اخبار اقتصادی قزاقستان-آستانه

گزیده اخبار و تحولات اقتصادی کشور قزاقستان در هفته اول دی ماه 1404مندرج در رسانه‌های این کشور به شرح ذیل ارائه می‌گردد:

قزاقستان در سال ۲۰۲۵ در میان شرکای تجاری کلیدی گرجستان قرار می‌گیرد.

آستانه - طبق داده‌های اولیه دفتر ملی آمار گرجستان (ژئواستات)، صادرات کالاهای گرجستان به قزاقستان در ژانویه تا نوامبر به ۸۴۹.۹ میلیون دلار رسید که نسبت به مدت مشابه در سال ۲۰۲۴، ۶.۸ درصد افزایش یافته و قزاقستان را در میان سه مقصد برتر صادراتی گرجستان قرار داده است.

کل گردش مالی تجارت بین گرجستان و قزاقستان در ژانویه تا نوامبر به ۹۲۵.۷ میلیون دلار رسید. قزاقستان ۱۲.۸ درصد از کل صادرات گرجستان را به خود اختصاص داده و پس از جمهوری قرقیزستان، دومین شریک بزرگ صادراتی این کشور است.

کل گردش مالی تجارت بین گرجستان و قزاقستان در ۱۱ ماه اول سال به ۹۲۵.۷ میلیون دلار رسید. واردات از قزاقستان ۷۵.۸ میلیون دلار یا ۰.۵٪ از کل واردات گرجستان را تشکیل می‌داد. در ساختار کلی تجارت خارجی این کشور، قزاقستان با ۴٪ از کل گردش مالی تجارت، پس از ترکیه، ایالات متحده و روسیه، در رتبه چهارم قرار گرفت.

https://astanatimes.com/2025/12/kazakhstan-ranks-among-georgias-key-trading-partners-in-2025/

 قزاقستان در سال ۲۰۲۵ سه منطقه ویژه اقتصادی جدید راه‌اندازی می‌کند.

آستانه - شرکت کاز اینداستری، اپراتور ملی مناطق ویژه اقتصادی و صنعتی، در ۲۵ دسامبر اعلام کرد که قزاقستان در سال ۲۰۲۵ به عنوان بخشی از تلاش‌ها برای تقویت جذب سرمایه‌گذاری، سه منطقه ویژه اقتصادی جدید از جمله کورکیت آتا، آکتوبه و آتیرائو را تأسیس کرده است.

این کشور همچنین قلمرو چندین منطقه ویژه اقتصادی موجود، مانند توران، بندر آکتائو، پاولودار، خورگوس-دروازه شرقی، ساریارکا، جیبک جولی، قزلجار و پارک فناوری ملی پتروشیمی صنعتی را گسترش داده است.

طبق این بیانیه، اقدامات حمایتی دولت همچنان عامل اصلی علاقه سرمایه‌گذاران به این مناطق است، در حالی که به‌روزرسانی قوانین حاکم بر مناطق ویژه اقتصادی و صنعتی همچنان در اولویت اصلی قرار دارد.

از سال ۲۰۲۴، قزاقستان از یک سیستم تشویقی متمایز مبتنی بر این اصل که هرچه سرمایه‌گذاری بیشتر، مزایای بیشتر، برای جذب پروژه‌های با کیفیت بالاتر استفاده کرده است. مکانیسمی‌که امکان خرید زودهنگام زمین‌های داخل مناطق ویژه اقتصادی را پس از سه سال فعالیت فراهم می‌کند، برای پروژه‌های تولیدی نیز معرفی شده است.

در این بیانیه آمده است: «گام‌های بیشتری برای توسعه بیشتر مناطق صنعتی برداشته می‌شود. دولت گسترش مناطق بندر آکتائو، اونتوستیک، آستانه تکنوپولیس، ساریارکا و آلاتائو را برای حمایت از توسعه فرودگاه و ایجاد هاب‌های هوایی چندوجهی تصویب کرده است. فعالیت‌های تجاری دارای اولویت نیز در چندین منطقه از جمله بندر آکتائو، جیبک جولی، آلاتائو، خورگوس-دروازه شرقی، آکتوب، کورکیت آتا، قزلجار و پارک فناوری نوآوری گسترش یافته است».

قزاقستان در حال حاضر ۱۷ منطقه ویژه اقتصادی و ۶۷ منطقه صنعتی در سراسر کشور دارد. این ماه، روزنامه آستانه تایمز به بررسی داغ‌ترین پروژه‌ها و تحولات عمده در مناطق اقتصادی کشور پرداخت که با معافیت‌های مالیاتی، گمرکات ساده‌شده و سایت‌های صنعتی آماده استفاده، انگیزه سرمایه‌گذاری را افزایش می‌دهند.

https://astanatimes.com/2025/12/kazakhstan-launches-three-new-special-economic-zones-in-2025/

 قزاقستان فرآوری غلات را در ۲۵ دسامبر ۲۰۲۵ با ارزش ۲.۶ میلیارد دلار گسترش می‌دهد.

آستانه - وزیر کشاورزی، آیداربک ساپاروف، در جلسات توجیهی پایان سال دولت در ۲۴ دسامبر گفت که قزاقستان قصد دارد تا سال ۲۰۲۸، ۲.۶ میلیارد دلار در پروژه‌های فرآوری عمیق غلات سرمایه‌گذاری کند، که بخشی از تلاش گسترده‌تر برای تغییر بخش کشاورزی خود به سمت تولید با ارزش افزوده بالاتر است.

قرار است پنج پروژه سرمایه‌گذاری بزرگ تا سال ۲۰۲۸ راه‌اندازی شوند که ظرفیت فرآوری سالانه ترکیبی آنها ۴.۸ میلیون تن گندم و ذرت است.

در سال ۲۰۲۵، صادرات غلات از برداشت جدید به ۳.۹ میلیون تن رسید که ۱۳.۶ درصد نسبت به سال قبل افزایش یافته است. ساپاروف گفت: "طیف محصولات گسترش خواهد یافت و شامل اسیدهای آمینه، شربت‌ها و ویتامین‌ها نیز می‌شود. این محصولات بازارهای ایالات متحده و اروپا و همچنین چین، هند و خاورمیانه را هدف قرار می‌دهند. یک پایگاه مواد اولیه پایدار به ما یک مزیت رقابتی می‌دهد."

به گفته ساپاروف، در ۱۱ ماه اول سال ۲۰۲۵، تولید مواد غذایی در مجموع ۳.۵ تریلیون تنگه (۶.۸ میلیارد دلار آمریکا) بوده است که نسبت به سال قبل ۸.۷ درصد افزایش داشته است، در حالی که تولید نوشیدنی به ۱.۱ تریلیون تنگه (۲.۱ میلیارد دلار آمریکا) رسیده است که ۹.۲ درصد افزایش داشته است.

امسال، ۴۰ پروژه در دست اجرا است که ۲۹ مورد از آنها قبلاً به بهره‌برداری رسیده‌اند. بیشتر آنها بر فرآوری دانه‌های روغنی، گوشت، میوه و پشم و همچنین تولید خوراک دام متمرکز هستند.

ساپاروف گفت: «ما در حال فاصله گرفتن از تمرکز بر مواد خام و ایجاد ارزش افزوده بالاتر هستیم. کارخانه‌های جدید گوشت، شیر، پشم، دانه‌های روغنی و میوه را فرآوری می‌کنند و محصولات غذایی با کیفیت بالا را به بازار داخلی عرضه می‌کنند».

https://astanatimes.com/2025/12/kazakhstan-expands-grain-processing-in-2-6-billion-agriculture-drive/

کازترانس اویل همکاری اروپایی را برای تضمین ترانزیت نفت به آلمان افزایش می‌دهد.

کازترانس اویل، اپراتور خط لوله نفت قزاقستان، پس از امضای یک توافقنامه همکاری جدید با اپراتور خط لوله لهستان، PERN، در ۲۳ دسامبر در ورشو، همکاری خود را با شرکای اروپایی برای تضمین ترانزیت پایدار نفت قزاقستان به آلمان گسترش داده است.

کازترانس اویل با PERN لهستان برای تضمین ترانزیت نفت به آلمان توافقنامه همکاری امضا کرد.

این توافقنامه رویه‌های دریافت و تحویل نفت در نقطه انتقال آدامووا زاستاوا در لهستان را تنظیم می‌کند. انتقال نفت از مسیر بلاروس به لهستان است. این توافقنامه قوانین حاکم بر تعامل عملیاتی بین دو شرکت، از جمله رویه‌های فنی، الزامات اسناد و مدارک و تخصیص وظایف و مسئولیت‌ها بین طرفین را تعیین می‌کند.

به گفته کازترانس اویل، همکاری با PERN نقش استراتژیکی در تضمین ترانزیت پایدار و بدون وقفه نفت قزاقستان به بازار آلمان ایفا می‌کند. انتظار می‌رود این توافقنامه هماهنگی بین اپراتورهای خط لوله را در کل مسیر حمل و نقل، از قزاقستان تا کشورهای ترانزیتی اروپایی، تقویت کند.

این شرکت تأکید کرد که این توافق جدید به ایجاد یک سیستم حمل و نقل کارآمدتر و قابل پیش‌بینی‌تر کمک خواهد کرد و از استراتژی صادرات بلندمدت قزاقستان در بحبوحه تغییر جریان انرژی در اروپا حمایت خواهد کرد.

https://astanatimes.com/2025/12/kaztransoil-boosts-european-cooperation-to-secure-oil-transit-to-germany/

رکورد جدید پالایشگاه‌های کازمونای‌گس در سال ۲۰۲۵ در تولید نفت و سوخت

پالایشگاه‌های کازمونای‌گس (KMG) در قزاقستان در سال ۲۰۲۵ به رکورد بی‌سابقه‌ای در فرآوری نفت و تولید سوخت دست یافتند و تا ماه نوامبر به رکورد تاریخی ۱۶.۶ میلیون تن رسیدند و پیش‌بینی می‌کنند که این رقم برای کل سال به ۱۸.۱۶ میلیون تن برسد که افزایش قابل توجهی نسبت به سال ۲۰۲۴ است و باعث افزایش تولید محصولات سبک و تضمین تامین سوخت داخلی می‌شود.

افزایش محصولات سبک: این افزایش توان عملیاتی همچنین منجر به افزایش قابل توجه تولید محصولات نفتی سبک مانند بنزین و دیزل شد و ثبات بازار را تضمین کرد.

پالایشگاه‌ها در حال دستیابی به عمق پالایش حدود ۹۰٪ هستند و بازده محصولات سبک تا ۷۸٪ بهبود یافته است.  بهبود در بهره‌وری عملیاتی و تکمیل موفقیت‌آمیز تعمیرات برنامه‌ریزی‌شده در تأسیساتی مانند پالایشگاه‌های آتیرائو و پاولودار نقش کلیدی ایفا کردند. معرفی راه‌حل‌های دیجیتال در سایت‌های تولید نیز عملکرد را افزایش داد. این رکورد تولید، امنیت انرژی و خودکفایی قزاقستان در تأمین سوخت برای بازار داخلی را تقویت می‌کند.این یک نقطه عطف تاریخی برای بخش پالایش نفت کشور است.

در سال ۲۰۲۴، قزاقستان مقادیر قابل توجهی سوخت‌های تصفیه‌شده، به‌ویژه نفت سفید و گازوئیل، در مجموع حدود ۳۲۰،۰۰۰ تن (۲۱۰ هزار تن نفت سفید + ۱۱۰ هزار تن گازوئیل) با تراز کلی مثبت برای محصولات تصفیه‌شده وارد کرد، در حالی که روسیه همچنان تأمین‌کننده اصلی سوخت‌های معدنی مانند گازهای نفتی و روغن‌ها باقی ماند و کل واردات سوخت به ارزش صدها میلیون دلار بود.

https://astanatimes.com/?p=110293

افزایش سرمایه‌گذاری گروه منابع اوراسیا [1]ERG در قزاقستان

گروه منابع اوراسیا[2](ERG)، یک شرکت جهانی فلزات و معدن مستقر در لوکزامبورگ، سرمایه‌گذاری‌های خود را در قزاقستان به نزدیک به ۱ میلیارد دلار افزایش داد، طبق اعلام این شرکت سطح سرمایه‌گذاری پیش‌بینی‌شده نشان‌دهنده افزایش حدود ۴۰ درصدی در مقایسه با دو تا سه سال پیش و تقریباً دو برابر حجم سرمایه‌گذاری ERG در دوره قبل از بحران ۲۰۱۸ تا ۲۰۱۹ است.

شکرت ابراگیموف، مدیرعامل و رئیس هیئت مدیره ERGمی‌گوید : « سرمایه‌گذاری سالانه ما در قزاقستان به طور قابل توجهی افزایش یافته است و پیش‌بینی می‌شود در سال ۲۰۲۵ به کمی‌کمتر از ۱ میلیارد دلار برسد - حدود ۴۰٪ بیشتر از دو یا سه سال پیش. در مقایسه با سرمایه‌گذاری‌های ERG در قزاقستان در سال‌های قبل از بحران (۲۰۱۸jh۲۰۱۹)، این تقریباً دو برابر افزایش را نشان می‌دهد. قزاقستان منطقه اصلی و استراتژیک ERG است.»

این شرکت استراتژی توسعه خود را اصلاح کرد و تمرکز خود را از گسترش جغرافیایی به تقویت عملیات در مناطق اصلی خود، قزاقستان و آفریقا، تغییر داد.

https://astanatimes.com/2025/12/erg-increases-investment-in-kazakhstan/

قزاقستان به دومین تولیدکننده گالیوم تبدیل می‌شود.

آستانه - سرویس مطبوعاتی ERG در ۲۰ دسامبر گزارش داد که پس از امضای قرارداد بلندمدت تامین گالیوم توسط گروه منابع اوراسیا قزاقستان (ERG) با شرکت میتسوبیشی RtM ژاپن در جریان سفر رسمی قاسم-جومارت توکایف، رئیس جمهور قزاقستان به ژاپن، قزاقستان به دومین تولیدکننده بزرگ گالیوم در جهان تبدیل خواهد شد.

این پروژه یکی از ابتکارات کلیدی گروه ERG است که بر مواد معدنی حیاتی متمرکز است. بیش از ۲۰ میلیون دلار برای ساخت یک مرکز تولید گالیوم سرمایه‌گذاری خواهد شد که انتظار می‌رود حدود ۷۰ شغل ایجاد کند. این کارخانه ظرفیت تولید سالانه ۱۵ تن خواهد داشت و قرار است تولید آن در سه ماهه سوم سال ۲۰۲۶ آغاز شود.

گالیوم با استفاده از فناوری اختصاصی توسعه یافته توسط تیم تحقیق و توسعه ERG، از راه‌حل‌های فرآیندی در کارخانه آلومینیوم پاولودار استخراج خواهد شد. این فناوری برای بهبود کیفیت آلومینیوم، کاهش تلفات تولید و بازیابی گالیوم از منابع بسیار کم‌عیار طراحی شده است و فلزی با خلوص بالا و از نظر استراتژیک مهم تولید می‌کند.

https://astanatimes.com/2025/12/kazakhstan-leverages-critical-minerals-diplomacy-to-become-no-2-gallium-producer/

پیش‌بینی رشد اقتصادی قزاقستان در ۲۰۲۶

طبق گزارش پیش‌بینی اقتصاد کلان ۲۰۲۶تا۲۰۲۸ بانک توسعه اوراسیا، انتظار می‌رود اقتصاد قزاقستان در سال ۲۰۲۶ با نرخ رشد حدود ۵.۵٪ رشد کند، که نشان‌دهنده رشد پایدار و مقاوم است. این رشد عمدتاً از سرمایه‌گذاری‌های دولتی، افزایش تولید نفت و اجرای پروژه‌های زیرساختی ناشی می‌شود.

در سال ۲۰۲۵ نیز رشد GDP تقریباً ۶٪ پیش‌بینی شده که از سرمایه‌گذاری‌های بزرگ دولتی و افزایش تولید نفت حمایت می‌شود.

بایتارک هلدینگ ملی قرار است حدود ۸ تریلیون تنگه (13.3 میلیارد دلار) سرمایه‌گذاری دولتی را در پروژه‌های صنعتی و کشاورزی تأمین کند که بیش از ۱۰۰ پروژه را فعال خواهد کرد و به تنوع اقتصادی کمک می‌کند

میدان نفتی تنگیز پس از تکمیل طرح توسعه، با افزایش تولید ۱۰٪ در ۲۰۲۵ و انتظار رشد ۳.۳٪ در ۲۰۲۶ در حال رسیدن به ظرفیت کامل است،

پروژه‌های بزرگ زیرساختی در چارچوب برنامه ملی زیرساخت تا ۲۰۲۹ نیز به تقویت سرمایه‌گذاری، اشتغال و بهره‌وری کمک می‌کنند.

تحلیلگران EDB پیش‌بینی می‌کنند که آسیای مرکزی به‌طور کلی در سال ۲۰۲۶ یکی از سریع‌ترین نرخ‌های رشد در دهه گذشته را تجربه کند.

 براساس این گزارش:

رشد اقتصادی منطقه مجموعاً حدود ۶.۱٪ خواهد بود.

قزاقستان: ~۵.۵٪

قرقیزستان: ~۹.۳٪

تاجیکستان: ~۸.۱٪

ازبکستان: ~۶.۸٪
این اعداد نشان‌دهنده رشد قوی بخش‌های غیرنفتی، سرمایه‌گذاری و تقاضای مصرفی در منطقه است. جمع GDP کشورهای آسیای مرکزی در ۲۰۲۶ نیز بیش از ۶۰۰ میلیارد دلار پیش‌بینی می‌شود.

تورم و سیاست پولی

تحلیلگران EDB انتظار دارند تورم در آسیای مرکزی کاهش یابد:

در قزاقستان: تورم تا پایان ۲۰۲۶ به حدود ۹.۷٪ برسد (با توجه به افزایش مالیات بر ارزش افزوده از 12 درصد به 16 درصد)

در قرقیزستان: ~۸.۳٪

در ازبکستان: ~۶.۷٪

در تاجیکستان: ~۴.۵٪
این روند آرام تورم می‌تواند فضای مناسبی برای کاهش نرخ بهره در برخی اقتصادهای منطقه فراهم کند. اما در قزاقستان، با توجه به تورم بالاتر، انتظار می‌رود بانک مرکزی تا نیمه اول ۲۰۲۶ نرخ پایه را در ۱۸٪ حفظ کند و سپس به‌تدریج کاهش دهد (تا حدود ۱۴٪ در پایان سال)

https://astanatimes.com/2025/12/edb-kazakhstan-to-grow-above-5-in-2026-central-asia-among-fastest-growing/

مردم قزاقستان در کدام بانک‌ها پول خود را نگهداری می‌کنند؟

میزان پولی که مردم قزاقستان در سپرده‌های بانکی نگهداری می‌کنند، رکورد دیگری را ثبت کرده است. Ranking.kz گزارش می‌دهد که بر اساس داده‌های بانک ملی، سپرده‌های متعلق به مردم به ۲۲۶.۷ تریلیون تنگه رسیده است. در طول ماه، این رقم ۱.۱٪ یا ۲۸۲.۷ میلیارد تنگه افزایش یافته است. و رشد سالانه ۱۷.۸٪ بوده است.

 در میان بزرگترین بانک‌های کشور، بانک RBK در رشد ماهانه سپرده‌های مردم پیشرو است. سپرده‌های افراد در این بانک در یک ماه ۲۷.۹ درصد (۱۶۹.۷ میلیارد تنگه) افزایش یافت و به ۷۷۷.۷ میلیارد تنگه رسید. رشد سالانه ۴۳.۸ درصد بود.

 بانک برکه مقام دوم را کسب کرد. سپرده‌های این بانک در یک ماه ۳.۹ درصد افزایش یافت و به ۸۵۳.۱ میلیارد تنگه رسید. مقام سوم به بانک اوتسیا رسید: سپرده‌های مردم ۲.۴ درصد افزایش یافت و در مجموع به ۲.۷ تریلیون تنگه رسید.

 در میان ده بانک برتر از نظر سپرده‌های خرد، موسسات مالی دیگری نیز وجود دارند که پویایی مثبت خود را حفظ کرده‌اند. به طور خاص، سپرده‌های بانک فریدام ۱.۶ درصد افزایش یافت، در حالی که رشد بانک کاسپی ۰.۷ درصد بود. اگرچه رشد ماهانه در فورت بانک بسیار ناچیز بود، اما این شاخص در محدوده مثبت باقی ماند و به ۰.۰۵ درصد رسید.

 به طور کلی، حدود ۹۶ درصد از سپرده‌های مردم در قزاقستان متعلق به ۱۰ بانک پیشرو این کشور است. این مبلغ ۲۵.۵ تریلیون تنگه است. سپرده‌های افراد در بانک‌های باقیمانده تنها ۱.۲ تریلیون تنگه است.

 سهم سپرده‌های عمومی در کل سپرده‌های بانکی ۵۷.۷ درصد باقی ماند، همان میزان سال گذشته.

 یعنی افراد هنوز منبع اصلی تأمین مالی بانک‌های قزاقستان هستند و سپرده‌ها یکی از جذاب‌ترین ابزارهای مالی برای مردم هستند.

 سپرده‌ها با نرخ بهره بالا جذاب هستند. در پایان ماه نوامبر، بانک ملی نرخ پایه را ۱۸ درصد نگه داشت. این به نوبه خود نشان می‌دهد که سودآوری سپرده‌ها برای مردم در آینده همچنان بالا خواهد ماند.

https://kz.kursiv.media/kk/2025-12-26/mtzh-bank-depozit-2/?utm_campaign=endless_feed

[1] . گروه منابع اوراسیا (ERG) یک گروه پیشرو در زمینه منابع طبیعی متنوع است که دفتر مرکزی آن در لوکزامبورگ واقع شده و دارای عملیات یکپارچه معدن، فرآوری، انرژی، لجستیک و بازاریابی است. این گروه با حدود ۶۷۰۰۰ کارمند مستقیم، یکی از کارفرمایان اصلی در این صنعت است. ERG در اروپا، آسیا، آفریقا و آمریکا حضور دارد و محصولات خود را در بیش از ۴۰ کشور به فروش می‌رساند. سهامدار اصلی این گروه (۴۰٪ سهام) دولت جمهوری قزاقستان است.

[2] . Eurasian Resources Group