اهمیت راهبردی منابع معدنی بور صربستان

گزارش پایگاه خبری B92 به بررسی اهمیت راهبردی منابع معدنی صربستان، به‌ویژه ذخایر بور (Boron) در منطقه پیسکانیا (نزدیک راشکا) می‌پردازد که ارزش آن بر اساس قیمت‌های جهانی حدود ۵.۵ میلیارد دلار برآورد شده است. این پروژه که توسط شرکت کانادایی Boron One Holdings Inc مدیریت می‌شود، به دلیل خلوص بالا و آلودگی بسیار کم به آرسنیک، به عنوان یک منبع حیاتی برای استقلال صنعتی اروپا ارزیابی می‌شود؛ چرا که کشورهای اروپایی در صنایع مدرن خود نظیر انرژی‌های تجدیدپذیر، فیبر نوری، باتری‌ها و خودروهای برقی ۱۰۰ درصد به واردات بور وابسته‌اند. این شرکت پس از تکمیل مطالعات اقتصادی، امکان‌سنجی و زیست‌محیطی در سال‌های گذشته، اکنون در فاز دوم دریافت مجوزهای بهره‌برداری قرار دارد و هم‌زمان برنامه احیای معدن قدیمی‌کولمانیت در منطقه پوبرجه را با همکاری شرکت‌های محلی برای تسریع در درآمدزایی پیش می‌برد تا بتواند در بازار جهانی با غول‌هایی چون Rio Tinto رقابت کند. از منظر اقتصاد بین‌الملل و زنجیره تأمین، پروژه بور صربستان فراتر از یک فعالیت معدنی ساده، یک دارایی ژئواستراتژیک برای امنیت انرژی اروپا در دوران گذار به اقتصاد سبز محسوب می‌شود. در حال حاضر، زنجیره تأمین جهانی بور در انحصار چند بازیگر محدود است و اتحادیه اروپا آسیب‌پذیری شدیدی در برابر زنجیره‌های تأمین خارجی دارد. ورود این معدن به فاز بهره‌برداری، صربستان را به یک هاب تأمین مواد اولیه کلیدی تبدیل کرده و موقعیت چانه‌زنی سیاسی-اقتصادی بلگراد را در قبال بروکسل به شدت ارتقا می‌دهد.

منابع معدنی صربستان به‌عنوان ظرفیتی ارزشمند برای صنعت اروپا شناخته می‌شوند و ارزش ذخایر بور در منطقه پیسکانیا در نزدیکی راشکا حدود ۵.۵ میلیارد دلار برآورد شده است. این برآورد بر پایه داده‌های مؤسسه IMARC Group انجام شده که قیمت بور را در سه‌ماهه چهارم سال گذشته حدود ۷۸۰ دلار به ازای هر تن اعلام کرده بود. این اطلاعات توسط پورتال مالی کانادایی Stockhouse و با همکاری شرکت Boron One Holdings Incمنتشر شده است؛ شرکتی که پروژه استخراج بور در صربستان را پیش می‌برد و به مرحله افتتاح معدن نزدیک شده است.

بور ماده‌ای معدنی با کاربردهای گسترده است و در صنایع مختلفی مانند تولید شیشه و فیبر نوری، متالورژی، الکترونیک، انرژی‌های تجدیدپذیر، باتری‌ها و خودروهای برقی نقش حیاتی دارد. از آنجا که کشورهای اروپایی تقریباً به‌طور کامل به واردات این ماده وابسته‌اند، توسعه منابع بور در صربستان از نظر راهبردی برای امنیت صنعتی و انرژی اروپا اهمیت زیادی دارد.

Boron One تنها شرکت سهامی عام در جهان است که به‌طور تخصصی بر بور تمرکز دارد و هدف آن تنوع‌بخشی به عرضه جهانaی این ماده و رقابت با شرکت‌های بزرگی مانند Rio Tinto و Eti Maden است. پروژه پیسکانیا که به‌طور کامل در مالکیت این شرکت قرار دارد، به‌دلیل کیفیت بالای ذخایر و میزان پایین آلودگی به آرسنیک، برای بازار اروپا بسیار جذاب ارزیابی می‌شود. برآوردها نشان می‌دهد این پروژه شامل ۱.۳۹ میلیون تن ذخایر اندازه‌گیری‌شده، ۵.۴۸ میلیون تن ذخایر نشان‌داده‌شده و حدود ۲۸۴ هزار و ۷۰۰ تن ذخایر استنباط‌شده از اکسید بور (B₂O₃) با میانگین عیار ۳۴ تا ۴۰ درصد است.

طبق گزارش‌ها، Boron One تاکنون ارزیابی اقتصادی مقدماتی (۲۰۲۲)، مطالعه امکان‌سنجی (۲۰۲۳) و بررسی اثرات زیست‌محیطی (۲۰۲۵) این پروژه را به پایان رسانده و اکنون در حال طی مراحل دریافت مجوزهای لازم برای بهره‌برداری است. این شرکت در حال حاضر در مرحله دوم از سه مرحله اخذ مجوز قرار دارد و قصد دارد به‌زودی وارد فاز ساخت و فرآوری شود. همچنین مذاکرات با یک شریک استراتژیک که نیاز بالایی به مواد بوراتی دارد، در جریان است. در کنار این پروژه، Boron One برنامه‌ای را برای احیای معدن کولمانیت در منطقه پوبرجه آغاز کرده است که می‌تواند روند دستیابی به تولید و درآمدزایی را تسریع کند. پیش‌تر نیز اعلام شده بود که شرکت Balkan Gold doo، زیرمجموعه این شرکت در صربستان، تفاهم‌نامه‌ای با RKU Resavica برای نوسازی این معدن امضا کرده است.

معدن پوبرجه که تحت مدیریت معادن ایبار قرار دارد، نخستین‌بار در دهه ۱۹۹۰ محل استخراج آزمایشی بورات در صربستان بود و بیش از یک دهه است که به‌عنوان معدن فعال شناخته می‌شود. مواد معدنی این منطقه عمدتاً شامل کولمانیت است که در کنترل واکنش‌های هسته‌ای در راکتورها و محافظت در برابر تابش‌های رادیواکتیو کاربرد دارد و همچنین مقادیر کمتری از ماده معدنی‌هائولیت نیز در آن یافت می‌شود.

Boron One اعلام کرده است که قصد دارد این معدن را با استفاده از تجهیزات مدرن بازسازی کند؛ اقدامی‌که امکان استخراج از لایه‌های عمیق‌تر را نیز فراهم خواهد کرد.

 توضیحات تکمیلی:

بور (Boron) یک عنصر شیمیایی در جدول تناوبی است که با نماد B و عدد اتمی ۵ شناخته می‌شود. این ماده در دسته «شبه‌فلزات» قرار دارد؛ یعنی ویژگی‌هایی مابین فلزات و نافلزات دارد. بور به صورت خالص در طبیعت یافت نمی‌شود، بلکه معمولاً در ترکیب با اکسیژن و به صورت کانی‌های بوراتی (مانند بوراکس و کولمانیت) از دل زمین استخراج می‌شود. این عنصر یکی از سربازان مخفی فناوری‌های مدرن و صنعت آینده است.

کاربرد بور

بور به دلیل ساختار اتمی خاص خود، ویژگی‌های شگفت‌انگیزی مانند مقاومت حرارتی بالا، سختی فوق‌العاده و سبک بودن را به مواد دیگر می‌بخشد. کاربردهای اصلی آن عبارتند از:

شیشه‌های مقاوم (پیرکس) و فیبر نوری: افزودن بور به شیشه باعث می‌شود که در برابر تغییرات ناگهانی دما نشکند. شیشه‌های آزمایشگاهی، ظروف پیرکس آشپزخانه و کابل‌های فیبر نوری اینترنت به شدت به بور وابسته‌اند. صنعت خودروهای برقی و باتری‌ها: بور در ساخت آهنرباهای فوق‌قوی نئودیمیوم (تجهیزات حیاتی در موتور خودروهای الکتریکی) و همچنین پایدارسازی الکترولیتِ باتری‌های لیتیومی‌کاربرد دارد.انرژی‌های تجدیدپذیر: در ساخت پره‌های سبک و مقاوم توربین‌های بادی و پنل‌های خورشیدی از ترکیبات بور استفاده می‌شود.

فناوری هسته‌ای: بور خاصیت عجیبی در «جذب نوترون‌ها» دارد. به همین دلیل، میله‌های کنترلی راکتورهای هسته‌ای را از بور می‌سازند تا جلوی واکنش‌های زنجیره‌ای مخرب و انفجاری را بگیرند و به عنوان سپر محافظ رادیواکتیو عمل کنند.

 صنایع نظامی و هوافضا: به دلیل سختی بالا و وزن کم، در جلیقه‌های ضدگلوله، بدنه هواپیماهای جنگی و فضاپیماها استفاده می‌شود.

منبع: پایگاه اینترنتی ب92 مورخ 09/04/2026

https://www.b92.net/biz/srbija/vesti/223082/srpski-resurs-dragocen-za-evropsku-industriju-procenjen-na-55-milijardi-dolara/vest