استراتژی بلندمدت توسعه کم‌کربن در جمهوری آذربایجان

دولت جمهوری آذربایجان در ۲۱ اکتبر ۲۰۲۶، استراتژی بلندمدت توسعه کم‌کربن این کشور را با هدف کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای و دستیابی به انتشار خالص صفر تا سال ۲۰۶۰ به تصویب رساند. بر اساس این استراتژی، جمهوری آذربایجان در نظر دارد میزان انتشار گازهای گلخانه‌ای خود را تا سال ۲۰۳۵، در مقایسه با سطح سال ۱۹۹۰، به میزان ۴۰ درصد کاهش دهد. این برنامه مجموعه‌ای از اقدامات را در بخش‌های انرژی، صنعت، ساختمان، حمل‌ونقل، نفت و گاز، کشاورزی و مدیریت پسماند در بر می‌گیرد.

در بخش صنعت، توسعه فناوری جذب، استفاده و ذخیره‌سازی کربن (CCUS) از محورهای اصلی برنامه محسوب می‌شود. بر این اساس، اجرای پروژه‌های آزمایشی این فناوری تا سال ۲۰۳۵ پیش‌بینی شده و قرار است تا سال ۲۰۶۰ استفاده از آن در کارخانه‌های سیمان، واحدهای متالورژی و تأسیسات پالایش نفت و پتروشیمی‌شرکت دولتی نفت جمهوری آذربایجان (SOCAR) گسترش یابد. همچنین، برقی‌سازی فرآیندهای تولید و جایگزینی تدریجی تجهیزات مبتنی بر سوخت گاز با فناوری‌های الکتریکی در صنایع شیمیایی و غذایی مورد توجه قرار گرفته است.

در حوزه انرژی، تولید هیدروژن آبی از طریق تبدیل بخار متان همراه با فناوری جذب و ذخیره‌سازی کربن، به‌عنوان یکی از گزینه‌های اولیه تولید هیدروژن مطرح شده است. همچنین، استفاده از برق مازاد حاصل از منابع تجدیدپذیر برای تولید هیدروژن سبز و تأمین نیاز صنایع انرژی‌بر و بازارهای صادراتی در برنامه قرار دارد.

در بخش ساختمان، دولت جمهوری آذربایجان هدف‌گذاری کرده است تا سال ۲۰۶۰ استفاده از پمپ‌های حرارتی برقی و اجاق‌های الکتریکی در ساختمان‌های کشور به پوشش کامل برسد. اجرای برنامه‌های عایق‌کاری حرارتی ساختمان‌ها، نصب پنجره‌های دوجداره و استفاده گسترده از تجهیزات کم‌مصرف نیز از دیگر اقدامات پیش‌بینی‌شده در این بخش است.

در حوزه مدیریت پسماند نیز احداث تأسیسات هضم بی‌هوازی برای تبدیل پسماندهای آلی به بیوگاز تا سال ۲۰۳۵ پیش‌بینی شده است. همچنین، توسعه سامانه‌های تصفیه فاضلاب مجهز به فناوری جمع‌آوری متان و استفاده از آن برای تولید انرژی در دستور کار قرار دارد. هدف نهایی این بخش، پوشش کامل پسماندهای جمع‌آوری‌شده تا سال ۲۰۶۰ عنوان شده است.

در بخش حمل‌ونقل نیز کاهش انتشار آلاینده‌ها از طریق توسعه حمل‌ونقل ریلی، افزایش استفاده از خودروهای برقی و سوخت‌های جایگزین و توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل پاک دنبال خواهد شد.

اجرای این استراتژی مستلزم جذب منابع مالی، دسترسی به فناوری‌های پیشرفته، انتقال دانش فنی و توسعه مشارکت بخش خصوصی و سرمایه‌گذاران خارجی خواهد بود.

تصویب این سند را می‌توان بخشی از تلاش جمهوری آذربایجان برای کاهش وابستگی ساختاری اقتصاد به فناوری‌های پرکربن، افزایش بهره‌وری انرژی و توسعه ظرفیت‌های اقتصادی در حوزه انرژی‌های پاک ارزیابی کرد. این برنامه همچنین زمینه‌های جدیدی برای همکاری شرکت‌های خارجی در بخش‌های تجهیزات صنعتی، انرژی‌های تجدیدپذیر، فناوری‌های جذب کربن، مدیریت پسماند و خدمات مهندسی فراهم می‌کند.