رد پیشنهادات انجمن‌های حمل و نقل بالکان غربی توسط اتحادیه اروپا

اتحادیه اروپا تمامی‌پیشنهادهای انجمن‌های حمل‌ونقل کشورهای بالکان غربی (از جمله صربستان) را برای اصلاح قانون محدودیت اقامت رانندگان حرفه‌ای در حوزه شینگن رد کرد. بر اساس سیستم جدید کنترل الکترونیکی (EES)، رانندگان مجازند تنها ۹۰ روز در یک دوره ۱۸۰ روزه در اتحادیه اروپا حضور داشته باشند، که این امر عملاً باعث نصف شدن زمان کاری آن‌ها شده است. با توجه به بازداشت و دیپورت تعدادی از رانندگان در دوره آزمایشی و بی‌نتیجه ماندن مذاکرات، انجمن‌های صنفی صربستان، بوسنی، مقدونیه شمالی و مونته‌نگرو اعلام کرده‌اند که به زودی اعتراضات سراسری و انسداد مرزهای تجاری را از سر خواهند گرفت. این بن‌بست نشان‌دهنده تضاد میان #171سیاست‌های سخت‌گیرانه امنیتی اتحادیه اروپا#187 و #171نیازهای عملیاتی اقتصاد بالکان#187 است. از منظر اقتصادی، اصرار بروکسل بر اجرای دقیق سیستم EES بدون در نظر گرفتن ویزای خاص برای رانندگان، منجر به بحران کمبود نیروی کار، افزایش هزینه‌های لجستیک و اختلال در زنجیره تأمین کالاهای اروپایی در منطقه می‌شود، اما بروکسل با اولویت دادن به #171امنیت فراگیر مرزهای شینگن#187 بر بازدهی زنجیره تامین#187 آگاهانه ریسک تورم لجستیکی و اختلال در تولید کارخانجات اروپایی را پذیرفته است. از طرفی، این رفتار اتحادیه اروپا نوعی عدم انعطاف در قبال شرکای استراتژیک خارج از اتحادیه نیز تلقی می‌شود که می‌تواند باعث افزایش فشارهای اجتماعی بر دولت‌های منطقه بالکان شده و آن‌ها را به سمت اتخاذ اقدامات تقابلی یا جستجوی مسیرهای تجاری جایگزین سوق دهد، امری که در نهایت همگرایی اقتصادی منطقه با اروپا را دشوارتر می‌سازد.

نهٍجو ماندیچ، رئیس انجمن تجاری حمل‌ونقل بین‌المللی صربستان، اعلام کرد اتحادیه اروپا تمامی‌پیشنهادهایی را که رانندگان حرفه‌ای کامیون از کشورهای غرب بالکان ارائه کرده بودند، رد کرده است. هدف این پیشنهادها دستیابی به دست‌کم یک راه‌حل موقت برای مشکل محدودیت مدت اقامت رانندگان در ۲۹ کشور عضو منطقه شنگن بود.

بر اساس اعلام رسمی، رانندگان موظف‌اند همچنان از مقررات فعلی موسوم به EES 90/180  تبعیت کنند؛ قانونی که حداکثر مدت اقامت در اتحادیه اروپا را ۹۰ روز در هر بازه ۱۸۰ روزه تعیین می‌کند.

ماندیچ اظهار داشت که تمام پیشنهادهای ما با این توضیح که غیرواقعی و تخیلی هستند رد شد. این موضوع نشان می‌دهد که اتحادیه اروپا قصدی برای ایجاد تغییر در چارچوب فعلی سیستم EES ندارد. به گفته او، نمایندگان اتحادیه اروپا برای دو هفته آینده جلسه‌ای جدید تعیین کرده‌اند، اما هنوز مشخص نیست محور گفت‌وگو چه خواهد بود؛ زیرا همه پیشنهادهای ارائه‌شده از سوی انجمن‌های رانندگان رد شده و از سوی بروکسل نیز گزینه انعطاف‌پذیر جایگزینی مطرح نشده است.

سیستم EES و مشکلات رانندگان

سیستم EES یک سامانه الکترونیکی برای ثبت ورود و خروج رانندگان کامیون از کشورهای غرب بالکان به منطقه شنگن است که اقامت آن‌ها را به حداکثر ۹۰ روز در هر دوره ۱۸۰ روزه محدود می‌کند. پیش از اجرای این سامانه، مدت اقامت از طریق مهرهای پاسپورت محاسبه می‌شد و کنترل‌ها تا این اندازه سخت‌گیرانه نبود.

به گفته نمایندگان صنفی، اجرای این قانون عملاً مدت زمان کاری رانندگان را به نصف کاهش داده است. شرکت‌های حمل‌ونقل نیز با مشکل کمبود نیروی انسانی روبه‌رو هستند، زیرا این حرفه در سراسر اروپا با بحران کمبود راننده مواجه است. علاوه بر این، بسیاری از شرکت‌ها توان مالی پرداخت حقوق به تعداد بیشتری راننده که تنها به‌صورت نیمه‌وقت فعالیت کنند را ندارند.

بازگرداندن رانندگان و احتمال اعتراضات جدید

ماندیچ اعلام کرد که روز گذشته ۱۰ راننده در گذرگاه مرزی اسویلای میان بوسنی و هرزگوین و کرواسی، به دلیل عبور از سقف مجاز ۹۰ روز اقامت، از مرز بازگردانده شدند. وی افزود که انجمن‌های رانندگان در صربستان، مونته‌نگرو، مقدونیه شمالی و بوسنی و هرزگوین در حال هماهنگی برای تعیین گام‌های بعدی هستند و درباره زمان برگزاری اعتراضات تازه تصمیم‌گیری خواهند کرد. او همچنین اشاره کرد که آلبانی نیز با مشکلات مشابهی مواجه است، اما هنوز مشخص نیست که آیا به این اعتراضات خواهد پیوست یا تنها حمایت سیاسی خود را اعلام خواهد کرد.

دوشان نیکولیچ، مالک شرکت Unitrag Pižon، نیز اظهار داشت احتمال دارد اعتراضات پس از برگزاری نشست اعلام‌شده انجام شود تا به شرکت‌های اروپایی فعال در صربستان فرصت داده شود از نفوذ خود برای تأثیرگذاری بر کمیسیون اروپا استفاده کنند.

به گفته نیکولیچ، انجمن‌های حمل‌ونقل غرب بالکان پیشنهاد کرده بودند که تا زمان دستیابی به راه‌حلی دائمی – از جمله احتمال صدور ویزاهای ویژه برای رانندگان حرفه‌ای به‌طور موقت رانندگانی که حداکثر ظرف ۱۵ روز پس از پایان مهلت قانونی به کشور خود بازمی‌گردند، بازداشت نشوند.

اتحادیه اروپا در اوایل ماه اکتبر سال گذشته، سامانه الکترونیکی ثبت ورود و خروج رانندگان حرفه‌ای کشورهای غرب بالکان به منطقه شنگن را راه‌اندازی کرد. دوره آزمایشی این طرح تا ۱۰ آوریل سال جاری ادامه دارد و پس از آن اجرای کامل و دائمی سیستم EES آغاز خواهد شد. در طول دوره آزمایشی، ده‌ها راننده بازداشت شده‌اند؛ برخی کامیون‌های حامل کالا بدون راننده باقی مانده‌اند و شماری از رانندگان به کشورهای مبدأ خود بازگردانده شده‌اند.

به دنبال این تحولات، کشورهای غرب بالکان در اواخر ژانویه اعتراض چهارروزه‌ای را با مسدود کردن گذرگاه‌های مرزی باری برگزار کردند. این اقدام پس از آن‌که اتحادیه اروپا پیشنهاد گفت‌وگو برای یافتن راه‌حل ارائه داد، موقتاً به حالت تعلیق درآمد.

 منبع: پایگاه اینترنتی بتا مورخ 16/01/2026

https://beta.rs/content/239602-eu-odbila-predloge-transportne-zajednice-srbije-najavljeni-novi-protesti-profesionalnih-vozaca