برنامه نوسازی اقتصادی اردن برای سال‌های ۲۰۲۶ تا ۲۰۲۹

گزارش روند اجرای برنامه چشم‌انداز نوسازی اقتصادی برای سال‌های ۲۰۲۶ تا ۲۰۲۹ نشان می‌دهد که دولت اردن در نیمه نخست سال جاری، گام‌های عملی مهمی در مسیر تحقق این چشم‌انداز برداشته است.

در این مدت، ۹۹ مصوبه اقتصادی در چارچوب برنامه اجرایی به تصویب رسیده و روند اجرای ۳۹۴ پروژه نیز پیگیری شده است؛ پروژه‌هایی که مجموعه کامل طرح‌های مرحله دوم این چشم‌انداز چهارساله را تشکیل می‌دهند.این مصوبات میان هشت پیشران رشد اقتصادی توزیع شده‌اند. شاخص‌های پایش پروژه‌ها نیز نشان می‌دهد که بخش عمده طرح‌های برنامه وارد مرحله اجرا شده‌اند. هم‌زمان، اقداماتی برای رفع موانع تعداد محدودی از پروژه‌های به‌تعویق‌افتاده در جریان است و اجرای شماری دیگر نیز مطابق جدول‌های زمانی مصوب، هنوز آغاز نشده است.براساس گزارشی که روزنامه الغد بررسی کرده، بخش سرمایه‌گذاری با ۳۶ مصوبه در صدر قرار دارد. پس از آن، دو پیشران صنایع با ارزش افزوده بالا و منابع پایدار هرکدام با ۲۰ مصوبه جای گرفته‌اند. کارآفرینی و نوآوری ۱۱ مصوبه، خدمات آینده ۸ مصوبه، اردن؛ مقصدی جهانی ۷ مصوبه، محیط‌زیست پایدار ۳ مصوبه و کیفیت زندگی ۲ مصوبه را به خود اختصاص داده‌اند.در بخش پروژه‌ها، ۳۴۳ طرح، معادل ۸۷ درصد کل پروژه‌های برنامه، در دست اجراست و دولت تاکنون ۱۶ پروژه، معادل ۴ درصد، را به پایان رسانده است.در مقابل، پنج پروژه، معادل یک درصد، به دلایل فنی و اداری با تأخیر روبه‌رو شده‌اند و تلاش برای بازگرداندن آن‌ها به مسیر اجرا ادامه دارد. همچنین اجرای ۳۰ پروژه، معادل ۸ درصد کل طرح‌ها، به دلیل فرانرسیدن زمان تعیین‌شده در برنامه، هنوز آغاز نشده است.

سرمایه‌گذاری؛ بزرگ‌ترین پیشران با ۳۶ مصوبه

پیشران سرمایه‌گذاری با ۳۶ مصوبه، بیشترین سهم را از تصمیم‌های اقتصادی نیمه نخست سال به خود اختصاص داده است. این مصوبات عمدتاً بر تحریک فعالیت‌های سرمایه‌گذاری، کاهش بار مالی برخی بخش‌ها، تعیین‌تکلیف پرونده‌های مالیاتی و پیشبرد پروژه‌های سرمایه‌گذاری جدید متمرکز بوده‌اند. در سه‌ماهه دوم سال، بسته‌ای شامل معافیت‌ها و تخفیف‌های مالیاتی برای ساختمان‌ها و زمین‌های واقع در منطقه ویژه اقتصادی عقبه تصویب شد. هدف از این اقدام، رونق‌بخشیدن به بازار املاک و افزایش جذابیت سرمایه‌گذاری در عقبه عنوان شده است.همچنین توافق‌نامه‌ای سرمایه‌گذاری برای احداث یک مجتمع یکپارچه تولید آمونیاک سبز و هیدروژن سبز، با سرمایه‌گذاری حدود یک میلیارد دلار، به تصویب رسید؛ طرحی که زمینه را برای جذب سرمایه‌های جدید در بخش انرژی پاک فراهم می‌کند.از دیگر مصوبات این بخش می‌توان به معافیت شرکت‌های بازاریابی از پرداخت عوارض یکپارچه فرآورده‌های نفتی تا پایان سال و تمدید فعالیت کمیته تسویه و سازش مالیاتی، با هدف رسیدگی به مطالبات مالیاتی انباشته‌شده، اشاره کرد.در بخش گردشگری نیز دو میلیون دینار از اعتبارات خزانه به سازمان منطقه گردشگری و توسعه‌ای پترا اختصاص یافت تا برای تأمین مالی پروژه‌های زیرساختی هزینه شود.

صنایع با ارزش افزوده بالا؛ ۲۰ مصوبه برای تقویت تولید

پیشران صنایع با ارزش افزوده بالا با ۲۰ مصوبه در جایگاه دوم قرار گرفت. این مصوبات بر حمایت از تولیدات کشاورزی و صنعتی و به‌روزرسانی چارچوب‌های مقرراتی بخش‌های تولیدی تمرکز دارند.دولت ۴۵ میلیون دینار برای خرید محصولات گندم و جو در فصل زراعی ۲۰۲۵–۲۰۲۶ اختصاص داده است. با اجرای این تصمیم، میزان خرید تضمینی به بیش از ۱۰۰ هزار تن افزایش می‌یابد و حمایت بیشتری از کشاورزان صورت می‌گیرد.همچنین برنامه‌ای اجرایی برای اصلاح نظام صدور مجوزهای بخشیِ دارای اولویت تصویب شد که هدف آن، یکپارچه‌سازی ضوابط و ساده‌سازی فرایندهای اداری برای بنگاه‌هاست.تعیین‌تکلیف وضعیت مالیاتی ۷۱۰ شرکت و تصویب دلایل توجیهی اصلاح آیین‌نامه محیط سرمایه‌گذاری در سال ۲۰۲۶ نیز از دیگر تصمیم‌های این حوزه بود.افزون بر این، روند اجرایی پروژه توسعه تصفیه‌خانه فاضلاب «الخربه السمرا» آغاز شد تا نیازهای فعالیت‌های صنعتی و توسعه‌ای را تأمین کند.

منابع پایدار؛ ۲۰ مصوبه برای آب و انرژی

پیشران منابع پایدار نیز با ۲۰ مصوبه، به‌طور مشترک در رتبه دوم قرار گرفت. این مصوبات بر تقویت امنیت آب و انرژی، بهره‌برداری از منابع طبیعی و توسعه منابع جدید انرژی متمرکز بوده‌اند.یکی از مهم‌ترین تصمیم‌ها، پذیرش کمک بلاعوض ۲۵ میلیون یورویی آژانس توسعه فرانسه برای اجرای پروژه توسعه تصفیه‌خانه فاضلاب مادبا و بازسازی شبکه‌های فاضلاب بود. همچنین توافق‌نامه واگذاری حق استفاده از زمین به یک شرکت چینی تصویب شد تا مطالعات امکان‌سنجی پروژه تولید هیدروژن سبز در اردن تکمیل شود.در بخش انرژی، تمدید ۱۵ ساله امتیاز اعطاشده به شرکت ملی نفت برای اکتشاف و تولید نفت و گاز در میدان ریشه به تصویب رسید.معافیت واردات نفت کوره و گاز طبیعی شرکت ملی برق از عوارض و نیز اجرای پروژه بازسازی و بهره‌برداری از تأسیسات آب‌شیرین‌کن «ابو الزریان» با کمک مالی ۳۷ میلیون دلاری، از دیگر مصوبات این بخش برای تقویت امنیت آبی کشور بود.

کارآفرینی و نوآوری؛ ۱۱ مصوبه برای ساخت اقتصاد دانش‌بنیان

پیشران کارآفرینی و نوآوری ۱۱ مصوبه را به خود اختصاص داد. این تصمیم‌ها بر توسعه محیط فعالیت‌های تعاونی و کارآفرینانه، تقویت آموزش‌های فنی‌وحرفه‌ای و هماهنگ‌سازی خروجی‌های نظام آموزشی با نیازهای بازار کار متمرکز بوده‌اند.در همین چارچوب، دلایل توجیهی آیین‌نامه تأسیس «مؤسسه توسعه تعاونی» و «صندوق تعاون» برای سال ۲۰۲۶ تصویب شد تا ساختارهای نهادی لازم برای پشتیبانی از پروژه‌های مشارکتی و کارآفرینانه فراهم شود.

لایحه سامان‌دهی فعالیت‌های حرفه‌ای و نیز قانون نهاد اعتباربخشی و تضمین کیفیت نیز به تصویب رسید؛ اقداماتی که می‌تواند به ارتقای کیفیت آموزش و تقویت اقتصاد مبتنی بر دانش و نوآوری کمک کند.

خدمات آینده؛ ۸ مصوبه برای سلامت و تحول دیجیتال

پیشران خدمات آینده ۸ مصوبه داشت که مهم‌ترین آن، تصویب توافق‌نامه تأمین مالی برنامه نتیجه‌محور اصلاح بخش سلامت، به ارزش ۴۰۰ میلیون دلار، بود.در حوزه دیجیتال نیز دلایل توجیهی لایحه اصلاح قانون امنیت سایبری سال ۲۰۲۶ تصویب شد. هدف از این اقدام، همگامی‌با تحولات دیجیتال و تقویت حفاظت از زیرساخت‌های دیجیتال کشور است.همچنین برنامه‌ای برای حمایت از تأمین مالی مسکن به تصویب رسید که قرار است طی چهار سال، برای حدود هزار خانواده، مسکن مناسب با شرایط تسهیل‌شده فراهم کند. به‌روزرسانی قوانین مرتبط با فعالیت‌های حرفه‌ای و مجوزهای خدمات ریلی نیز در این بخش قرار دارد.

اردن؛ مقصدی جهانی با ۷ مصوبه برای حمل‌ونقل، گردشگری و آموزش

پیشران «اردن؛ مقصدی جهانی» هفت مصوبه را به خود اختصاص داد. این تصمیم‌ها با هدف افزایش قدرت رقابت بخش‌های حمل‌ونقل، گردشگری، آموزش و خدمات مالی اتخاذ شده‌اند.در چارچوب مرحله دوم پروژه توسعه حمل‌ونقل عمومی، اتوبوس‌های جدیدی به خطوط میان کرک، زرقاء و عقبه و همچنین مسیرهای درون محدوده شهرداری اَمان افزوده شد.شرکت‌های تخصصی حمل‌ونقل گردشگری نیز مشمول حمایت‌ها و تسهیلات اعطاشده به بخش گردشگری شدند و مقررات صدور مجوز برای شرکت‌های صرافی نیز به‌روزرسانی شد.در بخش آموزش، لایحه تأسیس نهاد اعتباربخشی و تضمین کیفیت با هدف ارجاع به مجلس نمایندگان تصویب شد. معافیت از هزینه ورود به محوطه‌های باستانی در چارچوب برنامه «اردننا جَنّة» نیز تمدید شد.

محیط‌زیست پایدار؛ سه مصوبه برای تقویت پایداری

پیشران محیط‌زیست پایدار سه مصوبه را ثبت کرد که شامل توسعه تصفیه‌خانه فاضلاب «الخربه السمرا» و اجرای پروژه‌های شبکه فاضلاب در جنوب‌غرب اَمان، در محدوده شهرداری ناعور، بود.راهبرد به‌روزشده بخش انرژی برای سال‌های ۲۰۲۵ تا ۲۰۳۰ نیز تصویب شد تا به‌عنوان چارچوبی ملی برای برنامه‌ها و پروژه‌های انرژی پایدار و پاک عمل کند و از سیاست‌های توسعه حمل‌ونقل پایدار پشتیبانی شود.پیشران کیفیت زندگی با دو مصوبه در جایگاه آخر قرار گرفت؛ بااین‌حال، تصمیم‌های مرتبط با آن تأثیری مستقیم بر زندگی شهروندان دارند. یکی از این تصمیم‌ها، تصویب توافق‌نامه نهایی بهره‌برداری از پروژه حمل‌ونقل دانش‌آموزان مدارس دولتی است که اجرای آن از منطقه بادیه جنوبی و استان‌های جنوب کشور آغاز خواهد شد.همچنین لایحه مدیریت محلی سال ۲۰۲۶ با هدف تقویت تمرکززدایی و افزایش کارآمدی خدمات ارائه‌شده در استان‌ها تصویب و به مجلس نمایندگان ارجاع شد.

شاخص‌هایی روشنگر

شاخص‌های نیمه نخست سال ۲۰۲۶ نشان می‌دهند که اجرای چشم‌انداز نوسازی اقتصادی وارد مرحله‌ای شده است که بیش از گذشته بر تحقق عملی پروژه‌ها تمرکز دارد. فرایند پایش اکنون از مرحله بررسی مصوبات و قوانین فراتر رفته و به سنجش میزان پیشرفت واقعی پروژه‌ها در میدان اجرا رسیده است.از مجموع ۳۹۴ پروژه، ۳۴۳ طرح وارد مرحله اجرا شده و ۱۶ پروژه به پایان رسیده است. در مقابل، پنج پروژه با تأخیر روبه‌روست و زمان آغاز ۳۰ پروژه دیگر هنوز فرا نرسیده است.این شاخص‌ها دولت را در برابر مهم‌ترین مرحله برنامه اجرایی قرار می‌دهد: تبدیل شمار بالای پروژه‌ها و مصوبات به دستاوردهایی قابل‌اندازه‌گیری با آثار ملموس اقتصادی و اجتماعی. تحقق این هدف مستلزم پایبندی به جدول‌های زمانی، تسریع در رفع تأخیرها و اطمینان از آن است که اصلاحات و سرمایه‌گذاری‌ها در سال‌های باقی‌مانده تا ۲۰۲۹ به رشد اقتصادی، افزایش اشتغال و بهبود سطح خدمات منجر شوند.

الغد-الأردنی/99-قرارا-و394-مشروعا-فی-6-أشهر-تبلور-ملامح-التحدیث-الاقتصادی-2090505/https://alghad.com/Section-199