صربستان در سال ۲۰۲۶: ضرورت بازآرایی راهبرد توسعه

صندوق بین المللی پول رشد ۲.۴ درصدی برای ۲۰۲۵ و ۳.۶ درصدی برای ۲۰۲۶ پیش‌بینی کرده است. تورم نیز روندی کاهشی اما همچنان نسبتاً بالا، در حدود ۴ تا ۴.۶ درصد، خواهد داشت.

اقتصاد صربستان در سال ۲۰۲۶ با ترکیبی از چالش‌های داخلی و ژئوپلیتیکی روبه‌روست. رشد اقتصادی در سال ۲۰۲۵ به حدود ۲ درصد کاهش یافته که کمتر از پیش‌بینی‌های اولیه است و نشان‌دهنده تأثیر بحران‌های اجتماعی-سیاسی و بی ثباتی‌ها و عدم قطعیت در فضای جهانی است. امنیت انرژی، سرنوشت شرکت صنایع نفت صربستان، کاهش سرمایه‌گذاری خارجی و ضرورت انسجام داخلی از مهم‌ترین عوامل تاثیرگذار به شمار می‌روند. در عین حال، پروژه‌هایی مانند اکسپو و توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر می‌توانند بستر احیای رشد و تقویت جایگاه ژئوپلیتیکی صربستان را فراهم کنند، مشروط بر آنکه با برنامه‌ریزی منسجم و چشم‌انداز توسعه بلندمدت همراه باشند.

سال ۲۰۲۵ برای اقتصاد جهانی سالی همراه با تورم مزمن، افزایش قیمت مواد غذایی و احتیاط بانک‌های مرکزی در کاهش نرخ بهره بود. انرژی همچنان یکی از مهم‌ترین عوامل تعیین‌کننده ثبات اقتصادی باقی ماند و بسیاری از کشورها، از جمله صربستان، آن را به موضوعی راهبردی در بودجه و سیاست‌گذاری تبدیل کردند. در صربستان، انرژی فراتر از یک مسئله فنی، به عاملی تعیین‌کننده در سیاست و اقتصاد بدل شد. شرکت صنایع نفت صربستان (NIS)  همچنان در کانون توجه قرار دارد و انتظار می‌رود در سال ۲۰۲۶ نیز یکی از موضوعات کلیدی کشور باقی بماند.

از نظر پروفسور دراگان جوریچین، تحلیلگر اقتصادی،‌ تا پایان ۲۰۲۴، صربستان از نظر سرمایه‌گذاری و اصلاحات ساختاری در مسیر مناسبی قرار داشت، اما بروز برخی بحران‌ها موجب کندی رشد شد و نرخ رشد اقتصادی به حدود نیمی از پیش‌بینی‌ها کاهش یافت. بر اساس گزارش بانک مرکزی صربستان، رشد واقعی تولید ناخالص داخلی در سال ۲۰۲۵ به حدود ۲ درصد رسید. همچنین صندوق بین المللی پول رشد ۲.۴ درصدی برای ۲۰۲۵ و ۳.۶ درصدی برای ۲۰۲۶ پیش‌بینی کرده است. تورم نیز روندی کاهشی اما همچنان نسبتاً بالا، در حدود ۴ تا ۴.۶ درصد، خواهد داشت.

جوریچین تأکید دارد که ژئوپلیتیک به یک متغیر کلان اقتصادی تبدیل شده و موقعیت کشورها بیش از گذشته به روابط خارجی آن‌ها وابسته است. برای کشوری محصور در خشکی مانند صربستان، اجرای راهبرد توسعه مستقل در چنین شرایطی پیچیده‌تر است و نیازمند مدیریت دقیق روابط بین‌المللی است. او انسجام داخلی را پیش‌شرط موفقیت در جایگاه‌یابی جهانی می‌داند. به باور وی، کاهش تنش‌های اجتماعی و تقویت مسئولیت‌پذیری شهروندان و نخبگان سیاسی، شرط لازم برای تثبیت موقعیت اقتصادی و سیاسی کشور در محیطی پرریسک است. در حوزه انرژی، امنیت تأمین نفت و گاز به‌ویژه در ارتباط با NIS تحت تأثیر تحولات ژئوپلیتیکی و مذاکرات بین‌المللی قرار دارد. به گفته جوریچین، وابستگی حدود یک‌سوم تولید برق و گرما به نفت و گاز نشان می‌دهد که انرژی ستون فقرات اقتصاد است و هرگونه اختلال در آن مستقیماً بر رشد اقتصادی اثر می‌گذارد.

کاهش محسوس سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی در نه‌ماهه نخست ۲۰۲۵ از دیگر چالش‌هاست. جوریچین معتقد است در شرایط بحران‌های پیچیده، اولویت کشورها کاهش تهدیدهاست نه بهره‌برداری حداکثری از فرصت‌های جدید، و این امر روند جذب سرمایه را کند می‌کند. در این میان، پروژه Expo 2027 به عنوان موتور محرک زیرساختی و نماد جایگاه ژئوپلیتیکی صربستان به حساب می آید. انتظار می‌رود این پروژه با ایجاد زیرساخت‌های ماندگار، به افزایش اشتغال و تولید ناخالص داخلی در سال‌های پس از برگزاری کمک کند.

جوریچین بر ضرورت ترکیب پروژه‌های کوتاه‌مدت برای حفظ ثبات با برنامه‌های بلندمدت، به‌ویژه در حوزه انرژی‌های تجدیدپذیر، تأکید دارد. او معتقد است توسعه پایدار نیازمند برنامه‌ریزی منسجم و چشم‌اندازی است که همزمان ثبات اقتصادی، سیاست صنعتی فعال و حرکت به سوی الگوی «تمدن اکولوژیک» را مدنظر قرار دهد؛ رویکردی که امروز به یکی از معیارهای مهم تصمیم‌گیری سرمایه‌گذاران تبدیل شده است.

 

منبع: پایگاه اینترنتی آرتی‌اس پ

https://www.rts.rs/lat/vesti/ekonomija/5856800/ekonomska-prognoza-za-2026--energetska-sigurnost-kljucni-izazov-srbije.html