عبور سرمایهگذاری مستقیم خارجی سریلانکا از مرز یک میلیارد دلار در سال 2025
بر اساس گزارش منتشرشده از سوی هیأت سرمایهگذاری سریلانکا (BOI)، جریان سرمایهگذاری مستقیم خارجی (FDI) این کشور در سال 2025 به رقم 1.057 میلیارد دلار آمریکا رسیده که نسبت به سال 2024 رشدی معادل 72 درصد را نشان میدهد و اندکی فراتر از هدف یک میلیارد دلاری تعیینشده برای این سال است. این نخستینبار پس از بروز بحران اقتصادی است که سریلانکا موفق به عبور از مرز یک میلیارد دلار سرمایهگذاری مستقیم خارجی شده است.
بر اساس گزارش منتشرشده از سوی هیأت سرمایهگذاری سریلانکا (BOI)، جریان سرمایهگذاری مستقیم خارجی (FDI) این کشور در سال 2025 به رقم 1.057 میلیارد دلار آمریکا رسیده که نسبت به سال 2024 رشدی معادل 72 درصد را نشان میدهد و اندکی فراتر از هدف یک میلیارد دلاری تعیینشده برای این سال است. این نخستینبار پس از بروز بحران اقتصادی است که سریلانکا موفق به عبور از مرز یک میلیارد دلار سرمایهگذاری مستقیم خارجی شده است. به گفته BOI، این بهبود در شرایطی حاصل شده که اقتصاد سریلانکا تحت برنامه تثبیت اقتصاد کلان صندوق بینالمللی پول قرار دارد، نرخ تورم کاهش یافته و محیط سیاستگذاری نسبت به سالهای گذشته از پیشبینیپذیری بیشتری برخوردار شده است.
با این حال، بررسی ترکیب سرمایهگذاریهای ورودی نشان میدهد که بخش عمده این رقم از ابزارهای شبهبدهی تشکیل شده و سهم سرمایهگذاری جدید مبتنی بر آورده نقدی (Equity) همچنان محدود است. از مجموع سرمایهگذاری ثبتشده، تنها 167 میلیون دلار (حدود 16 درصد) بهصورت سرمایه سهامی وارد کشور شده، در حالی که 567 میلیون دلار بهعنوان وامهای درونشرکتی، 110 میلیون دلار بهصورت وامهای تجاری خارجی و 213 میلیون دلار نیز در قالب سودهای reinvested earnings ثبت شده است. این ساختار بیانگر آن است که بخش قابل توجهی از FDI صرفاً ناشی از تأمین مالی ترازنامهای شرکتهای چندملیتی موجود بوده و نه ورود سرمایهگذاران جدید با پذیرش ریسک بالاتر.
این الگو همچنین حاکی از تداوم احتیاط سرمایهگذاران خارجی است؛ بهگونهای که ترجیح میدهند تا زمان کاهش بیشتر ریسکهای اقتصادی و سیاستی، فعالیتهای خود در سریلانکا را عمدتاً از طریق ابزارهای بدهی تأمین مالی کنند. این احتیاط در ترکیب سرمایهگذاران نیز مشهود است. از میان 189 شرکت دارای ورود سرمایه در سال 2025، تنها 26 شرکت پروژههای جدیدی بودند که همان سال با BOI قرارداد امضا کردهاند. سهم این پروژههای جدید 134 میلیون دلار، معادل 13 درصد کل FDI بوده است.
اگرچه این سهم نسبت به سالهای اخیر که پروژههای جدید تنها 2 تا 10 درصد سرمایهگذاریها را تشکیل میدادند، بهبود یافته است، اما همچنان نزدیک به 90 درصد سرمایهگذاریها مربوط به توسعه یا تداوم فعالیت پروژههای موجود بوده است. این موضوع از منظر سیاستگذاری توسعهای حائز اهمیت است، زیرا پروژههای جدید معمولاً نقش پررنگتری در انتقال فناوری، تنوعبخشی به صادرات و ایجاد اشتغال ایفا میکنند.
در عین حال، دادههای مربوط به پروژههای مصوب نشاندهنده چشمانداز خوشبینانهتری نسبت به جریانهای تحققیافته است. BOI در سال 2025 مجموعاً 146 پروژه سرمایهگذاری به ارزش 1.9 میلیارد دلار را تصویب کرده که شامل 70 پروژه جدید و 76 پروژه توسعهای است. از این میزان، حدود 896 میلیون دلار بهعنوان سرمایه خارجی پیشبینی شده و مبنای هدفگذاری 1.5 میلیارد دلاری FDI برای سال 2026 قرار گرفته است. با این وجود، تجربه سالهای گذشته نشان میدهد که ارزش پروژههای مصوب الزاماً بهطور کامل به ورود واقعی سرمایه منجر نمیشود و عواملی همچون تأخیر در واگذاری زمین، مجوزهای اداری، محدودیتهای زیرساختی و مشکلات تأمین مالی میتواند مانع تحقق کامل آنها شود.
از منظر نهادی، BOI سال 2025 را بهعنوان «سال بازتنظیم» معرفی کرده و از اقداماتی نظیر تقویت نظارت بر پروژهها، تسریع فرآیند تصویب، هماهنگی بیشتر با وزارتخانههای ذیربط و اجرای «برنامه شتابدهنده BOI» با افق دوساله خبر داده است. این برنامه با حمایت فنی بانک توسعه آسیایی (ADB) تدوین شده و با اصلاحات درونی، جذب نیروی انسانی جدید و پیشبینی نظام پاداش مبتنی بر عملکرد از سال 2026 (مشروط به تصویب کابینه) همراه است.