راه‌اندازی پلتفرم جذب و تسهیل سرمایه‌گذاری ماهاراشترا با تعهد ۸.۵۷ تریلیون روپیه سرمایه‌گذاری

دولت ایالت ماهاراشترا با هدف تقویت جایگاه این ایالت به‌عنوان یکی از مقاصد اصلی سرمایه‌گذاری در هند و توسعه ارتباطات آن با سرمایه‌گذاران داخلی و بین‌المللی در تاریخ 10/07/1405 پلتفرم جدیدInvest Maharashtra را با حضور آقای دِویندرا فادناویس، سروزیر ماهاراشترا راه‌اندازی کرد. همزمان با آغاز به کار این پلتفرم، ۶۷ تفاهم‌نامه همکاری با مجموع سرمایه‌گذاری پیشنهادی ۸۵۷۴۵۲ کرور روپیه (۸.۵۷ تریلیون روپیه) به امضا رسید که بر اساس برآوردهای اعلام‌شده، ظرفیت ایجاد حدود ۲۹۱ هزار فرصت شغلی را دارد.

-هدف و فلسفه شکل‌گیری «Invest Maharashtra»:

به گفته آقای فادناویس، این ابتکار با هدف تبدیل ماهاراشترا به یکی از مهم‌ترین مقاصد سرمایه‌گذاری در هند و در سطح جهانی طراحی شده است. هویت این پلتفرم  «Made for Business»اعلام شده؛ مفهومی‌که بر کاهش موانع اداری و تمرکز بر زمان و نیازهای سرمایه‌گذاران تأکید دارد.

بر اساس رویکرد اعلام‌شده، پس از انتخاب پروژه از سوی سرمایه‌گذار، دولت ایالتی مسئولیت هماهنگی مجموعه‌ای از الزامات پروژه، از جمله: تأمین و تخصیص زمین؛ برق و زیرساخت‌های انرژی؛ زیرساخت‌های عمومی و صنعتی؛ مجوزها و تأییدیه‌های دولتی؛ تأمین نیروی انسانی ماهر و هماهنگی میان دستگاه‌های مختلف دولتی را بر عهده خواهد گرفت. بنابراین «Invest Maharashtra» صرفاً یک برنامه معرفی فرصت‌های سرمایه‌گذاری نیست، بلکه قرار است به‌عنوان نهاد مرکزی جذب، تسهیل و پیگیری سرمایه‌گذاری عمل کند

- حجم سرمایه‌گذاری‌های اعلام‌شده:

مهم‌ترین دستاورد رویداد اخیر امضای ۶۷ تفاهم‌نامه با ارزش پیشنهادی ۸۵۷۴۵۲ کرور روپیه بود. این تفاهم‌نامه‌ها در مجموع ظرفیت ایجاد حدود ۲۹۱۱۰۹ فرصت شغلی را دارند.نکته مهم این است که ارقام فوق، سرمایه‌گذاری‌های پیشنهادی مندرج در تفاهم‌نامه‌ها هستند و الزاماً به معنای تحقق کامل و فوری همه این سرمایه‌گذاری‌ها نیستند. اجرای واقعی پروژه‌ها به عواملی مانند تأمین مالی، دریافت مجوزها، تخصیص زمین، زیرساخت و تصمیم نهایی شرکت‌ها بستگی خواهد داشت.

توزیع اصلی سرمایه‌گذاری‌های اعلام‌ شده

بخش	سرمایه‌گذاری پیشنهادی
مراکز داده، فناوری اطلاعات و نیمه‌رساناها	۴۱۵۴۹۰ کرور روپیه
انرژی، فناوری پاک، انرژی تجدیدپذیر، باتری و بیوگاز فشرده	۱۰۲۵۱۹ کرور روپیه
فلزات و معدن	۷۵۰۰۰ کرور روپیه
هوافضا و صنایع دفاعی	۲۷۹۳۰ کرور روپیه
زیرساخت، لجستیک و مصالح ساختمانی	۱۸۷۵۱ کرور روپیه
الکترونیک	۱۲۶۵۱ کرور روپیه
فولاد	۷۰۰۰ کرور روپیه
بهداشت و درمان	۶۵۰۰ کرور روپیه
مواد شیمیایی، کشاورزی، خدمات و مراکز قابلیت جهانی (GCC)	۸۸۰۱ کرور روپیه
سایر بخش‌ها	۱۸۲۸۱۰ کرور روپیه

این ارقام در اطلاعیه رسمی مربوط به تفاهم‌نامه‌های نشست سرمایه‌گذاری ماهاراشترا اعلام شده‌اند

- تمرکز ویژه بر فناوری، نیمه‌رساناها و مراکز داده:

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های بسته سرمایه‌گذاری اخیر، سهم قابل توجه بخش‌های مراکز داده، فناوری اطلاعات و نیمه‌رساناها است. از مجموع ۸۵۷۴۵۲ کرور روپیه سرمایه‌گذاری پیشنهادی، نزدیک به نیمی از کل سرمایه‌گذاری‌های اعلام‌شده یعنی حدود ۴۱۵۴۹۰ کرور روپیه به این حوزه‌ها اختصاص یافته است. این موضوع نشان‌دهنده تمرکز قابل توجه ماهاراشترا بر توسعه اقتصاد دیجیتال، زیرساخت‌های محاسباتی، فناوری‌های پیشرفته و زنجیره ارزش نیمه‌رساناهاست.

در کنار این بخش‌ها، دولت ایالتی حوزه‌های الکترونیک، هوش مصنوعی، نوآوری، تولید پیشرفته و مراکز قابلیت جهانی را نیز در زمره حوزه‌های دارای اولویت قرار داده است.

-انرژی پاک و فناوری‌های سبز:

بخش دیگری از سرمایه‌گذاری‌ها به حوزه انرژی اختصاص دارد. بر اساس اطلاعات منتشرشده، حدود ۱۰۲۵۱۹ کرور روپیه سرمایه‌گذاری پیشنهادی در حوزه‌های انرژی؛ فناوری پاک؛ انرژی تجدیدپذیر؛ باتری و گاز زیستی فشرده پیش‌بینی شده است.

این بخش با روند توسعه ظرفیت انرژی پاک و گذار صنعتی هند به سمت فناوری‌های کم‌کربن ارتباط دارد و می‌تواند برای توسعه زیرساخت انرژی مورد نیاز صنایع جدید ماهاراشترا نیز اهمیت داشته باشد.

-هوافضا و صنایع دفاعی:

در حوزه هوافضا و دفاع نیز ۱۰ تفاهم‌نامه به ارزش مجموع ۲۷۹۳۰ کرور روپیه امضا شده است. دولت ایالتی این حوزه را در کنار فناوری‌های پیشرفته و تولید صنعتی به‌عنوان یکی از بخش‌های مهم توسعه صنعتی ماهاراشترا دنبال می‌کند.

-گسترش جغرافیایی سرمایه‌گذاری‌ها:

یکی از نکات مورد تأکید آقای فادناویس، تلاش برای جلوگیری از تمرکز سرمایه‌گذاری‌ها صرفاً در بمبئی و پونا و هدایت پروژه‌ها به مناطق مختلف ایالت بود.

بر اساس اظهارات وی، پیشنهادهای سرمایه‌گذاری از مناطق و شهرهایی از جمله: چاندراپور، ورده، ناگپور، گوندیا، ناشیک، جلگائون، دهوله، چاتراپاتی سامبهاجیناگر، جالنا، پونا، احمدنگر (آهلیانگار)، راتناگیری، پالگار و منطقه کلان‌شهری بمبئی دریافت شده است. این رویکرد در راستای هدف اعلام‌شده دولت برای توسعه متوازن منطقه‌ای قرار دارد.

-پیوند سرمایه‌گذاری‌های بزرگ با بنگاه‌های کوچک و متوسط:

آقای فادناویس در جریان این برنامه بر این نکته تأکید کرد که آثار سرمایه‌گذاری‌های بزرگ نباید محدود به شرکت‌های سرمایه‌گذار باشد. وی از صنایع بزرگ خواست فرصت‌های بیشتری برای بنگاه‌های کوچک و متوسط (MSMEs)؛ تأمین‌کنندگان محلی؛ جوانان و کشاورزان ایجاد کنند.

همچنین از شرکت‌ها خواسته شد بنگاه‌های محلی را در زنجیره تأمین خود وارد کنند و با مؤسسات آموزشی و مهارتی برای آموزش نیروی انسانی مورد نیاز صنایع همکاری داشته باشند.

-هدف اقتصاد یک تریلیون دلاری:

 «Invest Maharashtra» در چارچوب هدف بزرگ‌تر دولت ایالتی برای تبدیل اقتصاد ماهاراشترا به اقتصادی با ارزش یک تریلیون دلار تا سال ۲۰۳۰ تعریف شده است. آقای فادناویس اعلام کرده است که تحقق این هدف مستلزم افزایش تولید صنعتی، رشد درآمدها، تقویت اقتصاد مناطق مختلف ایالت و ایجاد فرصت‌های شغلی جدید است.

در همین چارچوب، طرح‌هایی مانند  Education City ، Medicity ، AI & Innovation City برای پیوند دادن صنعت، آموزش، مهارت، پژوهش، فناوری و خدمات درمانی مطرح شده‌اند.

- ساختار نهادی «Invest Maharashtra»:

«Invest Maharashtra» در اصل بخشی از بازطراحی نظام جذب سرمایه‌گذاری ماهاراشتراست.دولت ایالتی در سال ۲۰۲۶ این نهاد را به‌عنوان یک شرکت غیرانتفاعی تحت بخش ۸ قانون شرکت‌های هند و زیر نظر بخش صنایع ایجاد کرد. برای آن بودجه‌ای بالغ بر ۳۰۰۰ کرور روپیه در نظر گرفته شده که از این میزان ۱۰۰۰ کرور روپیه به‌عنوان «صندوق کاتالیزوری» برای حمایت از بخش‌های نوظهور و پیشرفته اختصاص یافته است.

ساختار حکمرانی آن نیز به‌گونه‌ای طراحی شده که سروزیر ماهاراشترا ریاست شورای راهبری را بر عهده داشته باشد و معاونان سروزیر به‌عنوان رؤسای مشترک شورا فعالیت کنند. وزیر صنایع نیز در این ساختار نقش نایب‌رئیس را دارد.

-ارتباط با MAITRI و سایر نهادهای دولتی:

 «Invest Maharashtra» قرار نیست جایگزین همه نهادهای موجود شود، بلکه با مجموعه‌ای از دستگاه‌ها و سازوکارهای موجود همکاری خواهد کرد. از جمله:

  شرکت توسعه صنعتی ماهاراشترا  MIDC

مرکز تسهیل صنعت، تجارت و سرمایه‌گذاری ماهاراشترا  MAITRI

 شرکت شهرک‌های صنعتی ماهاراشترا  MITL

اداره صنایع

نهادهای مرتبط با انرژی، نیروی کار، محیط زیست، مهارت‌آموزی و مالیات

هدف این ساختار، ایجاد هماهنگی بیشتر میان نهادهای مختلف و کاهش پراکندگی فرآیند سرمایه‌گذاری است.

در همین راستا،   MAITRI 2.0 نیز در حال ارائه خدمات یکپارچه سرمایه‌گذاری است و طبق اطلاعات رسمی، ۱۱۹ خدمت از ۱۵ دستگاه دولتی را در یک بستر دیجیتال تجمیع کرده است.

- «Country Desks» برای سرمایه‌گذاران خارجی:

یکی از عناصر قابل توجه در طراحی نهادی «Invest Maharashtra»، ایجاد  Country Desks برای تقویت روابط اقتصادی و جذب سرمایه‌گذاری خارجی است. طبق اسناد دولت ایالتی، این دفاتر برای ارائه خدماتی مانند اطلاعات بازار؛ راهنمایی درباره سیاست‌ها؛ حمایت مقرراتی؛ ایجاد ارتباط میان سرمایه‌گذاران و شرکای محلی و تسهیل ورود شرکت‌های خارجی طراحی شده‌اند.

مکان‌های پیش‌بینی‌شده شامل هند و برخی مراکز بین‌المللی از جمله آمریکا، اتحادیه اروپا، آلمان و سوئد، امارات متحده عربی، تایوان، استرالیا و ژاپن است.  این بخش می‌تواند برای توسعه همکاری‌های اقتصادی ماهاراشترا با شرکت‌ها و نهادهای خارجی اهمیت ویژه‌ای داشته باشد.

-تأکید بر مدیریت رابطه با سرمایه‌گذاران:

بر اساس ساختار اعلام‌شده، «Invest Maharashtra»  علاوه بر جذب سرمایه‌گذاری، وظایفی همچون مدیریت روابط با سرمایه‌گذاران؛ پایش پیشرفت پروژه‌ها؛ تحلیل و پژوهش اقتصادی؛ معرفی فرصت‌های سرمایه‌گذاری؛ مشارکت در رویدادهای ملی و بین‌المللی؛ برگزاری نشست‌های تجاری و نمایشگاه‌ها و تسهیل تفاهم‌نامه‌ها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری را دنبال خواهد کرد. از این منظر، این پلتفرم تلاش می‌کند فرآیند سرمایه‌گذاری را از مرحله جذب سرمایه‌گذار تا اجرای پروژه و توسعه آتی آن پوشش دهد.

-سایر حوزه‌های دارای اولویت:

دولت ماهاراشترا علاوه بر بخش‌های فناوری و انرژی، حوزه‌های متنوعی را در چارچوب این ابتکار مورد توجه قرار داده است؛ از جمله نیمه‌رساناها، الکترونیک، مراکز داده، IT/ITES، تولید پیشرفته، هوافضا و دفاع، انرژی پاک، خودروهای برقی، سلامت، کشاورزی و فرآوری مواد غذایی، فلزات و معدن، لجستیک، زیرساخت، GCCها، جواهرات و سنگ‌های قیمتی، AVGC-XR، زیست‌پلاستیک و بامبو.

این تنوع نشان می‌دهد که «Invest Maharashtra» صرفاً یک برنامه صنعتی سنتی نیست و بخش‌های فناوری‌محور و خدماتی را نیز در بر می‌گیرد.

-بعد اجتماعی و زیست‌محیطی برنامه:

آقای فادناویس در جریان مراسم از صنایع خواست در مناطقی که با کمبود بارندگی مواجه هستند، در حفاظت از منابع آب مشارکت کنند.وی پیشنهاد کرد شرکت‌ها از ظرفیت‌های پژوهشی و مهندسی خود برای موضوعاتی مانند حفاظت از آب؛ افزایش بهره‌وری آبیاری؛ استفاده مجدد از فاضلاب و مدیریت منابع آبی استفاده کنند. این موضوع نشان می‌دهد که دولت تلاش دارد سرمایه‌گذاری صنعتی را با برخی اهداف توسعه پایدار و نیازهای زیرساختی مناطق مختلف ایالت پیوند دهد.

- اهمیت اقتصادی:

راه‌اندازی «Invest Maharashtra» را می‌توان بخشی از تلاش دولت ایالتی برای متمرکز کردن سیاست جذب سرمایه‌گذاری، تسهیل فرآیندهای اداری و تقویت ارتباط مستقیم دولت با سرمایه‌گذاران دانست.

ارزش ۸.۵۷ تریلیون روپیه‌ای تفاهم‌نامه‌های امضاشده در مراسم اخیر، در صورت تبدیل شدن بخش عمده این تعهدات به پروژه‌های عملیاتی، می‌تواند بر ظرفیت صنعتی، زیرساختی و اشتغال ماهاراشترا اثرگذار باشد. با این حال، تفاهم‌نامه‌ها در این مرحله تعهدات پیشنهادی هستند و تحقق اقتصادی آنها نیازمند طی شدن مراحل اجرایی، تأمین مالی، اخذ مجوزها و اجرای پروژه‌هاست. این تمایز در ارزیابی نتایج واقعی برنامه اهمیت دارد.

از منظر سیاست صنعتی، تمرکز سرمایه‌گذاری‌های جدید بر نیمه‌رساناها، مراکز داده، فناوری اطلاعات، انرژی پاک، هوافضا و دفاع نیز با حرکت هند به سمت صنایع فناوری‌محور و زنجیره‌های ارزش جدید جهانی هم‌راستا است.