تاثیر درگیری‌ها در خاورمیانه بر اقتصاد صربستان

بر اساس گزارش منتشرشده در biznis.rs⁠، تداوم جنگ و تنش در خاورمیانه از طریق افزایش قیمت جهانی نفت و گاز، اقتصاد صربستان را با خطر کاهش رشد اقتصادی، افزایش تورم و فشار بیشتر بر بودجه دولت مواجه کرده است. دولت برای کنترل قیمت سوخت و مهار تورم اقدام به کاهش مالیات‌ها، استفاده از ذخایر استراتژیک و کنترل اداری قیمت‌ها کرده، اما این سیاست‌ها تنها در کوتاه‌مدت مؤثر ارزیابی می‌شوند و در صورت ادامه بحران می‌توانند تا حدود یک میلیارد یورو کسری بودجه ایجاد کنند. در همین حال، افزایش هزینه استقراض، ریسک‌های مرتبط با شرکت نفتی NIS، مالیات‌های کربنی اتحادیه اروپا، احتمال محدودیت صادرات فولاد و کندی روند ادغام اروپایی، فشارهای مضاعفی بر اقتصاد کشور وارد می‌کند. همچنین بخش فناوری اطلاعات با کاهش اشتغال و تأثیر فزاینده هوش مصنوعی بر مشاغل روتین روبه‌رو شده و رشد ساخت‌وساز نیز بیش از گذشته به پروژه‌های دولتی و نمایشگاه EXPO 2027 وابسته است. در مجموع، اگر بحران انرژی ادامه یابد، دولت صربستان ناچار به اصلاح بودجه، افزایش بدهی یا کاهش هزینه‌های عمومی خواهد شد و احتمال شکل‌گیری موج جدید تورمی نیز افزایش می‌یابد.

اقتصاددان صربستانی «میلویکو آرسیچ» هشدار داده که ادامه درگیری‌ها در خاورمیانه و افزایش قیمت انرژی می‌تواند رشد اقتصادی صربستان را کاهش داده و تورم را تشدید کند. به گفته او، اقتصاد صربستان به‌شدت به شرایط خارجی وابسته است، به‌ویژه وضعیت بازار جهانی نفت و گاز و آسیب‌هایی که به زیرساخت‌های انرژی وارد شده است.

او توضیح می‌دهد که افزایش قیمت سوخت، درآمد دولت از محل مالیات و عوارض سوخت را کاهش می‌دهد، زیرا دولت برای مهار قیمت‌ها ناچار به کاهش مالیات‌های غیرمستقیم شده است. اگر این کاهش مالیات تا پایان سال ادامه پیدا کند، زیان بودجه‌ای می‌تواند به حدود یک میلیارد یورو برسد. در چنین شرایطی دولت مجبور خواهد شد یا هزینه‌ها را کاهش دهد یا بدهی بیشتری ایجاد کند.

دولت صربستان تلاش می‌کند از سه مسیر فشار تورمی را کنترل کند:

• کاهش مالیات و عوارض سوخت،
• استفاده از ذخایر استراتژیک،
• کنترل اداری قیمت‌ها و انتقال بخشی از هزینه‌ها به تولیدکنندگان و توزیع‌کنندگان نفت.

اما آرسیچ تأکید می‌کند این اقدامات فقط در کوتاه‌مدت مؤثر هستند. او پیش‌بینی می‌کند رشد اقتصادی سال جاری کمتر از برنامه‌ریزی اولیه باشد، هرچند عملکرد خوب بخش کشاورزی می‌تواند بخشی از افت رشد را جبران کند. همچنین اگر جنگ ادامه یابد و قیمت انرژی بالا بماند، اصلاح بودجه دولت اجتناب‌ناپذیر خواهد شد. اگرچه سطح بدهی عمومی هنوز «قابل مدیریت» ارزیابی می‌شود، اما هزینه استقراض نسبت به سال گذشته افزایش یافته و شرایط بازارهای مالی سخت‌تر شده است. با این حال صربستان هنوز به بازارهای مالی بین‌المللی دسترسی دارد و می‌تواند بدهی‌های قبلی را بازتأمین مالی کند. این اقتصاددان همچنین به ریسک‌های دیگری اشاره می‌کند:

مالیات‌های کربنی اتحادیه اروپا،

مشکلات مربوط به شرکت نفتی NIS،

احتمال محدودیت صادرات فولاد به اروپا،

و کندی روند ادغام اروپایی صربستان.

بنابراین، بخش‌هایی که در سال‌های گذشته موتور رشد اقتصادی بودند احتمالاً دیگر نقش سابق را نخواهند داشت. در حوزه فناوری اطلاعات صدها شغل حذف شده و پیش‌بینی می‌شود هوش مصنوعی بخشی از مشاغل روتین را جایگزین کند. همچنین رشد ساخت‌وساز بیشتر به پروژه‌های دولتی و نمایشگاه EXPO وابسته خواهد بود.

در نهایت، اگرچه بخشی از فشار تورمی مهار شده، اما تورم پایه همچنان روند افزایشی دارد و افزایش قیمت نفت و گاز ناشی از جنگ خاورمیانه می‌تواند دوباره موج تورمی ایجاد کند. همچنین رشد سریع دستمزدها نسبت به بهره‌وری، استخدام نیروی کار جدید را دشوارتر کرده است.

منبع:

https://biznis.rs/vesti/srbija/sukob-na-bliskom-istoku-mogao-bi-da-pogura-inflaciju-i-uspori-rast-bdp-a/