قیمت شکلات در صربستان
قیمت جهانی کاکائو پس از افزایشهای شدید سال گذشته، اخیراً نزدیک به ۲۸.۵ درصد کاهش یافته و به حدود ۶۳۰۰ دلار در هر تن رسیده است، که این امر امید به ارزان شدن شکلات را در پی دارد. این گزارش به بررسی وضعیت بازار کاکائو در صربستان میپردازد و توضیح میدهد که با وجود کاهش قیمت جهانی این محصول در بورسهای بینالمللی، مصرفکنندگان صربستانی همچنان با قیمتهای بالای شکلات در فروشگاهها مواجه هستند. به دلیل فرآیندهای طولانی واردات، هزینههای بالای تولید داخلی و زمانبر بودن انتقال کاهش قیمتهای جهانی به بازار خُردهفروشی، انتظار نمیرود که قیمت شکلات در صربستان به این زودیها کاهش یابد؛ از این رو، خریداران در این کشور احتمالاً در ماههای آینده نیز همچنان شاهد ثبات یا حتی افزایش جزیی قیمتها در قفسه مغازهها خواهند بود.
قیمت شکلات برای مدت طولانی در حال افزایش بوده است؛ روند بورس نشان میدهد که ممکن است ارزانتر شود. قیمت کاکائو در بازارهای جهانی طی ماههای اخیر به شدت کاهش یافته است و این امر به دوستداران شکلات امید میدهد که قیمت آن در فروشگاهها نیز پایین بیاید. از اواسط ماه اوت تا امروز، کاکائو تقریباً ۲۸.۵ درصد ارزان شده است که این کاهش شدید، پس از افزایشهای چشمگیر قیمتها در نیمه دوم سال گذشته رخ داده است.
در حال حاضر، قیمت هر تن کاکائو پس از اندکی افزایش در روزهای اخیر حدود ۶۳۰۰ دلار است. این رقم در مقایسه با ماه اوت، که کاکائو در بورس به حدود ۸۴۰۰ دلار رسیده بود، به طور قابل توجهی پایینتر است. این کاهش حتی در مقایسه با یکی از اوجهای قیمت که در دسامبر سال گذشته ثبت شد و هر تن بیش از ۱۲۵۰۰ دلار ارزش داشت، بیشتر به چشم میآید.
با این حال، با وجود این کاهش قیمت، کاکائو همچنان بسیار بالاتر از قیمتی است که در اوایل سال گذشته و پایان سال ۲۰۲۳ داشت و بین ۳۰۰۰ تا ۴۰۰۰ دلار در هر تن نوسان میکرد؛ و از قیمت پایداری که سالها پیش از آن حدود ۲۰۰۰ دلار بود، دیگر نمیتوان سخن گفت.
آیا پس از کاهش جدید قیمت کاکائو در بازارهای جهانی، قیمت شکلات نیز پایین خواهد آمد؟ اقتصاددانان تأکید میکنند که این دقیقاً همان چیزی است که باید انتظار داشت، پس از آنکه موجودیهای فعلی شکلات که حاوی کاکائوی خریداریشده با قیمتهای بالاتر است ظرف چند هفته به پایان برسد. از سوی دیگر، نمایندگان انجمنهای مصرفکننده محتاطتر هستند و یادآوری میکنند که در صربستان، اغلب کاهش قیمتها حتی در شرایطی که منطقی به نظر میرسد، رخ نمیدهد.
کارشناسان ادعا میکنند که کاهش قیمت دقیقاً به دلیل افزایش شدید قیمت در دوره پیشین رخ داده است که منجر به کاهش تقاضا برای محصولات حاوی کاکائو شده بود. پیش از آن، قیمتها تحت تأثیر تغییرات آب و هوایی، هجوم آفات و کنترل صادرات از غرب آفریقا افزایش یافته بود، اما این روند صعودی زمانی متوقف شد که مقامات در ساحل عاج و غنا تصمیم گرفتند قیمت خرید تضمینی کاکائو از تولیدکنندگان را افزایش دهند. پیشبینی میشود که به همین دلیل، برداشت فصل بعدی به مازاد کاکائو در بازار منجر شود.
انتظار میرود این ماده خام به دلیل شرایط آب و هوایی بهتر و برداشت موفقتر در غرب آفریقا که بزرگترین تولیدکننده کاکائو در جهان است، ارزانتر شود. از سوی دیگر، با وجود کاهش قیمت این ماده خام، طبق گزارش انجمن اروپایی کاکائو، فرآوری دانههای این گیاه در اروپا طی سهماهه سوم سال جاری، پایینترین سطح در ده سال گذشته را داشته است. همچنین انتظار میرود نتایج کل سال نیز به سطح رکورد پایین برسد.
الکساندار استوانوویچ، اقتصاددان، هیچ شکی ندارد که پس از ارزان شدن کاکائو در بورس، قیمت شکلات در فروشگاهها نیز کاهش خواهد یافت.
این یک کالای بسیار رقابتی است و بازرگانان میتوانند به دلیل کاهش هزینهها، قیمت پایینتری ارائه دهند، زیرا این امر میتواند برای آنها سودآور باشد. حاشیه سود کمتر، از جمله امکان گردش مالی بیشتر را فراهم میکند و در صورت ارزان شدن، میتوان از طریق حجم فروش بالاتر، درآمد خوبی کسب کرد. هیچ دلیلی وجود ندارد که وقتی قیمت نهاده کاهش مییابد، هزینه محصول نهایی نیز پایین نیاید. منطقی است که انتظار داشته باشیم این اتفاق به محض شکلگیری قیمتهای پایینتر شکلات در عمدهفروشی رخ دهد. موارد مشابهی را در دورههای گذشته در مورد آب پرتقال، روغن زیتون و قهوه نیز مشاهده کردیم. قیمت این محصولات به دلیل تأثیر عوامل طبیعی افزایش یافت، اما در این میان کاهش یافته است. اکنون نوبت شکلات است.
پتار بوگوساولیویچ، رئیس جنبش حفاظت از مصرفکنندگان صربستان، میگوید که تولیدکنندگان و بازرگانان، در صورتی که به طور منصفانه عمل کنند و قوانین اقتصادی بازار را رعایت نمایند، باید به تغییرات فعلی واکنش نشان دهند و قیمت شکلات و سایر محصولات حاوی کاکائو را کاهش دهند.
درصد کاهش قیمت باید متناسب با سهمیباشد که کاکائو در تعیین قیمت نهایی شکلات دارد. این کاهش باید پس از مصرف مقادیر خریداریشده با قیمت قبلی رخ دهد و در این مورد خاص، نباید بیش از چند هفته طول بکشد. چنین رویکردی حرفهای خواهد بود و قطعاً به نفع مصرفکنندگان است. با این حال، تجربه نشان میدهد که نمیتوان تضمین کرد این اتفاق واقعاً رخ دهد. یعنی اگر هم رخ دهد، نباید تعجب کرد که با تأخیر و با درصد کاهش کمتر از آنچه باید باشد، همراه باشد. مصرفکنندگان تاکنون بارها با چنین موقعیتهایی مواجه شدهاند، این کارشناس توضیح میدهد که کاهش قیمت شکلات در بازار صربستان بیشتر به دلیل دیگری رخ خواهد داد، صرفاً به خاطر ارزان شدن کاکائو این اتفاق رخ نمی دهد. اگر تولیدکنندگان و بازرگانان واقعیت ارزان شدن کاکائو در بورس را نادیده بگیرند، مصرفکنندگان به سادگی خرید شکلات را کاهش خواهند داد. قیمت فعلی آن در واقع زمانی تعیین شده که کاکائو به طور قابل توجهی گرانتر بود. اکنون قیمت این ماده خام در حال کاهش است، اما سؤال این است که آیا قیمت شکلات نیز پایین خواهد آمد یا خیر. اگر این اتفاق نیفتد در حالی که شرایط برای آن فراهم شده است یک واکنش منطقی ممکن است این باشد که مصرفکنندگان کمتر این محصول را خریداری کنند. با این حال، رویکرد درست این است که قیمتها نه به دلیل تحریم خریداران (چون محصول برایشان گران است)، بلکه به دلیل قوانین اقتصادی بازار کاهش یابد؛ که اغلب چنین نیست.
وسنا پرینچیچ، رئیس هیئت مدیره اتحادیه مصرفکنندگان صربستان، نیز تأکید میکند که مکانیسمهای بازار حکم میکنند که پس از ارزان شدن کاکائو، قیمت محصولات حاصل از این ماده خام نیز باید کاهش یابد اما در صربستان، امور همیشه به این شیوه پیش نمیرود، بنابراین نمیتوان ادعا کرد که کاهش قیمت شکلات واقعاً رخ خواهد داد. باید افزود که قیمت این شیرینی نه تنها به یک ماده خام وابسته است، بلکه به عوامل متعددی مانند قیمت برق، اجاره فضا و موارد مشابه بستگی دارد. البته می دانیم که قیمت انرژی در صربستان و همچنین بسیاری از اقلام دیگر در حال افزایش است، بنابراین مصرفکنندگان نمیتوانند خوشبینی خود را صرفاً بر پایه ارزان شدن کاکائو بنا کنند.
علاوه بر این، مواد خامیکه صربستان برای نیازهای صنعت شیرینیپزی وارد میکند، شامل دانه کاکائو، توده کاکائو، کره کاکائو و پودر کاکائو است. در هشت ماه نخست سال جاری، مجموع مقادیر این مواد خام واردشده به صربستان ۹۹۵۰ تن به ارزش ۱۱۳.۵ میلیون یورو بوده است. صربستان کاکائو را عمدتاً از ساحل عاج (۳۳.۴ درصد)، فرانسه (۲۰.۱ درصد)، آلمان (۱۲ درصد)، هلند (۹ درصد)، پرو (۵.۷ درصد) و غنا (۴.۶ درصد) وارد میکند. کاکائو از صربستان عمدتاً به مقدونیه شمالی (۶۷.۳ درصد) و بوسنی و هرزگوین (۱۹ درصد) صادر میشود.
علاوه بر این، در مورد قیمت شکلات در فروشگاههای صربستان، در حال حاضر ۱۰۰ گرم آن بسته به تولیدکننده و نوع بین ۱۰۰ تا ۲۵۰ دینار قیمت دارد. شکلاتهای ۲۰۰ گرمی نیز بین ۳۲۰ تا ۴۳۰ دینار ارزشگذاری شدهاند.
- در صربستان، قیمت شکلات میلکا برای ۸۰ گرم اکنون ۱۷۰ دینار است، در حالی که دو سال پیش ۱۰۰ گرم آن ۱۶۰ دینار بود؛ این کاهش وزنی توسط اکثر تولیدکنندگان اعمال شده تا قیمتها ظاهراً ثابت بمانند، در حالی که مصرفکنندگان کمتر محصول دریافت میکنند.
- تولیدکنندگان صربستانی و بقیه کشورها در حال معرفی جایگزینهایی مانند غلات برای کاکائو هستند تا هزینهها را کاهش دهند؛ این روند میتواند قیمت شکلات را تحت تأثیر قرار دهد، اما کیفیت را تغییر میدهد.
- تولید سالانه شکلات در صربستان حدود ۱۳۰۰۰ تن است و مصرف متوسط سالانه بین ۱۶۰۰۰ تا ۱۹۰۰۰ تن با روند افزایشی میباشد؛ در سال ۲۰۲۴، صادرات شکلات ۶۴۰۷.۳ تن به ارزش ۳۵.۷ میلیون یورو بوده که ۱۴.۵ درصد کاهش کمی داشته است.
- در سال ۲۰۲۴ واردات شکلات صربستان ۱۱۶۳۳.۲ تن به ارزش ۷۳.۳ میلیون یورو با افزایش ۱۶.۱ درصدی ارزشی روبرو بوده است و صادرات شکلات صربستان به بوسنی و هرزگوین (۲۸.۳ درصد)، مقدونیه شمالی (۱۶.۱ درصد) و غیره بوده است؛ البته واردات عمدتاً از آلمان (۴۶.۲ درصد) بوده است.
نویسنده: گویکو ولائوویچ
منبع: پایگاه اینترنتی نین مورخ 25/10/2025
https://www.nin.rs/ekonomija/vesti/92750/cena-cokolade-raste-vec-dugo-trend-na-berzi-pokazuje-da-bi-mogla-da-pojeftini