عنوان شده است.

رئیس‌جمهور پرابوو سوبیانتو خواستار ارتقای همکاری سرمایه‌گذاری اندونزی و روسیه از مرحله شناسایی فرصت‌ها به تأمین مالی عملی پروژه‌های دارای توجیه اقتصادی شد. وی در سخنرانی خود در یازدهمین مجمع اقتصادی شرق (EEF) در ولادی‌وستوک گفت دانانتارا، صندوق ثروت ملی اندونزی با حدود یک تریلیون دلار دارایی تحت مدیریت، می‌تواند به پلی میان بازارهای سرمایه اندونزی و روسیه و اهداف راهبردی دو کشور تبدیل شود. پرابوو به‌طور مشخص بر توسعه همکاری میان دانانتارا و صندوق سرمایه‌گذاری مستقیم روسیه (RDIF) تأکید کرد و گفت دو نهاد باید از «شناسایی امکانات و فرصت‌ها» عبور کرده و به سمت تأمین مالی پروژه‌های قابل تأمین مالی و دارای توجیه تجاری (Bankable Projects) حرکت کنند. به گفته وی، این همکاری می‌تواند سازوکاری برای پیوند منابع مالی دو کشور با پروژه‌های راهبردی مشترک ایجاد کند. رئیس‌جمهور اندونزی همچنین تأکید کرد توافق‌های همکاری نباید صرفاً در سطح تفاهم‌نامه و اعلام سیاسی باقی بمانند، بلکه هر توافق باید دارای اهداف روشن و قابل اندازه‌گیری، نقاط عطف اجرایی، سازوکار مشخص تأمین مالی و مراحل دقیق اجرای پروژه باشد. این موضع نشان می‌دهد جاکارتا در همکاری جدید با روسیه به دنبال تبدیل توافق‌های کلی به پروژه‌های مشخص و قابل اجرا و تأمین مالی است.

همکاری در حوزه هوا- فضا

یکی از اقدامات عملی در ادامه این مذاکرات، همکاری در بخش فضایی است. آژانس ملی تحقیقات و نوآوری اندونزی(BRIN)   اخیراً از شرکت فضایی دولتی روسیه روسکاسموس (Roscosmos) دعوت کرده است تا درباره امکان توسعه یک پایگاه فضایی در بیاک، پاپوآ مذاکره کند. بنابراین، در کنار تجارت و سرمایه‌گذاری، انرژی هسته‌ای، کشتی‌سازی و همکاری فضایی در حال تبدیل‌شدن به سه حوزه مهم‌تر همکاری راهبردی جدید روسیه و اندونزی هستند.

منابع

1. ANTARA News. (2026, September 3). Prabowo, Putin highlight stronger Indonesia-Russia partnership. ANTARA News
2. ANTARA News. (2026, September 3). Indonesia a key Asia-Pacific partner, trusted ASEAN friend: Putin. ANTARA News
3. ANTARA News. (2026, September 3). Prabowo pushes Danantara, Russia Fund to finance projects. ANTARA News
4. ANTARA News. (2026, September 3). Prabowo calls for stronger finance cooperation amid fragmented world. ANTARA News
5. ANTARA News. (2026, September 3). Prabowo emphasizes RI's free and active foreign policy at EEF Rusia. ANTARA News
6. Presidential Secretariat of the Republic of Indonesia. (2026, September 3). Jadi tamu kehormatan utama EEF ke-11, Presiden Prabowo: Pasifik bukan pemisah, tapi jalan raya ekonomi Indonesia–Rusia. Presiden Republik Indonesia
7. Tempo.co. (2026, September 3). Prabowo at EEF: Economic growth must lift millions out of poverty. Tempo.co
8. The Jakarta Post. (2026, September 4). Indonesia, Russia ink fertilizer investment deal. The Jakarta Post
9. The Jakarta Post. (2026, September 4). Prabowo pitches Eurasia-Southeast Asia economic bridge. EwJakartapost The Jakarta Post