عملکرد بانکهای صربستان در سهماهه نخست ۲۰۲۶
بر اساس گزارش پایگاه اینترنتی داناس، بررسی عملکرد ۱۹ بانک فعال در صربستان در سهماهه نخست سال ۲۰۲۶ نشان میدهد که با وجود تداوم رشد داراییها و افزایش ۲.۵ درصدی حجم تسهیلات (تا حدود ۳۶ میلیارد یورو)، سودآوری شبکه بانکی نسبت به مدت مشابه سال قبل کاهش یافته است. مجموع سود بانکها به حدود ۳۵۰ میلیون یورو رسید که ۵۶ میلیون یورو کمتر از سال ۲۰۲۵ است. در این میان، Alta Bank بیشترین رشد وامدهی را ثبت کرد، اما سود آن ۸۵ درصد کاهش یافت. Banca Intesa با ۶۹ میلیون یورو همچنان سودآورترین بانک و صاحب بیشترین حجم دارایی باقی ماند و پس از آن Raiffeisen Bank، OTP Bank و UniCredit Bank قرار گرفتند. همچنین ساختار بازار همچنان بسیار متمرکز است؛ بهگونهای که پنج بانک بزرگ بیش از ۶۱ درصد داراییها و حدود ۵۳ درصد کل سود نظام بانکی را در اختیار دارند، در حالی که تنها دو بانک در این دوره زیانده بودند.
عملکرد سهماهه نخست سال ۲۰۲۶ نشان میدهد که نظام بانکی صربستان وارد مرحلهای شده است که در آن رشد حجم فعالیت دیگر لزوماً به رشد سودآوری منجر نمیشود. کاهش سود همزمان با افزایش وامدهی میتواند ناشی از افت حاشیه سود، افزایش هزینه تأمین مالی، تشدید رقابت و رشد هزینههای عملیاتی باشد. در عین حال، تمرکز بالای بازار در اختیار چند بانک بزرگ همچنان حفظ شده و تحرکات مربوط به تملک احتمالی Addiko Bank توسط Alta Bank میتواند این روند تمرکز را بیش از پیش تقویت کند. در مجموع، هرچند شاخصهای رشد اعتباری و داراییها همچنان مثبت است، اما کاهش سودآوری بیانگر ورود شبکه بانکی صربستان به مرحلهای رقابتیتر و با حاشیه سود محدودتر است که احتمالاً در سالهای آینده نیز ادامه خواهد یافت.
بر اساس صورتهای مالی بانکها، داراییها و فعالیتهای وامدهی بانکها در سهماهه نخست سال ۲۰۲۶ همچنان به رشد خود ادامه داد، اما سود آنها در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته کاهش یافت.
نوزده بانک فعال در بازار صربستان در سه ماه نخست سال جاری در مجموع حدود ۳۵۰ میلیون یورو (۴۱.۱ میلیارد دینار) سود کسب کردند که ۵۶ میلیون یورو کمتر از مدت مشابه سال ۲۰۲۵ است. کاهش سرعت رشد سودآوری در کنار رشد بسیار قوی وامدهی از سال گذشته نیز مشهود بود و روند مشابهی در سال جاری ادامه یافته است. برای مثال، بر اساس تحلیل مانیتور بانکها (Bankarski Monitor)، وامدهی بانکها در سهماهه نخست ۲.۵ درصد افزایش یافت و به نزدیک ۳۶ میلیارد یورو (۳۵.۹ میلیارد یورو) رسید. در همین حال، مجموع داراییهای تمام بانکهای فعال در صربستان طی سه ماه نخست با ۲.۳ درصد افزایش به ۶۱ میلیارد یورو رسید.
نکته جالب این است که «آلتا بانک» (Alta Bank)، متعلق به داوور ماچورا، سریعترین رشد را در میان بانکهای صربستان ثبت کرد. این بانک در سال ۲۰۲۵ از نظر رشد داراییها و سپردهها در رتبه نخست و از نظر رشد وامها در رتبه سوم قرار داشت. این بانک در سهماهه نخست سال جاری نیز همین روند را حفظ کرد. آلتا بانک که تنها ۲.۷ درصد از سهم بازار را در اختیار دارد، بیشترین افزایش مطلق در حجم وامها را طی سه ماه نخست ثبت کرد؛ به میزان ۱۶.۳ میلیارد دینار. «یونیکردیت بانک» (UniCredit Bank) با ۱۴.۴ میلیارد دینار در رتبه دوم قرار گرفت و پس از آن «پست بانک» (Poštanska Štedionica) با افزایش ۱۴.۳ میلیارد دیناری جای گرفت.
با این حال، آلتا بانک در سال ۲۰۲۵ و همچنین در سهماهه نخست ۲۰۲۶ کاهش چشمگیری در سود خود تجربه کرد. سود این بانک در مقایسه با مدت مشابه سال قبل از ۹۵۰ میلیون دینار به ۱۴۰ میلیون دینار (حدود ۱.۲ میلیون یورو) کاهش یافت که افتی معادل ۸۵ درصد را نشان میدهد. این بزرگترین کاهش درصدی سود در کل بخش بانکی طی سهماهه نخست بود. بانکا اینتسا (Banca Intesa)، بزرگترین بانک بازار صربستان، با سود ۶۹ میلیون یورویی بیشترین سود را در سه ماه نخست به دست آورد. «رایفایزن بانک» (Raiffeisen Bank) با ۶۶.۸ میلیون یورو در رتبه دوم قرار گرفت. البته باید توجه داشت که طبق صورت سود و زیان سهماهه منتشرشده در وبسایت بانک مرکزی صربستان، بانک اتریشی رایفایزن مالیات سود را از پیش محاسبه کرده بود، در حالی که بانک ایتالیایی اینتسا هنوز این کار را انجام نداده بود.
اوتیپی بانک (OTP Bank) مجارستان با سود ۵۰ میلیون یورویی در رتبه سوم قرار گرفت و «یونیکردیت بانک» با ۴۸ میلیون یورو چهارم شد. پس از آن «آیک بانکا» (AIK Banka) با ۲۵ میلیون یورو، «پست بانک» با ۱۶ میلیون یورو و «ارسته بانک» (Erste Bank) با ۱۱.۸ میلیون یورو قرار گرفتند. دو بانک در این دوره زیانده بودند: «میرا بانک» (Mirabank) با زیان ۱۲۲٬۴۴۵ یورویی و «یتل بانک» (Yettel Bank) با زیان ۹۲۶٬۸۲۳ یورویی میباشد. همچنین جالب توجه است که «۳بانک» (3Banka) در این دوره بیش از درآمد حاصل از کارمزدها، کارمزد پرداخت کرده بود که منجر به زیان ۳۳٬۴۷۵ یورویی از این محل شد، هرچند این زیان با درآمد بهرهای معادل ۸.۲ میلیون یورو جبران شد.
همچنین باید اشاره کرد که ۱۱ بانک در سهماهه نخست سال ۲۰۲۶ نسبت به مدت مشابه سال ۲۰۲۵ سود کمتری ثبت کردند، در حالی که هشت بانک رشد سود را تجربه کردند. از نظر اندازه و سهم بازار نیز تغییراتی رخ داد. اینتسا با داراییهایی به ارزش ۹.۳ میلیارد یورو و سهم بازار ۱۵ درصدی، جایگاه نخست خود را حفظ کرد. اوتیپی بانک با سهم ۱۴ درصدی در رتبه دوم قرار گرفت، هرچند بیشترین حجم وام را در صربستان اعطا کرده است. رایفایزن بانک با سهم بازاری نزدیک به ۱۱ درصد در رتبه سوم باقی ماند. «انالبی بانک» (NLB Komercijalna Banka) با پشت سر گذاشتن آیک و یونیکردیت به رتبه چهارم صعود کرد. به طور مشخص، این بانک بیشترین افزایش دارایی را در سه ماه نخست ثبت کرد؛ به میزان ۴۸.۳ میلیارد دینار (اندکی بیش از ۴۰ میلیون یورو). آیک در رتبه پنجم و یونیکردیت در رتبه ششم قرار گرفتند. طبق تحلیل مانیتور بانکها، هر دو بانک در این دوره سهماهه کاهش دارایی را تجربه کردند.
ارسته بانک اتریش نیز رشد قابل توجهی در داراییهای خود ثبت کرد که به ۲۵ میلیارد دینار رسید، در حالی که داراییهای اینتسا ۲۴.۸ میلیارد دینار افزایش یافت. آدیکو بانک (Addiko Bank) نیز رشد قابل توجهی در داراییها داشت و داراییهای آن ۱۳.۸ میلیارد دینار افزایش یافت. این بانک از آن جهت اهمیت دارد که ممکن است به هدفی برای تصاحب توسط آلتا بانک تبدیل شود. بر اساس گزارش رسانههای اتریشی، پیشنهاد گروه رایفایزن برای خرید سهام آدیکو بانک ممکن است موفقیتآمیز باشد و طبق توافق میان رایفایزن و آلتا، بانک ماچورا به عنوان یکی از بزرگترین سهامداران آدیکو، پیشنهاد رایفایزن را خواهد پذیرفت. سپس آلتا کنترل فعالیتهای آدیکو در صربستان، بوسنی و هرزگوین و مونتهنگرو را در اختیار خواهد گرفت، در حالی که رایفایزن فعالیتهای خود را در اسلوونی، کرواسی و اتریش حفظ خواهد کرد. این موضوع بار دیگر مانع ورود «انالبی بانک» اسلوونی به بازار کرواسی خواهد شد؛ بازاری که از زمان فروپاشی یوگسلاوی تاکنون برای این بانک دستنیافتنی باقی مانده است.
پنج بانک بزرگ ۶۱.۴ درصد از کل داراییهای نظام بانکی را در اختیار دارند، در حالی که ده بانک برتر ۹۱.۹۵ درصد از کل داراییها را کنترل میکنند. این بدان معناست که ۹ بانک باقیمانده عملاً برای سهمیبسیار ناچیز از بازار با یکدیگر رقابت میکنند. این وضعیت در توزیع سود نیز منعکس شده است. در پایان ماه مارس، بزرگترین بانک نزدیک به ۲۰ درصد از کل سود بخش بانکی را به خود اختصاص داده بود، سه بانک نخست ۵۳ درصد از سود کل را تولید کردند و ده بانک برتر در مجموع ۹۴.۶ درصد از کل سود را به خود اختصاص دادند. به عبارت دیگر، ۹ بانک باقیمانده تنها ۵.۴ درصد از کل سود بخش بانکی را کسب کردهاند.
منبع: پایگاه اینترنتی داناس مورخ 29/05/2026
https://www.danas.rs/vesti/ekonomija/profit-banaka-u-prvom-tromesecju-smanjen-krediti-nastavljaju-da-rastu/