بررسی تبعات منفی ناشی از ابهام در سرنوشت شرکت صنعت نفت صربستان NIS

گزارش وب‌سایت Telegraf Biznis به چالش‌های مداوم شرکت صنعت نفت صربستان(NIS) در مواجهه با تحریم‌های ایالات متحده علیه مالکیت روسی این شرکت می‌پردازد. چالش اصلی، انتظار برای تمدید مجوزهای ویژه از سوی OFAC (دفتر کنترل دارایی‌های خارجی آمریکا) است که اجازه می‌دهد فعالیت‌های تجاری و تراکنش‌های مالی این شرکت با وجود تحریم‌ها ادامه یابد. عدم اطمینان از تمدید این مجوزها، نه تنها فرآیندهای لجستیکی و تأمین نفت خام را برای NIS دشوار کرده، بلکه به دلیل نقش حیاتی این شرکت در تأمین انرژی صربستان، باعث ایجاد نگرانی در مورد پایداری قیمت سوخت در جایگاه‌ها و امنیت انرژی کل کشور شده است. از دیدگاه راهبردی، وضعیت فعلی نشان‌دهنده آسیب‌پذیری انرژی صربستان در گرو تصمیمات سیاسی فرامرزی است. وابستگی به تمدیدهای کوتاه‌مدت مجوزهای OFAC، شرکت NIS را در وضعیت تعلیق عملیاتی قرار داده که مانع از برنامه‌ریزی‌های بلندمدت و سرمایه‌گذاری در توسعه زیرساخت‌ها می‌شود. این شکنجه اداری منجر به افزایش هزینه‌های عملیاتی (Operational Costs) می‌گردد، زیرا شرکت مجبور است برای دور زدن محدودیت‌ها از مسیرهای مالی و لجستیکی پیچیده‌تر و گران‌تر استفاده کند. بنابراین، اگر راهکاری پایدار برای تغییر ساختار مالکیت یا معافیت دائم حاصل نشود، نوسانات ناشی از این نااطمینانی مستقیماً به جیب مصرف‌کننده نهایی در صربستان فشار آورده و می‌تواند نرخ تورم در بخش حمل‌ونقل را تحریک کند.

شرکت صنعت نفت صربستان (NIS) در تاریخ ۹ آوریل درخواستی را برای دریافت یک مجوز ویژه جدید به دفتر کنترل دارایی‌های خارجی آمریکا (OFAC) ارائه کرد. این مجوز به شرکت اجازه می‌دهد تا پس از ۱۷ آوریل زمان انقضای مجوز قبلی صادر شده در ۲۰ مارس، فعالیت‌های عملیاتی خود را بدون وقفه ادامه دهد.

یاسنا پتروویچ استویانوویچ، دبیر بخش اقتصاد روزنامه پولیتیکا، در این باره می‌گوید که تا آنجا که من اطلاع دارم، این مجوز بار دیگر برای یک ماه تمدید خواهد شد؛ اما ابتدا باید منتظر تاییدیه رسمی از سوی اوفک باشیم. وی تاکید کرد که چنین رویکردی یک مشکل جدی محسوب می‌شود و خاطرنشان کردکه تمدید ماه به ماه فشار زیادی بر صنعت نفت صربستان، کل کشور و رانندگان وارد می‌کند. شرکت نیس نمی‌تواند هیچ عملیات بلندمدتی را برنامه‌ریزی کند و قادر به خرید نفت به صورت بلندمدت نیست. تمام این موارد هزینه‌ها را افزایش داده و کسب‌وکار را پیچیده می‌کند. او افزود که تمدید طولانی‌مدت‌تر، راهکار مطلوب‌تری خواهد بود که ایده‌آل است که مانند شرکت لوک‌اویل، تمدیدی تا پایان اکتبر دریافت می‌کردیم، اما طبیعتاً همه چیز به تصمیم اوفک بستگی دارد.

یلیسا پوتنیکوویچ، سردبیر پورتال انرژی بالکان، ابراز امیدواری کرد که اوفک این بار ملاحظه صربستان را بکند، چرا که مجوز شرکت نیس برای گفتگو درباره تغییرات احتمالی در ساختار مالکیت شرکت، در ۲۲ مه منقضی می‌شود. پوتنیکوویچ گفت که اگر نیس از قبل تا ۲۲ مه مجوز دارد، منطقی است که یک تمدید دو ماهه اعطا شود تا مذاکرات با شرکت مجارستانی MOL نهایی شود؛ زیرا از هر دو طرف مجارستانی و صربستانی شنیده‌ایم که بر سر اکثر موارد توافق شده و تنها برخی جزئیات برای نهایی شدن باقی مانده است.

با این حال، حتی امضای احتمالی قرارداد نیز به معنای حل و فصل نهایی نیست. پتروویچ استویانوویچ تأکید کرد که حتی در صورت امضای چنین توافقی، این به هیچ وجه قطعی نیست و تنها گامی‌به سوی توافق نهایی است. باید دید آیا شرکت ادنوک (ADNOC) که در دو ماه گذشته به دلیل تحولات خاورمیانه حضور کم‌رنگ‌تری داشته، همچنان به این فرآیند علاقه‌مند است یا خیر.

کارشناسان همچنین خاطرنشان می‌کنند که نتیجه کار تنها به عوامل اقتصادی بستگی ندارد. پوتنیکوویچ گفت که آمریکایی‌ها برخلاف ما، هیچ عجله‌ای برای به سرانجام رساندن این موضوع ندارند. وی افزود که افکار عمومی از شرایط کلیدی این توافق بی‌اطلاع هستندو در اصل، ما به اراده آمریکایی‌ها وابسته‌ایم.

در رابطه با مذاکرات با MOL، سینیشا مالی، وزیر دارایی، اعلام کرده است که هیئتی از این شرکت مجارستانی به صربستان سفر خواهد کرد. پوتنیکوویچ در این باره افزود که در روابط بین صربستان و مجارستان، طرف ما باید در مذاکرات پافشاری کند که پالایشگاه پانچوو به فعالیت خود ادامه دهد. بهترین راه برای تضمین این موضوع، عدم احداث خط لوله انتقال فرآورده بین دو کشور است؛ زیرا در صورت ساخت آن، MOL ممکن است در نهایت پالایشگاه را تعطیل کند که این امر به ضرر صربستان خواهد بود.

نظرات در مورد تأثیر تغییر دولت در مجارستان بر آینده نیس متفاوت است. پتروویچ استویانوویچ توضیح می دهد که در نخستین روز پس از شکست اوربان در انتخابات، ادعاهایی مطرح شد مبنی بر اینکه کل فرآیند متوقف خواهد شد؛ نه به این دلیل که MOL دیگر تمایلی به خرید نیس ندارد، بلکه به این دلیل که روس‌ها دیگر مایل به مذاکره با مجارستان نیستند. از سوی دیگر، پیتر مجار، پیروز انتخابات، اعلام کرد که چیزی در این زمینه تغییر نخواهد کرد و او با وجود فشارهای بروکسل، درها را به روی روسیه نخواهد بست.

او اشاره کرد که از دیدگاه MOL، تصاحب نیس بسیار سودمند است و آن‌ها به یک بازار بزرگ و یک پالایشگاه دست می‌یابند. نگرانی من در صورت خرید نیس توسط MOL این است که ممکن است مزایای فعلی نیس، مانند پوشش کامل بازار در سخت‌ترین شرایط و قیمت‌های عمده‌فروشی پایین، را از دست بدهیم.

قیمت نفت در روزهای اخیر افزایش یافته و به مرز ۱۰۰ دلار در هر بشکه نزدیک شده است. با این حال، تحرکات بازار غیرقابل پیش‌بینی باقی مانده است. پتروویچ استویانوویچ توضیح داد که گمانه‌زنی‌ها از زمان شروع درگیری‌ها در خاورمیانه ادامه دارد. پیش‌بینی‌هایی مبنی بر نفت ۱۵۰ یا حتی ۲۰۰ دلاری وجود داشت، اما قیمت‌ها از ۱۲۰ دلار فراتر نرفته است. اولویت اصلی برای ما تضمین عرضه پایدار است. وی افزود که آنچه اهمیت دارد این است که سوخت کافی داشته باشیم. دولت مالیات‌های غیرمستقیم را کاهش داده است که به اعتقاد من اقدام درستی بود، زیرا در غیر این صورت قیمت گازوئیل به ۲۲۵ دینار می‌رسید.

پوتنیکوویچ معتقد است علی‌رغم بحران، خطری مبنی بر کمبود سوخت وجود ندارد و ما قطعاً قادر به خرید نفت خواهیم بود. مهم این است که نیس مجوز فعالیت و واردات نفت خام را داشته باشد، زیرا این کار بسیار ارزان‌تر از خرید فرآورده‌های نفتی آماده است.

پتروویچ استویانوویچ در پایان خاطرنشان کرد که صربستان ذخایری برای دو تا سه ماه دارد و افزود که باید دید آیا زلنسکی به وعده خود مبنی بر بازگشایی خط لوله دروژبا تا پایان آوریل عمل می‌کند یا خیر، که در صورت تحقق، وضعیت عرضه نفت به شدت بهبود خواهد یافت.

منبع: پایگاه اینترنتی بزینس مورخ 17/04/2026

https://biznis.telegraf.rs/info-biz/4309499-hoce-li-ofak-produziti-licencu-nis-u-to-je-mucenje-i-za-naftnu-industriju-srbije-i-za-srbiju-i-za-vozace