ساماندهی کارگران مهاجر در صربستان
بر اساس گزارش RTS، ورود کارگران خارجی به صربستان طی یک دهه اخیر حدود ۱۰ برابر شده و با عبور درخواستهای مجوز از مرز ۱۰۰ هزار مورد در سال گذشته، بازار کار این کشور به این نیروی کار وابستگی حیاتی پیدا کرده است. در پاسخ به این موج، دولت صربستان روند جابهجایی قانونی نیروی کار را با آغاز مذاکرات توافقنامه با ازبکستان وارد فاز راهبردی جدیدی کرده است؛ کشوری که کارگران آن به دلیل سختکوشی، نرخ جرم صفر درصد در صربستان، و آموزشهای پیش از اعزام متمایز هستند. این توافقنامه که انتظار میرود در جریان سفر پاییز رئیسجمهور ازبکستان به بلگراد امضا شود، در کنار اصلاحات قانونی فوریه ۲۰۲۴، با هدف تشدید کنترلهای قانونی، تضمین رفتار برابر و آگاهیبخشی به کارگران خارجی درباره حقوقشان اجرا میشود.
ورود کارگران خارجی به صربستان مدتهاست که دیگر یک انتخاب نیست، بلکه به یک ضرورت تبدیل شده است. تعداد آنها نسبت به یک دهه پیش حدود ده برابر شده، بهویژه در بخشهای ساختوساز، مهمانداری و حملونقل بیشتر به چشم میآید.دانیل ایگرس، دستیار وزیر کار صربستان، درباره رویههایی که دولت پس از افزایش شمار کارگران خارجی در پیش گرفته و همچنین کشورهایی که همکاری با آنها گسترش خواهد یافت، صحبت کرده است.
صربستان دو سال پیش، پس از تغییرات قانونی که مدت مجاز اقامت و اشتغال را افزایش داد و روند دریافت مجوزها را دیجیتالی کرد، به مقصدی جذابتر برای جویندگان کار تبدیل شد. اکنون صربستان از طریق مذاکرات مربوط به جابهجایی نیروی کار، وارد مرحله تازهای از ساماندهی بازار کار شده است.نخستین کشوری که صربستان یک هفته پیش مذاکرات مربوط به توافقنامه جابهجایی نیروی کار را با آن آغاز کرد، ازبکستان بود.
ایگرس توضیح داد که ازبکستان کشوری است که صربستان مایل است با آن یک شراکت راهبردی برقرار کند. این کشور یکی از سریعترین اقتصادهای در حال رشد آسیای مرکزی را دارد، بهاصطلاح دروازهای برای گسترش به آسیای مرکزی محسوب میشود و همچنین کشوری است با کارگرانی بسیار سختکوش که هنگام کار در خارج از کشور، به نظم اجتماعی، فرهنگ و آدابورسوم کشور میزبان احترام میگذارند.او افزود که نکته جالب این است که میزان جرم و جنایت در میان کارگران ازبک در صربستان صفر درصد بوده و هیچ تخلفی از سوی آنها ثبت نشده است. به گفته او، آنها بسیار پرتلاش هستند و همین نیز دلیل دیگری برای انتخاب ازبکستان از سوی صربستان بوده است.
ایگرس، دستیار وزیر کار، گفت که دلیل سوم این است که ازبکستان پیش از اعزام کارگران خود به خارج، به آنها آموزش میدهد، زبان کشور مقصد را به آنها میآموزد، آنها را با آدابورسوم، فرهنگ و سنتهای آن کشور آشنا میکند و کاملاً آمادهشان میسازد تا پس از ورود بتوانند بهطور کامل با محیط سازگار شوند و مطابق انتظارات کارفرمایان در آن کشورها کار کنند.»انتظار میرود این توافقنامه تا پاییز هماهنگ و نهایی شود، زیرا قرار است رئیسجمهور ازبکستان در ماه اکتبر به صربستان سفر کند و پیشبینی میشود این توافقنامه در جریان آن سفر امضا شود.
گفتوگوها درباره سایر کشورهایی که ممکن است مذاکرات جابهجایی نیروی کار با آنها آغاز شود همچنان ادامه دارد، اما هدف توافقنامههای آینده این است که اطمینان حاصل شود همه مهاجرتهای کاری در چارچوبهای قانونی انجام میشوند. با افزایش شمار کارگران خارجی و درخواستها برای مجوزهای یکپارچه اقامت و کار در صربستان که سال گذشته از ۱۰۰ هزار مورد فراتر رفت، نظارت بر ورود نیروی کار بیش از پیش دشوار شده است.ایگرس توضیح داد که صربستان از اول فوریه ۲۰۲۴ اجرای اصلاحات قانونیای را آغاز کرده که کنترلها و بررسیهای بیشتری را برای کارگران خارجی در نظر میگیرد.
ایگرس اظهار داشت که وزارت کار بر اجرای قانون نظارت میکند و بازرسیهای منظم و فوقالعاده انجام میشود. آنچه تاکنون مشاهده کردهایم این است که کارگران خارجی شاغل در صربستان اغلب به اندازه کافی از حقوق خود آگاه نیستند. وزارتخانه همراه با شرکای بینالمللی خود پروژهها و برنامههای آموزشی را اجرا میکند تا اطمینان حاصل شود این کارگران از حقوقشان مطلع میشوند. نکته مهمیکه باید بر آن تأکید کرد این است که توافقنامههای جابهجایی نیروی کار اصل رفتار برابر را برقرار میکنند؛ به این معنا که کارگران خارجی هیچ حق اضافی یا بیشتری نسبت به حقوقی که کارگران داخلی صربستان از آن برخوردارند دریافت نمیکنند.
منبع: پایگاه اینترنتی آرتیاس مورخ 27/05/2026
https://www.rts.rs/vesti/drustvo/5958778/vise-od-100000-stranih-radnika-prijavljeno-u-srbiji-prosle-godine--poostrava-se-kontrola-zaposljavanja.html